Bekmuxamedova Malika Iskandarbekovnaning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Neft-gaz sanoati korxonalarining iqtisodiy salohiyatini oshirish mexanizmini takomillashtirish (“O‘zbekneftgaz” AJ misolida)” 08.00.03 – Sanoat iqtisodiyoti (iqtisodiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: № B2025.3.PhD/Iqt5649
Ilmiy rahbar: Nazarova Ra’no Rustamovna, iqtisodiyot fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti, DSc.03/2025.27.12.I.23.03.
Rasmiy opponentlar: iqtisodiyot fanlari doktori, professor Xashimova Naima Abidovna, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori, dotsent Qurbonova Mehriniso Ne’matjonovna.
Yetakchi tashkilot: Ivan Mixaylovich Gubkin nomidagi Rossiya davlat neft va gaz universitetining Toshkent shahridagi filiali.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi neft-gaz sanoati korxonalarning iqtisodiy salohiyatini oshirish mexanizmlarini takomillashtirishga oid amaliy tavsiyalarni ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
“O‘zbekneftgaz” AJ faoliyatining o‘ziga xos jihatlari, tarmoq xususiyatlari hamda korxona samaradorligi va barqarorligiga ta’sir etuvchi tashqi va ichki omillarni hisobga olgan holda neft-gaz sanoati korxonalarining iqtisodiy salohiyatini oshirish mexanizmlarini shakllantirish va takomillashtirishga oid nazariy-metodik yondashuv ishlab chiqilgan;
neft-gaz sanoati korxonalarining iqtisodiy salohiyatini shakllantirish va undan foydalanishga ta’sir ko‘rsatuvchi asosiy omillar, jumladan kapital tuzilishi, investision jozibadorlik, texnologik yangilanish va boshqaruv samaradorligi aniqlanib, ilmiy jihatdan asoslab berilgan;
korxona iqtisodiy salohiyatining shakllanishiga ta’sir etuvchi moliyaviy, ishlab chiqarish va innovatsion omillarni integrallashgan holda baholash hamda istiqboldagi o‘zgarishlarini prognozlash imkonini beruvchi regression model asosidagi kompleks baholash metodikasi takomillashtirilgan;
“O‘zbekneftgaz” AJ iqtisodiy salohiyatini prognozlashga qaratilgan ko‘p omilli ekonometrik model asosida 2037-yilgacha bo‘lgan prognoz ko‘rsatkichlari ishlab chiqilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Neft-gaz sanoati korxonalarining iqtisodiy salohiyatini oshirishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmini takomillashtirish bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
“O‘zbekneftgaz” AJ faoliyatining o‘ziga xos jihatlari, tarmoq xususiyatlari hamda korxona samaradorligi va barqarorligiga ta’sir etuvchi tashqi va ichki omillarni hisobga olgan holda neft-gaz sanoati korxonalarining iqtisodiy salohiyatini oshirish mexanizmlarini shakllantirish va takomillashtirishga oid nazariy-metodik yondashuv ishlab chiqilgan oid nazariy-metodik yondashuvdan “O‘zbekneftgaz” AJ tomonidan strategik rejalashtirish va investision dasturlar samaradorligini baholash tizimini takomillashtirish jarayonida foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Energetika Vazirligining 2026-yil 18-iyundagi 04-11-3055-sonli ma’lumotnomasi). Mazkur ilmiy taklifning joriy etilishi natijasida korxonaning iqtisodiy salohiyatini oshirishga ta’sir etuvchi tashqi va ichki omillarni tizimli baholash, investisiya resurslarini ustuvor yo‘nalishlarga samarali taqsimlash hamda modernizatsiya jarayonlarini strategik boshqarish imkoniyati yaratilgan;
neft-gaz sanoati korxonalarining iqtisodiy salohiyatini shakllantirish va undan foydalanishga ta’sir ko‘rsatuvchi asosiy omillar, jumladan kapital tuzilishi, investision jozibadorlik, texnologik yangilanish va boshqaruv samaradorligi aniqlash berilgan takliflar “O‘zbekneftgaz” AJ tomonidan korxona faoliyati samaradorligini baholash va rivojlanish ustuvorliklarini belgilash jarayonida qo‘llanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Energetika Vazirligining 2026-yil 18-iyundagi 04-11-3055-sonli ma’lumotnomasi). Mazkur ilmiy yangilikning amaliyotga joriy etilishi natijasida korxonaning moliyaviy, investision, texnologik va boshqaruv salohiyatini o‘zaro bog‘liqlikda baholash, iqtisodiy salohiyatdan foydalanish samaradorligini oshirish hamda strategik boshqaruv qarorlarining asoslanganlik darajasini kuchaytirish imkoniyati yaratilgan;
korxona iqtisodiy salohiyatining shakllanishiga ta’sir etuvchi moliyaviy, ishlab chiqarish va innovatsion omillarni integrallashgan holda baholash hamda istiqboldagi o‘zgarishlarini prognozlash imkonini beruvchi regression model asosidagi kompleks baholash metodikasi takomillashtirish bo‘yicha berilgan takliflar “O‘zbekneftgaz” AJ faoliyatida foydalanish uchun qabul qilingan. (O‘zbekiston Respublikasi Energetika Vazirligining 2026-yil 18-iyundagi 04-11-3055-sonli ma’lumotnomasi). Mazkur ilmiy taklifning joriy etilishi natijasida ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish samaradorligi, investision faollik, mehnat unumdorligi va tushum ko‘rsatkichlarini kompleks baholash imkoniyatlari kengaytirilgan;
“O‘zbekneftgaz” AJ iqtisodiy salohiyatini prognozlashga qaratilgan ko‘p omilli ekonometrik model asosida 2037-yilgacha bo‘lgan prognoz ko‘rsatkichlari bo‘yicha berilgan takliflar “O‘zbekneftgaz” AJ faoliyatida foydalanish uchun qabul qilingan. (O‘zbekiston Respublikasi Energetika Vazirligining 2026-yil 18-iyundagi 04-11-3055-sonli ma’lumotnomasi). Ushbu yondashuv korporativ investision rejalashtirish, uzoq muddatli rivojlanish parametrlarini belgilash va strategik boshqaruv qarorlarining ilmiy asoslanganlik darajasini oshirishga xizmat qilgan.