Mahmudova Go‘zal Samadjon qizining 
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I.Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Xo‘jalik yurituvchi subektlarning kredit va qarz mablag‘lari hisobi hamda tahlilini takomillashtirish”, 08.00.08 – “Buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va audit”.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2022.1.PhD/Iqt2025. 
Ilmiy rahbar: Mavlanov Normo‘min Normamatovich, iqtisodiyot fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti, DSc.03/2025.27.12.I.23.05.
Rasmiy opponentlar: Axmedjanov Karimjon Bakidjanovich, iqtisodiyot fanlari doktori, professor; Mamatkulov Murodjon Shukurovich, iqtisodiyot fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: “Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti” Milliy tadqiqot universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: xo‘jalik yurituvchi subektlarning kredit va qarz mablag‘lari hisobi hamda tahlilini takomillashtirishga qaratilgan ilmiy taklif va amaliy tavsiyalarni ishlab chiqishdan iborat.
III.Tadqiqotning ilmiy yangiligi quyidagilardan iborat:
xo‘jalik yurituvchi subektlarning kredit va qarzlari bilan bog‘liq xarajatlar va ularning soliq oqibatlari haqidagi shaffof axborotlarni shakllantirish maqsadida foizli va foizsiz qarzlarni alohida hisobga olish hamda moliyaviy hisobotda ochib berishning maqsadga muvofiqligi asoslangan;
hisob-siyosatiga 6811-“Milliy valyutadagi qisqa muddatli bank kreditlari”, 6812-“Chet el valyutasidagi qisqa muddatli bank kreditlari”, 7811- “Milliy valyutadagi uzoq muddatli bank kreditlari”, 7812-“Chet el valyutasidagi uzoq muddatli bank kreditlari” nomli analitik hisobvaraqlarni kiritish orqali buxgalteriya hisobi va moliyaviy hisobotning axborot qamrovini kengaytirish taklif etilgan; 
moliyaviy hisobotga kredit va qarzlarning valyuta va foizlar bilan bog‘liq turlari to‘g‘risida qo‘shimcha ko‘rsatkichlarni hamda qarz mablag‘larning tarkibi, holati, harakati hamda ularga doir moliyaviy risklar to‘g‘risida axborot beruvchi maxsus ilova shaklini kiritish taklif etilgan;
kredit va qarz mablag‘laridan foydalanish samaradorligini moliyaviy va nomoliyaviy ko‘rsatkichlar asosida ballik baholash tizimi ishlab chiqilgan hamda uning natijalariga ko‘ra xo‘jalik yurituvchi subektlarni “yuqori samarali (80-100 ball”, “samarali (60-79 ball)”, “past samarali (40-59 ball)” va “samarasiz (0-39 ball)” toifalarga ajratish taklif etilgan.
IV.Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Xo‘jalik yurituvchi subektlarning kredit va qarz mablag‘lari hisobi hamda tahlilini takomillashtirish bo‘yicha ishlab chiqilgan takliflar asosida:
xo‘jalik yurituvchi subektlarning kredit va qarzlari bilan bog‘liq xarajatlar va ularning soliq oqibatlari haqidagi shaffof axborotlarni shakllantirish maqsadida foizli va foizsiz qarzlarni alohida hisobga olish hamda moliyaviy hisobotda ochib berish taklifi hisob-siyosatini ishlab chiqish va moliyaviy hisobotga doir ko‘rsatkichlarni shakllantirishda foydalanilgan (“O‘zbekneftgaz” AJning 2024-yil 27-avgustdagi 39-16-son ma’lumotnomasi). Buning natijasida kredit va qarz mablag‘lari hisobi hamda tahlili yuzasidan ishonchli va keng turdagi axborotlarni taqdim qilish, kredit va qarz  bitimlarning sifatli va o‘z vaqtida bajarilishini ta’minlash hamda soliqqa oid huquqbuzarliklar oldini olishga erishilgan;
