Mirjavxarova Feruzaxon Usmonjonovnaning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi):
“O‘zbekistonda xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash tizimining ijtimoiy-falsafiy tahlili” 09.00.04 - Ijtimoiy falsafa
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.1.PhD/Fal1496
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Farg‘ona davlat universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Farg‘ona davlat universiteti PhD.03/2025.27.12.F.10.02 raqamli ilmiy kengash.
Ilmiy rahbarning F.I.Sh., ilmiy darajasi va unvoni: Ganiev Baxodirjon Sadikjanovich falsafa fanlar doktori (DSc), professor.
Rasmiy opponentlar: Andijon davlat universiteti kafedra mudiri, falsafa fanlari doktori (DSc), dotsent Yunusova Manzuraxon Pazlitdinovna, Farg‘ona davlat universiteti provessori v.b., falsafa fanlari nomzodi, dotsent Arzimatova Inoyatxon Madimarovna
Yetakchi tashkilot: Namangan davlat universiteti
Dissertatsiya yo‘nalishi: Nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: O‘zbekistonda xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash tizimining ijtimoiy-falsafiy mohiyatini tahlil qilishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
O‘zbekistonda xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash tizimi ijtimoiy-falsafiy kategoriya sifatida ilk bor tizimli ravishda tahlil qilinib, uning “ijtimoiy adolat”, “gender tengligi” hamda “fuqarolik inklyuziyasi” kabi asosiy ijtimoiy-falsafiy tushunchalar bilan o‘zaro bog‘liqligi konseptual jihatdan asoslab berildi;
milliy qadriyatlar va zamonaviy gender siyosati o‘rtasidagi uyg‘unlik falsafiy nuqtai nazardan tadqiq etilib, jadid ma’rifiy merosi, o‘zbek jamiyatining tarixiy-madaniy qadriyatlari hamda “Yangi O‘zbekiston” taraqqiyot strategiyasida belgilangan ustuvor yo‘nalishlar kontekstida xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash tizimining milliy va global tamoyillari qiyosiy tahlil asosida yoritildi;
xotin-qizlarning ijtimoiy faolligi va sekulyar qadriyatlar o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik ochib berilib, ayollarning ta’lim, mehnat hamda siyosiy jarayonlardagi ishtiroki fuqarolik jamiyati shakllanishi va sekulyar ijtimoiy munosabatlar rivojining muhim falsafiy omili sifatida asoslandi;
O‘zbekiston sharoitida xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash tizimining ijtimoiy-falsafiy konseptual modeli ishlab chiqilib, unda gender tengligi mezonlari, ijtimoiy hamkorlik va fuqarolik inklyuziyasi tamoyillarining o‘zaro aloqadorligi aniqlanib, mazkur modelning jamiyat barqarorligi hamda ma’naviy uyg‘unlikni ta’minlashdagi ilmiy-amaliy ahamiyati asoslab berildi.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Bozor munosabatlarining o‘zgarishi sharoitida kasb-hunar va o‘rta maxsus ta’limning integratsiyasi (ijtimoiy-falsafiy jihatlari) bo‘yicha olib borilgan tadqiqotlar asosida:
O‘zbekiston Liberal-demokratik partiyasining 2021-yil № 01-05/10-sondagi o‘ninchi s’ezdida tasdiqlangan O‘zLiDeP Farg‘ona viloyati Kengashining 2022-2026-yillarga mo‘ljallangan hududiy dasturining ijtimoiy-iqtisodiy sohadagi ustuvor yo‘nalishlarida mazkur dissertatsiyaning quyidagi ilmiy yangiliklaridan foydalanilgan: xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash tizimining falsafiy kategoriyalari aniqlab berilib, o‘zbek jamiyatida ayollarni qo‘llab-quvvatlash mexanizmlarining ijtimoiy-falsafiy mazmuni birinchi marotaba tizimli ravishda tahlil qilinib, “ijtimoiy adolat”, “gender tenglik” va “fuqarolik inklyuziyasi” kabi tushunchalarning nazariy asoslari falsafiy kategoriyalar darajasi sifatida ochib berilgan va O‘zLiDeP Farg‘ona viloyat Kengashi va xalq deputatlari Farg‘ona viloyat Kengashidagi partiya deputatlik guruhining 2023-yilga mo‘ljallangan ustuvor yo‘nalishlari ijrosi bo‘yicha ish rejasini tuzishda keng foydalanilgan (Tadbirkorlar va ishbilarmonlar harakati - O‘zbekiston Liberal-demokratik partiyasining 2025-yil 27-noyabrdagi 01-27/514-son Ma’lumotnomasi). Natijada, dissertatsiyada ilgari surilgan takliflar, tavsiya va xulosalar ma’rifatli jamiyat qurishda gender tengligi qarashlari ma’naviy muhitni barqarorlashtirishda shaxs ma’naviyatini an’anaviy va zamonaviy qadriyatlar uyg‘unligiga asoslanish zarurligini rivojlanishiga xizmat qilgan;
