Oripov Jamshid Yaxshiboevichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): Yoshlarni axborot xurujlari ta’siridan saqlashda axloqiy immunitetni shakllantirishning falsafiy asoslari, 09.00.02 – Ong, madaniyat va amaliyot shakllrai falsafasi (Etika).
Dissertatsiya mavzusi ro’yxatga olingan raqam: B2019.2.PhD/Fal297
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti.
IK faoliyat ko’rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Samarqand davlat Pedagogika instituti huzuridagi ilmiy darajalar beruvchi DSc.01/2025.27.12.F.10.02
Ilmiy rahbar: G‘aybullaev Otabek Muhammadievich, falsafa fanlari doktori, professor,
Rasmiy opponentlar: Matkarimova Jamila Durdievna, falsafa fanlari doktori, v.b. professor; Mardonov Ravshan Subxanovich, falsafa fanlari doktori (DSc), dotsent.
Yetakchi tashkilot: Qarshi davlat universiteti.
Dissertatsiya yo’nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi. Axborot xurujlari tushunchasi va axborot xurujlariga qarshi axloqiy immunitetini shakllantirishning falsafiy asoslarini tahlil qilish orqali uning mazmun-mohiyatini ochib berishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
yoshlar axloqiy immunitetini shakllantirishda ma’naviy-mafkuraviy tarbiyaning tanqidiy fikrlash, psixologik mustaqillik, kreativlik kabi o‘ziga xos xususiyatlari birlamchi omil ekanligi mantiqiy asoslangan;
axborot globallashuvining yoshlar ongiga salbiy ta’sirida yuzaga kelgan bugungi virtual olamdagi tahdidlardan yoshlarni himoya qilishda ma’naviy-axloqiy profilaktik ishlardagi umuminsoniy mezon va tamoyillarning aloqadorligini takomillashtirish zaruriyati ilmiy-falsafiy tahlil qilingan;
mamlakatimizning barcha sohalarini dezinformatsiyon, dezorientatsiyon va destabilizatsiyon axborotlardan himoya qiluvchi mexanizmlari o‘rtasidagi o‘zaro aloqadorlik tuzilishiga ko‘ra murakkab jarayon ekanligi falsafaning atributiv kategoriyalari vositasida dalillangan;
virtual muhitda yoshlar axloqiy immunitetini shakllantirish va axborotdan foydalanish ko‘nikmalarini rivojlantirishning ma’naviy-mafkuraviy, ijtimoiy-psixologik, kommunikativ va kollaboratsion imkoniyatlari ilmiy asoslangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi:
Yoshlarni axborot xurujlari ta’siridan saqlashda axloqiy immunitetni shakllantirishning falsafiy asoslariga doir berilgan takliflar asosida:
yoshlar axloqiy immunitetini shakllantirishda ma’naviy-mafkuraviy tarbiyaning tanqidiy fikrlash, psixologik mustaqillik, kreativlik kabi o‘ziga xos xususiyatlari birlamchi omil ekanligiga oid ilmiy asoslangan xulosalar va taklif-tavsiyalardan Samarqand davlat chet tillar institutida bajarilgan “Evropa Ittifoqi tomonidan Erasmus + dasturining 2022-2024-yillarga mo‘ljallangan 561624-ERR – 1 – 2015 – UK - EPPKA2 – CBHE – SP – ERASMUS + CBHEIMEP: “O‘zbekistonda oliy ta’lim tizimi jarayonlarini modernizatsiyalash va xalqarolashtirish” mavzusidagi amaliy loyiha doirasida foydalanilgan (Samarqand davlat chet tillar institutining 2024-yil 12-iyundagi 1222/02-son ma’lumotnomasi). Natijada keng aholi o‘rtasida, ayniqsa, yoshlarda axborot xuruji va tahdidlariga qarshi axloqiy immunitetni shakllantirish, shuningdek, ularning axloqiy immunitetini shakllantirishga qaratilgan ma’naviy-mafkuraviy hamda axloqiy profilaktik targ‘ibot ishlarini zamonaviy tamoyillar asosida takomillashtirish va sohadagi ishlarning samaradorligini oshirishga xizmat qilgan;
