Хатамкулов Бекзод Искандарбек ўғлининг
фан доктори (DSc) Диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Минтақада уй-жой қурилиш секторини ривожлантиришни давлат томонидан тартибга солиш методологиясини такомиллаштириш” (Наманган вилояти мисолида), 08.00.12 – Минтақавий иқтисодиёт (иқтисодиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2026.1.DSc/Iqt1159.
Илмий маслахатчи: илмий маслахатчисиз.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Абу Райҳон Беруний номидаги Урганч давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Абу Райҳон Беруний номидаги Урганч давлат университети, DSc.03/2025.27.12.I.06.04.
Расмий оппонентлар: Рузметов Бахтияр, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Абдуғаниев Отабек Аллажонович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Мадраҳимов Қаҳрамон Эгамберганович, иқтисодиёт фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Фарғона давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади минтақада уй-жой қурилиш секторини ривожлантиришни давлат томонидан тартибга солиш методологиясини такомиллаштиришга қаратилган таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги.
уй-жой қурилиш секторининг ривожланиш даражасини комплекс баҳолаш учун ҳуқуқий-мезоний, методологик-диагностик ва институтсионал-бошқарув омилларини интегратсийаловчи тизимли индикатор модели R_tkm=∝H_m+βM_d+γI_b ишлаб чиқилган;
уй-жой қурилиш секторини ривожлантиришда давлат томонидан тартибга солишнинг интеграллашган институтсионал-молийавий модели R_tj=f(A_h,S_f,P_k) таклиф етилиб, унда маъмурий-ҳуқуқий, солиқ ва пул-кредит дастакларининг оъзаро уйғунлиги асосланган;
уй-жой қурилишини давлат томонидан тартибга солишнинг барқарорликка йоъналтирилган интеграллашган институтсионал–инвеститсион–молийавий 〖UBD〗_b=f(N_i+I_∝+M_ri+E_im) модели таклиф етилган;
минтақада уй-жой қурилиш секторини ривожлантиришни фаоллаштиришга қаратилган манфаатдор томонлар мувозанати, интегратсийалашган таъминот занжири бошқаруви ва дифференсиал маркетинг стратегийаларини йагона ташкилий-иқтисодий механизмга бирлаштирувчи комплекс модели таклиф етилган;
Наманган вилойати уй-жой қурилиш секторининг чизиқли, Лог-тренд (експоненсиал) ва АРИМА моделлари асосида 2026-2030-йиллар учун таққослама прогноз коърсаткичлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Минтақада турар-жой кўчмас мулки қурилиш секторини ривожлантиришни давлат томонидан тартибга солишни такомиллаштириш борасида ишлаб чиқилган таклифлар асосида:
уй-жой қурилиш секторининг ривожланиш даражасини комплекс баҳолаш учун ҳуқуқий-мезоний, методологик-диагностик ва институтсионал-бошқарув омилларини интегратсийаловчи тизимли индикатор модели Наманган вилойати ҳокимлиги таркибидаги корхона ва ташкилотлар амалийотига жорий қилинган (Наманган вилойати ҳокимлигининг 2026-йил 24-мартдаги 08/24-324-сон маълумотномаси). Мазкур модел қурилиш секторида қарор қабул қилиш жарайонларини фақат йакуний натижа коърсаткичлари асосида емас, балки норматив-ҳуқуқий муҳит сифати, диагностик мониторинг даражаси ҳамда бошқарув институтлари самарадорлиги билан узвий боғлиқ ҳолда баҳолаш имконини берган;
уй-жой қурилиш секторини ривожлантиришда давлат томонидан тартибга солишнинг интеграллашган институтсионал-молийавий модели R_tj=f(A_h,S_f,P_k) таклиф етилиб, унда маъмурий-ҳуқуқий, солиқ ва пул-кредит дастакларининг оъзаро уйғунлиги бўйича таклиф Наманган вилойати ҳокимлиги таркибидаги корхона ва ташкилотлар амалийотига жорий қилинган (Наманган вилойати ҳокимлигининг 2026-йил 24-мартдаги 08/24-324-сон маълумотномаси). Мазкур модел қурилиш секторини тартибга солишда алоҳида воситалар таъсирини емас, балки уларнинг комплекс синергетик натижасини баҳолашга хизмат қилган. Натижада ҳудудда қурилиш фаолийатининг барқарор оъсиши, уй-жой фондининг кенгайиши ва бозор таклифининг ошиши учун институтсионал замин мустаҳкамланган;
уй-жой қурилишини давлат томонидан тартибга солишнинг барқарорликка йоъналтирилган интеграллашган институтсионал–инвеститсион–молийавий 〖UBD〗_b=f(N_i+I_∝+M_ri+E_im) модели Наманган вилойати ҳокимлиги таркибидаги корхона ва ташкилотлар фаолийатига жорий қилинган (Наманган вилойати ҳокимлигининг 2026-йил 24-мартдаги 08/24-324-сон маълумотномаси). Моделнинг амалиётга жорий етилиши натижасида Наманган вилойатида қурилиш ишлари ҳажмининг барқарор оъсиш трайекторийаси мустаҳкамланган. Жумладан, 2010-йилда қурилиш ишлари ҳажми 347,9 млрд. соъмни ташкил етган боълса, 2024-йилга келиб бу коърсаткич 13385,2 млрд. соъмга йетган. Натижада мутлақ оъсиш 13037,3 млрд. соъмни, нисбий оъсиш еса қарийб 38,5 бараварни ташкил етиб, ўртача-йиллик мураккаб оъсиш суръати 29,8% боългани моделнинг инвеститсион ва молийавий блоклари ҳудудий қурилиш фаоллигини кучайтиришда амалий самара берган;
минтақада уй-жой қурилиш секторини ривожлантиришни фаоллаштиришга қаратилган манфаатдор томонлар мувозанати, интегратсийалашган таъминот занжири бошқаруви ва дифференсиал маркетинг стратегийаларини йагона ташкилий-иқтисодий механизмга бирлаштирувчи комплекс модели Наманган вилойати ҳокимлиги таркибидаги корхона ва ташкилотлар фаолийатига жорий қилинган (Наманган вилойати ҳокимлигининг 2026-йил 24-мартдаги 08/24-324-сон маълумотномаси). Мазкур йангилик натижасида материал йетказиб беришдаги узилишлар 27% га камайиб, қурилиш муддатини оъртача 3,5 ойга қисқартирган, манфаатдор томонлар оъртасидаги мувозанатли шартномалар молийавий рискларни 22% га камайтириб, инвестор ишончини оширган ҳолда аҳолининг уй-жой билан таъминланганлик даражаси +6.5 %га оъсиши кузатилган;
Наманган вилойати уй-жой қурилиш секторининг чизиқли, Лог-тренд (експоненсиал) ва АРИМА моделлари асосида 2026-2030-йиллар учун таққослама прогноз коърсаткичлари Наманган вилойати ҳокимлиги таркибидаги корхона ва ташкилотлар фаолийатига жорий қилинган (Наманган вилойати ҳокимлигининг 2026-йил 24-мартдаги 08/24-324-сон маълумотномаси). Мазкур йондашув қурилиш бозоридаги таклиф динамикасини бир вақтнинг оъзида консерватив, тезлашувчи ва мослашувчан ссенарийлар асосида баҳолаш имконини бериб, бошқарув қарорларини қабул қилишда йагона статистик коърсаткичга тайаниш чекловларини камайтирган.