hisob-siyosatiga 6811-“Milliy valyutadagi qisqa muddatli bank kreditlari”, 6812-“Chet el valyutasidagi qisqa muddatli bank kreditlari”, 7811- “Milliy valyutadagi uzoq muddatli bank kreditlari”, 7812-“Chet el valyutasidagi uzoq muddatli bank kreditlari” nomli analitik hisobvaraqlarni kiritish orqali buxgalteriya hisobi va moliyaviy hisobotning axborot qamrovini kengaytirish yuzasidan berilgan taklifi xo‘jalik yurituvchi subektlarda ishchi hisobvaraqlar rejasini ishlab chiqishda qo‘llanilgan (“O‘zbekneftgaz” AJning 2024-yil 27-avgustdagi 39-16-son ma’lumotnomasi). Natijada, moliyaviy hisob va hisobot tizimining axborot imkoniyati kengaygan. Shuningdek, xo‘jalik yurituvchi subektlarning milliy va chet el valyutasidagi foizli xarajatlari, chet el valyutasida ifodalangan majburiyatlarni qayta baholash jarayonida yuzaga keladigan kurs farqlarini to‘g‘ri hisoblash, ularning moliyaviy natijalar va pul oqimlariga ta’sirini baholash, prognoz qilish hamda samarali boshqaruv qarorlarini qabul qilishga erishilgan.
moliyaviy hisobotga kredit va qarzlarning valyuta va foizlar bilan bog‘liq turlari to‘g‘risida qo‘shimcha ko‘rsatkichlarni hamda qarz mablag‘larning tarkibi, holati, harakati hamda ularga doir moliyaviy risklar to‘g‘risida axborot beruvchi maxsus ilova shaklini kiritish taklifi moliyaviy hisobotlar va ularga ilovalarni tayyorlashda foydalanilgan (“O‘zbekneftgaz” AJning 2024-yil 27-avgustdagi 39-16-son ma’lumotnomasi). Ushbu taklifning amaliyotga joriy etilishi moliyaviy hisobotning shaffofligi va ommabopligini oshirishga xizmat qilgan. Buning natijasida, axborot foydalanuvchilarning korxona moliyaviy holati, natijalari, joriy va istiqboldagi pul oqimlariga oid keng turdagi buxgalteriya axborotlari bilan ta’minlash hamda moliyaviy qarorlarni tahliliy jihatdan asoslash imkoniyatini oshirishga erishilgan;
kredit va qarz mablag'laridan foydalanish samaradorligini moliyaviy va nomoliyaviy ko‘rsatkichlar asosida ballik baholash tizimi ishlab chiqilgan hamda uning natijalariga ko‘ra xo‘jalik yurituvchi subektlarni “yuqori samarali (80-100 ball”, “samarali (60-79 ball)”, “past samarali (40-59 ball)” va “samarasiz (0-39 ball)” toifalarga ajratish taklifi “O‘zbekneftgaz” AJ tizimidagi qarz munosabatlariga kirishgan xo‘jalik yurituvchi subektlarda jalb qilingan kapital samaradorligini baholashda foydalanilgan (“O‘zbekneftgaz” AJning 2024-yil 27-avgustdagi 39-16-son ma'lumotnomasi). Ushbu taklifning amaliyotga joriy etilishi kredit va qarz mablag'laridan foydalanish darajasini tezkor va tizimli baholash bo‘yicha uslubiy asosning ishlab chiqilishi, qabul qilingan qarorlarning natijadorligiga, moliyaviy resurslardan qanday darajada foydalanilayotganligiga ilmiy asoslangan boshqaruv bahosini berishga xizmat qilgan. Bundan tashqari, tashqi axborot foydalanuvchilar tomonidan kredit va qarz munosabatlariga kirishgan xo‘jalik yurituvchi subektlarni faoliyat samaradorligi, iqtisodiy o‘sish darajasi va moliyaviy boshqaruviga tahliliy baho berish orqali o‘zaro hamkorlik istiqbollarini aniq belgilash imkonini bergan.