mamlakatimizning barcha sohalarini dezinformatsion, dezorientatsion va destabilizatsion axborotlardan himoya qiluvchi mexanizmlari o‘rtasidagi o‘zaro aloqadorlik tuzilishiga ko‘ra murakkab jarayon ekanligi falsafaning atriutiv kategoriyalari vositasida dalillanganligiga oid taklif va tavsiyalardan Respublika Ma’naviyat va ma’rifat markazining 2024-yilda ma’naviy-ma’rifiy ishlar samaradorligini oshirish va sohani rivojlantirish bo‘yicha chora-tadbirlar dasturining III yo‘nalishida belgilangan “G‘oya va mafkura masalasi hamda ilm-fan va ma’rifat targ‘iboti” mavzusidagi “Geosiyosiy va mafkuraviy jarayonlarni muntazam o‘rganish, xatarli tahdidlarga qarshi samarali g‘oyaviy kurash olib borish” nomli 15-bandi ijrosini ta’minlashda foydalanilgan (Respublika Ma’naviyat va ma’rifat markazi huzuridagi ijtimoiy-ma’naviy tadqiqotlar institutining 2024-yil 24-maydagi 288-son ma’lumotnomasi). Natijada, jamiyatda ma’naviy-axloqiy etuk shaxslarni tarbiyalashga qaratilgan ma’naviy-ma’rifiy proflaktika tadbirlar negizida axborot xurujlariga nisbatan axloqiy immunitetga ega, zamonaviy, komil inson sifatida shakllangan yoshlarni tarbiyalash konsepsiyasini ishlab chiqishga xizmat qilgan;
globallashuv davri va virtual makonda yoshlarni turli tahdid va xurujlardan saqlashda ma’naviy-mafkuraviy va axloqiy immunitetni shakllantirish obektiv, subektiv ahamiyat kasb etishi masalasi o‘rganilib, bu boradagi mavjud muammolarning echimlariga ega ekanligiga oid taklif-tavsiyalardan O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Imom Buxoriy xalqaro ilmiy markazi tomonidan nashr etilgan “Guluvning xatarlari” va “Islom dinida tinchlik” nomli kitoblarini tayyorlashda fodalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazining 2024-yil 18-apreldagi 02/167-son ma’lumotnomasi). Natijada, bugungi global-axborot asridagi mavjud tahdid va xurujlarga nisbatan yoshlarda axloqiy immunitetni shakllantirish va ularni ma’naviy-axloqiy jihatdan etuk shaxs sifatida tarbiya topishiga xizmat qilgan;
axborot globallashuvining yoshlar ongiga salbiy ta’sirida yuzaga kelgan bugungi virtual olamdagi tahdidlardan yoshlarni himoya qilishda ma’naviy-axloqiy profilaktik ishlardagi umuminsoniy mezon va tamoyillarning aloqadorligini takomillashtirish zaruriyati falsafiy asoslanganligiga doir taklif va tavsiyalardan O‘zbekiston milliy teleradiokompaniyasi tomonidan 2024-yilda efirga uzatilgan “Millat va ma’naviyat” ko‘rsatuvining dastur ssenariysini tayyorlashda foydalanilgan (O‘zbekiston milliy teleradiokompaniyasining 2024-yil 27-maydagi 04-36/683-son ma’lumotnomasi). Natijada, tadqiqotda ilgari surilgan ilmiy fikr va mulohazalar yoshlarda axborot xurujlariga qarshi ma’naviy, mafkuraviy va axloqiy immunitetni shakllantirish va ularda gumanizm, tolerantlik madaniyatini rivojlantirishga xizmat qilgan.
