Gafurova Umida Fatixovnaning 
 fan doktori (DSc) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I.Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Korxonalar investision va innovatsion faoliyatini rivojlantirishning konseptual asoslari”, 08.00.07 – “Moliya, pul muomalasi va kredit”.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B 2023.3. DSc/Iqt535
Ilmiy maslahatchi: Kuzieva Nargiza Ramazanovna, iqtisodiyot fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti ITM.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti, DSc.03/2025.27.12.I.23.05.
 Rasmiy opponentlar: iqtisodiyot fanlari doktori, professor Jumaev Nodir Xosiyatovich, iqtisodiyot fanlari doktori, professor Rajabov Sherzod Umurzakovich, iqtisodiyot fanlari doktori, professor Ashurova Nasiba Botirovna.
Yetakchi tashkilot: O‘zbekiston Respublikasi Bank-moliya akademiyasi.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: korxonalar investision va innovatsion faoliyatini rivojlantirishning konseptual asoslarini takomillashtirish hamda investisiya resurslarining innovatsion samaradorligini oshirish bo‘yicha ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalarni ishlab chiqishdan iborat.
III.Tadqiqotning ilmiy yangiligi quyidagilardan iborat:
xorijiy va mahalliy investorlar ishtirokida to‘g‘ridan to‘g‘ri investisiyalar asosida amalga oshirilayotgan loyihalar doirasida kamida 51 ta yangi ish o‘rni yaratgan, ushbu xodimlarni kamida bir yil davomida mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdoridan kam bo‘lmagan ish haqi bilan ta’minlagan hamda ularning ulushi jami xodimlar sonining kamida 20 foizini tashkil etgan korxonalarga mol-mulk solig‘i va yer solig‘i bo‘yicha imtiyozlar berish taklif etilgan;
investisiya loyihalari ishtirokchisi bo‘lgan korxonalar uchun moliyaviy oqimlarni uzlyuksiz ta’minlash mexanizmi doirasida qo‘shilgan qiymat solig‘i summasining o‘rnini qoplash (qaytarish), shuningdek, barcha soliq turlari bo‘yicha mavjud ortiqcha to‘lov summalarini bir kunlik muddatda tezlashtirilgan tartibda qaytarish taklif etilgan;
mamlakatimiz og‘ir sharoitli hududlarida faoliyat yuritayotgan korxonalarning investision va innovatsion faoliyatini rivojlantirish maqsadida foyda solig‘i, aylanmadan olinadigan soliq, yuridik shaxslarning mol-mulk va yer soliqlari bo‘yicha stavkalarni 50 foizga kamaytirish orqali investisiya resurslarini faol ishlab chiqarish va innovatsiyalarga yo‘naltirishga xizmat qiluvchi tartib taklif etilgan;
investisiya loyihalarini amalga oshirishda yer munosabatlarini tartibga solish mexanizmini takomillashtirish maqsadida investisiya hajmi viloyat markazlarida 
1 million AQSh dollari va undan ortiq, boshqa hududlarda esa 300 ming AQSh dollari va undan ortiq ekvivalentda belgilangan loyiha tashabbuskorlariga yer uchastkalarini to‘g‘ridan to‘g‘ri ijaraga berish tartibini joriy etishni nazarda tutuvchi normativ mexanizm qo‘llash taklif etilgan;
tashqi muhandislik-kommunikatsiya tizimlarini qurish ishlarini o‘z ichiga olgan investisiya loyihalari doirasida faoliyat yuritayotgan korxonalarga barcha turdagi soliqlar va bojxona to‘lovlarini garov va kafolat talab etmasdan, foizsiz hamda bir yilgacha muddatda bo‘lib-bo‘lib to‘lash huquqini berish taklif etilgan.
