Nuriddinov Xayriddin Azmitdin o‘g‘lining
falsafa doktori (PhD) dissertatsiya himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri: “Ish sharntnomalardagi nodavlat shartlar va ularning fuqarolik oqibatlari”, 12.00.03 – Fuqarolik huquqi. Tadbirkorlik huquqi. Oila huquqi. Xalqaro xususiy huquq (yuridik fanlar).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.2.PhD/Yu1929
Ilmiy rahbar: Ro‘zinazarov Shuxrat Nuralievich, yuridik fanlar doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Toshkent davlat yuridik universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Toshkent davlat yuridik universiteti, DSc.07/2025.27.12.Yu.01.03.
Rasmiy opponentlar: Imomov Nurillo Fayzullaevich, yuridik fanlar doktori, professor, Choriev Murod Shokirjonovich, yuridik fanlar doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: O‘zbekiston Respublikasi Huquqni muhofaza qilish akademiyasi.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi O‘zbekiston Respublikasida tadbirkorlik shartnomalaridagi adolatsiz shartlar va ularning fuqarolik-huquqiy oqibatlarini tartibga solishni takomillashtirishga qaratilgan ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
ustun mavqega ega bo‘lmagan raqamli platforma operatori, agar u tomonidan taqdim etilayotgan xizmatlarning narxi, sifati, hajmi va hududiy qamrovi kabi shartlariga bir tomonlama ta’sir ko‘rsatish imkoniyatiga ega bo‘lsa, ustun muzokara kuchiga ega deb hisoblanishi asoslantirilgan;
foydalanuvchi-tadbirkorlarning raqamli platformadan tashqarida o‘z takliflarini ilgari surish va mijozlar bilan shartnomalar tuzish imkoniyatini cheklash raqobatni cheklovchi hamda foydalanuvchilarning huquq va manfaatlarini kamsituvchi harakatlar sifatida baholanishi asoslantirilgan;
foydalanuvchilar tomonidan shartnoma predmetiga taalluqli bo‘lmagan shartlarni majburiy qabul qilish talabi raqobatni cheklovchi hamda foydalanuvchilarning huquq va manfaatlarini kamsituvchi harakatlar sifatida e’tirof etilishi asoslantirilgan;
iste’molchi sifatida xo‘jalik yurituvchi subektdan tovarni sotib olayotgan yoki buyurtma qilayotgan yoxud tovarni sotib olish yoki buyurtma qilish niyatida bo‘lgan yuridik shaxs ham e’tirof etilishi mumkinligi asoslantirilgan.
III. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Mavzudagi tadqiqot ishi bo‘yicha olingan ilmiy natijalardan quyidagilarda foydalanilgan:
ustun mavqega ega bo‘lmagan raqamli platforma operatori, agar u tomonidan taqdim etilayotgan xizmatlarning narxi, sifati, hajmi va hududiy qamrovi kabi shartlariga bir tomonlama ta’sir ko‘rsatish imkoniyatiga ega bo‘lsa, ustun muzokara kuchiga ega deb hisoblanishi to‘g‘risidagi taklif O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 1-maydagi 256-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Raqamli platforma operatorining ustun mavqeyini va ustun muzokara kuchini e’tirof etish hamda raqobatning cheklanishiga va (yoki) iste’molchilarning, boshqa xo‘jalik yurituvchi subektlarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini kamsitishga olib keladigan harakatlarni aniqlash tartibi to‘gʻrisida”gi Nizomning 15-bandini ishlab chiqishda foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri kotibiyati rahbari o‘rinbosarining 2025-yil 18-oktyabrdagi 09-09-38-son dalolatnomasi). Ushbu taklifning joriy etilishi raqobatni cheklashga olib keluvchi harakatlarni aniqlash tartibini takomillashtirish hamda xo‘jalik yurituvchi subektlarning huquqlari va qonuniy manfaatlari buzilishi holatlarining oldini olish imkonini bergan;
foydalanuvchi-tadbirkorlarning raqamli platformadan tashqarida o‘z takliflarini ilgari surish va mijozlar bilan shartnomalar tuzish imkoniyatini cheklash raqobatni cheklovchi hamda foydalanuvchilarning huquq va manfaatlarini kamsituvchi harakatlar sifatida baholanishi to‘g‘risidagi taklif yuqorida ko‘rsatilgan nizomning 19-bandini ishlab chiqishda foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri kotibiyati rahbari o‘rinbosarining 2025-yil 18-oktyabrdagi 09-09-38-son dalolatnomasi). Taklif etilgan chora-tadbirlarning amalga oshirilishi tadbirkorlarni himoya qilishning huquqiy mexanizmlarini mustahkamlashga va bozorda halol raqobatni ta’minlashga xizmat qiladi;
foydalanuvchilar tomonidan shartnoma predmetiga taalluqli bo‘lmagan shartlarni majburiy qabul qilish talabi raqobatni cheklovchi hamda foydalanuvchilarning huquq va manfaatlarini kamsituvchi harakatlar sifatida e’tirof etilishi to‘g‘risidagi taklif ham yuqorida ko‘rsatilgan nizomning 19-bandini ishlab chiqishda foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri kotibiyati rahbari o‘rinbosarining 2025-yil 18-oktyabrdagi 09-09-38-son dalolatnomasi). Mazkur taklifning joriy etilishi tadbirkorlik subektlari o‘rtasidagi shartnomaviy munosabatlarni huquqiy tartibga solish samaradorligini oshiradi;
iste’molchi – xo‘jalik yurituvchi subektdan tovarni oluvchi, tovarga buyurtma beruvchi yoxud tovarni olish yoki unga buyurtma berish niyatida bo‘lgan jismoniy yoki yuridik shaxs ekanligi” to‘g‘risidagi taklif Vazirlar Mahkamasining 2024 yil 1 maydagi 256-son qarorining 4-ilovasida keltirilgan “Raqobatga qarshi kelishuvlarni va muvofiqlashtirilgan harakatlarni aniqlash tartibi to‘gʻrisida” Nizomning 2-bandidagi “iste’molchi” tushunchasini belgilashda foydalanilgan. (O‘zbekiston Respublikasi Adliya vaziri o‘rinbosarining 2026-yil 3-iyundagi 24/1-9915/8-son dalolatnomasi). Mazkur taklifning joriy etilishi raqobatni tartibga solish sohasida yuridik shaxs – iste’molchining huquqiy maqomini aniqlashtirish hamda tadbirkorlik subektlari o‘rtasidagi shartnomaviy munosabatlar ishtirokchilarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini tegishli qismda himoya qilish uchun yanada kengroq huquqiy zamin yaratish yo‘lidagi dastlabki qadamlardan biridir.