O‘zbekiston sharoitida xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlashning konseptual modeli ishlab chiqilib, normativ-falsafiy asoslar, gender tenglik mezonlari, ijtimoiy hamkorlik va fuqarolik inklyuziyasi tamoyillari belgilab berildi hamda mazkur modelning ijtimoiy barqarorlik va ma’naviy uyg‘unlikni ta’minlashdagi ilmiy-amaliy ahamiyati asoslab berilgan ilmiy yangiliklaridan O‘zbekiston Respublikasi Yoshlar siyosati va sport vazirligi huzuridagi Yoshlar ishlari agentligining 2024 yilda o‘tkazilgan “Xotin-qizlar huquqlarini ximoya qilish” mavzusidagi targ‘ibot tadbirining Dasturini ishlab chiqishda foydalanilgan (Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar siyosati va sport vazirligi huzuridagi Yoshlar ishlari agentligining 2025-yil 15-oktyabrdagi 2-13-21-5587-son ma’lumotnomasi). Natijada, yoshlar dunyoqarashida jamiyatda ijtimoiy-ma’naviy transformatsiyalashuvining barqaror rivojlanish munosabatlarining shakllanishiga, ularning jamiyatga nisbatan pozitiv yondashuvi, gender pariteti va innovatsion madaniyatini ratsional mazmun mohiyatini anglashi hamda ma’naviy yuksalishiga samarali xizmat qilgan;
milliy qadriyatlar va zamonaviy gender siyosati o‘zaro uyg‘unlikda tadqiq etilib, jadidlar merosi, o‘zbek an’anaviy qadriyatlari va “Yangi O‘zbekiston” taraqqiyot strategiyasida belgilangan ustuvor vazifalar asosida xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash tizimining milliy va global tamoyillari qiyosiy tahlil qilinib, ularning o‘zaro aloqadorligi falsafiy asoslab berilgan yangiliklaridan O‘zbekiston Liberal-demokratik partiyasining 2021-yil № 01-05/10-sondagi o‘ninchi sezdida tasdiqlangan O‘zLiDeP Farg‘ona viloyati Kengashining 2022-2026-yillarga mo‘ljallangan hududiy dasturining ijtimoiy-iqtisodiy sohadagi ustuvor yo‘nalishlari hamda O‘zLiDeP Farg‘ona viloyat Kengashi va xalq deputatlari Farg‘ona viloyat Kengashidagi partiya deputatlik guruhining 2023-yilga mo‘ljallangan ustuvor yo‘nalishlari ijrosi bo‘yicha ish rejasini tuzishda keng foydalanilgan (Tadbirkorlar va ishbilarmonlar harakati - O‘zbekiston Liberal-demokratik partiyasining 2025-yil 27-noyabrdagi 01-27/514-son Ma’lumotnomasi). Natijada, dissertasiyasida ilgari surilgan nazariy xulosalari, metodologik tavsiyalari hamda amaliy takliflar partiyaning targ‘ibot tadbirlarining saviyasini yanada boyitishga, yoshlarda milliy o‘zligini anglash, uzlyuksiz milliy tarbiya tizimini takomillashtirish, yuksak ma’naviyatli, tolerant dunyoqarashli avlodni tarbiyalashda muhim masala sifatida o‘rin tutgan;
xotin-qizlarning ijtimoiy faolligi va sekulyar qadriyatlar o‘rtasidagi bog‘liqlik asoslanib, ayollarning ta’lim, mehnat va siyosiy hayotdagi ishtiroki sekulyar ijtimoiylikning asosiy omili sifatida tahlil qilinib, xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash tizimining demokratik taraqqiyot va fuqarolik jamiyati rivojidagi o‘rni falsafiy jihatdan yoritilgan yangiliklaridan O‘zbekiston Respublikasi Yoshlar siyosati va sport vazirligi huzuridagi Yoshlar ishlari agentligining 2025 yilga mo‘ljallangan tadbirlar Rejasini ishlab chiqishda foydalanilgan (Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar siyosati va sport vazirligi huzuridagi Yoshlar ishlari agentligining 2025-yil 15-oktyabrdagi 02-22/447-son ma’lumotnomasi). Natijada, mazkur chora-tadbirlar orqali Respublika Ma’naviyat va ma’rifat Markazi yangi integrativ sekulyar modelini nafaqat nazariy jihatdan boshlab, balki amaliyotga to‘laqonli tatbiq etish orqali inson kapitalining ma’naviy-axloqiy va ijtimoiy tomonlarini rivojlantirishga xizmat qilgan.