IV.Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Kοrxοnalar investisiοn va innοvatsiοn faοliyatini rivojlantirishning konseptual asoslarini takomillashtirish bo‘yicha olingan natijalar asosida:
xorijiy va mahalliy investorlar ishtirokida to‘g‘ridan to‘g‘ri investisiyalar asosida amalga oshirilayotgan loyihalar doirasida kamida 51 ta yangi ish o‘rni yaratgan, ushbu xodimlarni kamida bir yil davomida mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdoridan kam bo‘lmagan ish haqi bilan ta’minlagan hamda ularning ulushi jami xodimlar sonining kamida 20 foizini tashkil etgan korxonalarga mol-mulk solig‘i va yer solig‘i bo‘yicha imtiyozlar berish bo‘yicha taklifi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 12-iyundagi “Kambag‘allikni qisqartirishda tadbirkorlik subektlari bilan o‘zaro manfaatli hamkorlik o‘rnatishga qaratilgan chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PF-93-son Farmonida aks etgan. (O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligining 2024-yil 26-yanvardagi 03/41-7-1987-son hamda O‘zbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasining 2026-yil 15-apreldagi 01-06-30-3615-son ma’lumotnomalari). Natijada to‘g‘ridan-to‘g‘ri investisiyalar asosida amalga oshirilayotgan loyihalarda 2025-yilda 26,8 mingta yangi ish o‘rni yaratilishi orqali iqtisodiy rag‘batlantirish samarasi sezilarli darajada kuchayib, 268 ta korxona soliq imtiyozlaridan foydalangan holda ijtimoiy majburiyatlarni bajarishdagi faolligini oshirdi. Mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdoridan kam bo‘lmagan ish haqi bilan ta’minlangan xodimlar ulushi 29,5 foizga yetib, aholi bandligini ta’minlash va daromadlar barqarorligini mustahkamlash imkoniyatlari kengaydi, mol-mulk va yer solig‘i bo‘yicha berilgan imtiyozlar hisobidan investisiya loyihalarining moliyaviy barqarorligi va ijtimoiy samaradorligi ta’minlandi;
investisiya loyihalari ishtirokchisi bo‘lgan korxonalar uchun moliyaviy oqimlarni uzlyuksiz ta’minlash mexanizmi doirasida qo‘shilgan qiymat solig‘i summasining o‘rnini qoplash (qaytarish), shuningdek, barcha soliq turlari bo‘yicha mavjud ortiqcha to‘lov summalarini bir kunlik muddatda tezlashtirilgan tartibda qaytarish lozimligi yuzasidan berilgan taklifi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 12-iyundagi “Kambag‘allikni qisqartirishda tadbirkorlik subektlari bilan o‘zaro manfaatli hamkorlik o‘rnatishga qaratilgan chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PF-93-son Farmonida aks etgan. (O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligining 2024-yil 26-yanvardagi 03/41-7-1987-son hamda O‘zbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasining 2026-yil 15-apreldagi 01-06-30-3615-son ma’lumotnomalari). Natijada 2025-yilda investisiya loyihalari ishtirokchisi bo‘lgan 5,6 mingdan ortiq korxonaga qo‘shilgan qiymat solig‘i summalari va ortiqcha soliq to‘lovlari tezlashtirilgan tartibda qaytarilib, korxonalar ixtiyorida qolgan 10,1 trln. so‘mlik aylanma mablag‘lar hisobiga 6,9 trln. so‘m investisiya resurslari qayta shakllantirildi, investisiya loyihalarini moliyalashtirishdagi uzilishlar 2,4 foizgacha qisqardi, loyihalarni amalga oshirish sur’atlari esa 14,8 foizgacha oshib, ishlab chiqarish va investision faoliyatning uzlyuksizligi ta’minlandi;
mamlakatimiz og‘ir sharoitli hududlarida faoliyat yuritayotgan korxonalarning investision va innovatsion faoliyatini rivojlantirish maqsadida foyda solig‘i, aylanmadan olinadigan soliq, yuridik shaxslarning mol-mulk va yer soliqlari bo‘yicha stavkalarni 50 foizga kamaytirish orqali investisiya resurslarini faol ishlab chiqarish va innovatsiyalarga yo‘naltirishga xizmat qiluvchi tartibni belgilovchi taklifi O‘zbekiston Respublikasining 2023-yil 12-iyundagi “O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga Qoraqalpog‘iston Respublikasida investisiya va ishbilarmonlik muhitini yaxshilashga qaratilgan qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida”gi O‘RQ-845-son Qonunida aks ettirilgan va O‘zbekiston Respublikasining 2019-yil 30-dekabrda qabul qilingan O‘RQ-599-son Qonuni bilan yangi tahrirda tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi 483-moddasi tegishli qismlari bilan to‘ldirilgan. (O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligining 2024-yil 26-yanvardagi 03/41-7-1987-son hamda O‘zbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasining 2026-yil 15-apreldagi 01-06-30-3615-son ma’lumotnomalari). Natijada og‘ir sharoitli hududlarda faoliyat yuritayotgan korxonalar uchun foyda solig‘i, aylanmadan olinadigan soliq, mol-mulk va yer solig‘i stavkalari 50 foizga kamaytirilib, ular ixtiyorida qolgan moliyaviy resurslar hisobiga 2025-yilda 154 mlrd. so‘mlik qo‘shimcha investisiya resurslari shakllantirildi, asosiy kapitalga yo‘naltirilgan investisiyalar hajmi 2,54 trln. so‘mga, innovatsion mahsulot (ish, xizmat) ishlab chiqarish hajmi esa 0,71 trln. so‘mga yetdi. Innovatsion faol korxonalar ulushi 15,8 foizgacha oshib, qo‘shimcha 3,2 mingta ish o‘rni yaratilishi ta’minlandi, bu esa hududlarda ishlab chiqarish faolligini jadallashtirish, investisiya muhitini yaxshilash hamda innovatsion rivojlanishni qo‘llab-quvvatlashga xizmat qildi.
