Алимджанова Ойдин Нодировнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақидаги эълон.
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Бозор хизматлари кўрсатиш амалиётида инновацион самарадорликни ошириш йўллари”, 08.00.05 – Хизмат кўрсатиш тармоқлари иқтисодиёти (иқтисодиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.2.PhD/Iqt360.
Илмий раҳбар: Хамидов Обиджон Ҳафизович , иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Бухоро давлат университети, DSc.03/2025.27.12.I.08.03
Расмий оппонентлар: Рахматуллоева Феруза Мубиновна, иқтисодиёт фанлари доктори (DSc), досент; Арабов Нурали Уралович, иқтисодиёт фанлари доктори (DSc), профессор.
Етакчи ташкилот: Қарши давлат техника университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади: Ўзбекистонда бозор хизматлари кўрсатиш амалиётининг инновацион самарадорлигини ошириш ёʻналишлари бўйича илмий таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш тизимини аҳолининг барча кам таъминланган ва тижорат банклари томонидан “очиқ банк” хизматлари кўрсатиш стратегияси “Cлоуд Cомпутинг”, интеграцион тизимлар асосида амал қилувчи “ФинТеч” ва рақамли дастурлар орқали ПСД2/ПСД3, CФПБ, АПИ янги тизим тартибларини жорий этиш асосида такомиллаштирилган;
бозор хизматлари кўрсатишнинг “кросс-бордер” тизимига ўтиш орқали ички тармоқлари ўртасидаги молиявий, савдо ва бошқа турдаги инфратузилма билан алоқадор бўлган бозор хизматларининг ўзаро алмашинувини осонлаштириш имкониятини яратувчи рақамли механизмини ривожлантириш таклифи ишлаб чиқилган;
банкнинг рақамли трансформасиялашувини баҳолаш услубиёти банк хизматлари ко'рсатиш соҳасининг инновасион самарадорлик индексини рақамлаштирилган банк хизматлари, хизмат ко'рсатиш тезлиги, рақамли хужжатлаштириш ҳолати, янги турдаги рақамли хизматлар сони, сун'ий интеллект асосида автоматлаштирилган жараёнлар, киберхавфсизлик даражаси ва мижознинг банк хизматидан қониқиши (CСИ) мезонларини инобатга олувчи муаллифлик ёндошуви билан такомиллаштирилган;
2025–2030-йилларда банк хизматларининг инновацион самарадорлигини ошириш орқали аҳолини кредитлаш хизмати кесимида пессимистик, базавий ва оптимистик ссенарийларга асосланган прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: Аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш тизимининг иқтисодий механизмини такомиллаштириш борасида ишлаб чиқилган таклифлар асосида:
тижорат банклари томонидан “очиқ банк” хизматлари кўрсатиш стратегияси “Cлоуд Cомпутинг”, интеграцион тизимлар асосида амал қилувчи “ФинТеч” ва рақамли дастурлар орқали ПСД2/ПСД3, CФПБ, АПИ каби янги тизим тартиблари жорий этиш асосида такомиллаштири таклифидан Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020-йил 12-майдаги ПФ-5992-сон “2020–2025-йилларга мўлжалланган Ўзбекистон Республикасининг Банк тизимини ислоҳ қилиш стратегияси тўғрисида”ги Фармонига 1-илова, ИИИ.3-бўлими 3-пунктининг 4-хатбошисини ишлаб чиқишда фойдаланилган.( “Капиталбанк” акциядорлик тижорат банкининг 2025-йил 19-августдаги У23.6589-сонли маълумотнома). Таклифни амалиётга жорий этилиши натижасида кўрсатилаётган банк хизматлари таркибида финтех, маркетплейс ва рақамли банк технологияларидан фойдаланиш ҳажми 15 фоизга ортган;
бозор хизматлари кўрсатишнинг “кросс-бордер” тизимига ўтиш орқали ички тармоқлари ўртасидаги молиявий, савдо ва бошқа турдаги инфратузилма билан алоқадор бўлган бозор хизматларининг ўзаро алмашинувини осонлаштириш имкониятини яратувчи рақамли механизмини ривожлантириш таклифидан банкларнинг янги, шу жумладан, “рақамли банкинг” тамойилларига асосланган бизнес-моделларини жорий қилишда фойдаланиш таклифидан Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020-йил 12-майдаги ПФ-5992-сон “2020–2025-йилларга мўлжалланган Ўзбекистон Республикасининг Банк тизимини ислоҳ қилиш стратегияси тўғрисида”ги Фармонига 1-илова, ИИИ.4-бўлими 3-пунктининг 5-хатбошида ўз ифодасини топган таклифидан Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020-йил 12-майдаги ПФ-5992-сон “2020–2025-йилларга мўлжалланган Ўзбекистон Республикасининг Банк тизимини ислоҳ қилиш стратегияси тўғрисида”ги Фармонига 1-илова, ИИИ.3-бўлими 3-пунктининг 4-хатбошисини ишлаб чиқишда фойдаланилган.( “Капиталбанк” акциядорлик тижорат банкининг 2025-йил 19-августдаги У23.6589-сонли маълумотнома). Таклифни амалиётга жорий этиш асосида “рақамли банк” тамойиллари асосида аҳолига кўрсатилаётган банк хизматларини 10–12 фоизга оширишга эришилган;
банкнинг рақамли трансформасиялашувини баҳолаш услубиёти банк хизматлари ко'рсатиш соҳасининг инновасион самарадорлик индексини рақамлаштирилган банк хизматлари, хизмат ко'рсатиш тезлиги, рақамли хужжатлаштириш ҳолати, янги турдаги рақамли хизматлар сони, сун'ий интеллект асосида автоматлаштирилган жараёнлар, киберхавфсизлик даражаси ва мижознинг банк хизматидан қониқиши (CСИ) мезонларини инобатга олувчи муаллифлик ёндошуви билан такомиллаштириш таклифидан Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020-йил 12-майдаги ПФ-5992-сон “2020–2025-йилларга мўлжалланган Ўзбекистон Республикасининг Банк тизимини ислоҳ қилиш стратегияси тўғрисида”ги Фармонига 1-илова, ИИИ.4-бўлими, 3-пунктининг 6-хатбошида ўз ифодасини топган ( “Капиталбанк” акциядорлик тижорат банкининг 2025-йил 19-августдаги У23.6589-сонли маълумотнома). Таклифни амалиётга жорий этиш асосида кичик ва ўрта бизнес субектларига кўрсатилаётган хизматларнинг кўлами ва сифатини, шу жумладан, тадбиркорлик субектларига ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланган ҳолда хизмат кўрсатиш орқали оширишга эришилган;
2025–2030-йилларда банк хизматларининг инновацион самарадорлигини ошириш орқали аҳолини кредитлаш хизмати кесимида пессимистик, базавий ва оптимистик ссенарийларига асосланган ҳолда ишлаб чиқилган прогноз кўрсаткичлари банк молия тизимида йиллик кредитлаш ҳажмини ошиб бориш имконияти мавжуд эканлигини кўрсатган ушбу таклиф Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023-йил 11-сентябрдаги ПФ-158-сон “Ўзбекистон – 2030” стратегияси тўғрисида”ги Фармонига 1-илова, 50-мақсаднинг 1-самарадорлик кўрсаткичида ўз ифодасини топган. (“Капиталбанк” акциядорлик тижорат банкининг 2025-йил 19-августдаги У23.6589-сонли маълумотнома).