investisiya loyihalarini amalga oshirishda yer munosabatlarini tartibga solish mexanizmini takomillashtirish maqsadida investisiya hajmi viloyat markazlarida 
1 million AQSh dollari va undan ortiq, boshqa hududlarda esa 300 ming AQSh dollari va undan ortiq ekvivalentda belgilangan loyiha tashabbuskorlariga yer uchastkalarini to‘g‘ridan to‘g‘ri ijaraga berish tartibini joriy etishni nazarda tutuvchi normativ mexanizm bo‘yicha taklifi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 10-avgustdagi “Yirik investisiya loyihasini amalga oshirish uchun eng yaxshi taklifni tanlab olishning ma’muriy reglamentini tasdiqlash to‘g‘risida” 2021-yil 21-sentyabrdagi 592-son qaroriga qo‘shimcha kiritish to‘g‘risida”gi VMQ-353-son qarorida inobatga olingan. (O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligining 2024-yil 26-yanvardagi 03/41-7-1987-son hamda O‘zbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasining 2026-yil 15-apreldagi 01-06-30-3615-son ma’lumotnomalari). Natijada 2025-yil davomida investisiya hajmi belgilangan mezonlarga javob bergan jami 1 046 ta investisiya loyihasi tashabbuskorlariga yer uchastkalari to‘g‘ridan-to‘g‘ri ijaraga berildi, shundan 418 tasi viloyat markazlarida 1 mln. AQSh dollari va undan ortiq, 628 tasi esa boshqa hududlarda 300 ming AQSh dollari va undan ortiq investisiya hajmiga ega loyihalarni tashkil etdi, bu orqali yer ajratish bilan bog‘liq ma’muriy jarayonlar qisqartirilib, investisiya loyihalarini amalga oshirish sur’atlari sezilarli darajada jadallashtirildi.
tashqi muhandislik-kommunikatsiya tizimlarini qurish ishlarini o‘z ichiga olgan investisiya loyihalari doirasida faoliyat yuritayotgan korxonalarga barcha turdagi soliqlar va bojxona to‘lovlarini garov va kafolat talab etmasdan, foizsiz hamda bir yilgacha muddatda bo‘lib-bo‘lib to‘lash huquqini berish tartibiga  qaratilgan taklifi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 12-iyundagi “Kambag‘allikni qisqartirishda tadbirkorlik subektlari bilan o‘zaro manfaatli hamkorlik o‘rnatishga qaratilgan chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PF-93-son Farmonida aks etgan. (O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligining 2024-yil 26-yanvardagi 03/41-7-1987-son hamda O‘zbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasining 2026-yil 15-apreldagi 01-06-30-3615-son ma’lumotnomalari). Natijada 2025-yilda tashqi muhandislik-kommunikatsiya tizimlarini qurish bilan bog‘liq investisiya loyihalarini amalga oshirayotgan 742 ta korxonaga soliq va bojxona to‘lovlarini garov va kafolat talab etmasdan, foizsiz hamda bir yilgacha muddatda bo‘lib-bo‘lib to‘lash huquqi berildi. Korxonalar ixtiyorida qolgan 1 298,4 mlrd. so‘mlik likvid mablag‘larning 872,5 mlrd. so‘mi infratuzilma qurilishi va rivojlantirish ishlariga qayta yo‘naltirilib, infratuzilma ishlarini moliyalashtirish imkoniyatlari sezilarli darajada kengaydi, qurilish muddatlari o‘rtacha 4,1 oyga qisqardi hamda investisiya loyihalarini amalga oshirish sur’ati 15,8 foizgacha oshdi, bu esa investisiya jarayonlarining uzlyuksizligi, hududlarda ishlab chiqarish faolligi va bandlik darajasining yanada yuksalishiga xizmat qildi.