Буронова Дилноза Баходировнанинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): Эрнест Сетон-Томпсон ва Тоғай Мурод асарларининг услубий ўзига хосликлари ва муаллиф услубининг таржимада сақланиши, 10.00.06 – Қиёсий адабиётшунослик ва таржимашунослик (филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2021.1.PhD/Fil1613.
Илмий раҳбар: Умурова Гузал Хотамовна, филология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарқанд давлат чет тиллар институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд давлат чет тиллар институти, PhD.03/2025.27.12.Fil.37.02. 
Расмий оппонентлар: Мусурмонов Эркин Раббимович, филология фанлари доктори (DSc), профессор;  Сирожиддинова Шахрибону Сирожиддиновна, педогогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.  
Етакчи ташкилот: Жиззах давлат педагогика университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади ҳозирги ўзбек ва инглиз насрида индивидуал услуб поетикасининг ўзига хосликларини Тоғай Мурод ва Эрнест Сетон-Томпсон асарлари ҳамда уларнинг таржималари мисолида мавзу ва ғоя, композиция, сюжет, қаҳрамонлар тизими, ёзувчи дунёқараши каби поетик хусусиятларини очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Эрнест Сетон-Томпсон ва Тоғай Мурод асарларининг услубий ўзига хослиги табиат ва инсон муносабатининг бадиий талқини, ҳайвон образларининг индивидуаллаштирилиши, халқона лексика ва фразеологиянинг қўлланиши, синтактик қурилмаларнинг экспрессивлиги ҳамда муаллиф нутқининг миллий-маданий хусусиятлари орқали юзага келишдаги индивидуал-услубий жиҳатлари аниқланган;
муаллиф индивидуал услубининг шаклланишида биографик, ижтимоий-маданий ва бадиий-эстетик каби экстралингвистик омиллар ҳамда анималистик тасвир, халқона ифода воситалари, образлилик ва эмоционал-экспрессив бирликлар каби лингвопоетик воситаларнинг услуб ҳосил қилувчи мазмунни ифодалаш ва услубни шакллантириш функсиялари аниқланган;
Эрнест Сетон-Томпсон ҳамда Тоғай Мурод асарларининг асл матнлари ва таржималари асосида муаллиф индивидуал услубини сақлашга хизмат қилувчи лингвопоетик бирликларнинг стилистик ҳамда семантик трансформацияланиш хусусиятлари аниқланиб, уларнинг таржима жараёнида услубий эквивалентликни таъминлашдаги мазмуний, образли ва экспрессив хусусиятларни сақлаш имкониятлари исботланган;
инглиз, ўзбек ва рус тилларидаги таржималар материаллари асосида миллий колорит, поетик образлилик ва индивидуал услуб элементларини қайта яратишда услубий эквивалентликни таъминловчи лингвопоетик механизмлар аниқланиб, муаллиф индивидуал услубини адекват акс эттиришга хизмат қилувчи мазмун, услуб ва образлиликни сақлашга асосланган бадиий услубни таржимада қайта яратиш парадигмаси очиб берилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тоғай Мурод ва Эрнест Сетон-Томпсон асарларида индивидуал муаллиф услубининг қиёсий-типологик хусусиятлари, бадиий услубнинг назарий-методологик асослари ҳамда таржимада муаллиф услубини қайта яратиш масалаларига доир илмий натижалар асосида:
Эрнест Сетон-Томпсон ва Тоғай Мурод асарларининг услубий ўзига хослиги табиат ва инсон муносабатининг бадиий талқини, ҳайвон образларининг индивидуаллаштирилиши, халқона лексика ва фразеологиянинг қўлланиши, синтактик қурилмаларнинг экспрессивлиги ҳамда муаллиф нутқининг миллий-маданий хусусиятлари орқали юзага келишдаги индивидуал-услубий жиҳатлари аниқланганлигига оид хулосалардан Умумевропа CEFR (Common European Framework of Reference for LanguaGES) стандарти талаблари асосида Самарқанд давлат чет тиллар институтида бажарилган Европа Иттифоқининг Эрасмус+ дастури доирасидаги 561624-ЭРР-1-2015-УК-ЭППКА2-CБҲЕ-СП-ЭРАСМУС+CБҲЕ ИМЕП “Ўзбекистонда олий таълим тизими жараёнларини модернизациялаш ва халқаролаштириш” номли лойиҳада фойдаланилган (Самарқанд давлат чет тиллар институтининг 2023-йил 27-апрелдаги 1111/30.02.01-сон маълумотномаси). Натижада бадиий матнни услубий таҳлил қилиш ва услубий компетенсияни шакллантиришга оид методик ёндашувлар такомиллаштирилган;
муаллиф индивидуал услубининг шаклланишида биографик, ижтимоий-маданий ва бадиий-эстетик каби экстралингвистик омиллар ҳамда анималистик тасвир, халқона ифода воситалари, образлилик ва эмоционал-экспрессив бирликлар каби лингвопоетик воситаларнинг услуб ҳосил қилувчи мазмунни ифодалаш ва услубни шакллантириш функсиялари аниқланганлигига оид натижалардан Самарқанд давлат чет тиллар институтида бажарилган Европа Иттифоқининг ТЕМПУС дастури доирасидаги 544161-TEMPUS-1-2013-1-UK-TEMPUS-JPCR “Aston University DeTEL” номли лойиҳани амалга оширишда фойдаланилган (Самарқанд давлат чет тиллар институтининг 2023-йил 10-майдаги 1196/30.02.01-сон маълумотномаси). Натижада адабий таҳлил ва таржима компетенсияларини интеграциялашга қаратилган замонавий методик ёндашувлар бойитилган;
Эрнест Сетон-Томпсон ҳамда Тоғай Мурод асарларининг асл матнлари ва таржималари қиёсий таҳлили асосида муаллиф индивидуал услубини сақлашга хизмат қилувчи лингвопоетик бирликларнинг стилистик ҳамда семантик трансформацияланиш хусусиятлари аниқланиб, уларнинг таржима жараёнида услубий эквивалентликни таъминлашдаги мазмуний, образли ва экспрессив хусусиятларни сақлаш имкониятлари исботланганлигига оид илмий хулосалардан Самарқанд вилоят телерадиокомпаниясида 2023-йил 29-апрелда эфирга узатилган “Сифатли таълим – тараққиёт пойдевори” кўрсатуви ссенарийсини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Самарқанд вилояти телерадиокомпанияси” давлат муассасасининг 2023-йил 8-майдаги 01-07/163-сон маълумотнома). Натижада бадиий услуб ва таржима масалаларининг илмий асосда оммалаштирилиши таъминланган;
инглиз, ўзбек ва рус тилларидаги таржималар материаллари асосида миллий колорит, поетик образлилик ва индивидуал услуб элементларини қайта яратишда услубий эквивалентликни таъминловчи лингвопоетик механизмлар аниқланиб, муаллиф индивидуал услубини адекват акс эттиришга хизмат қилувчи мазмун, услуб ва образлиликни сақлашга асосланган бадиий услубни таржимада қайта яратиш парадигмаси очиб берилганлигига оид илмий натижалардан Самарқанд давлат чет тиллар институтида бажарилган “English Access Microscholarship Program” номли халқаро лойиҳа доирасида фойдаланилган (Самарқанд давлат чет тиллар институтининг 2024-йил 23-октябрдаги 2274/02-сон маълумотномаси). Натижада талабаларнинг бадиий матнни қиёсий таҳлил қилиш, индивидуал услубни англаш ва маданиятлараро адабий тафаккур кўникмаларини ривожлантириш имкониятлари кенгайтирилган.

 

Yangiliklarga obuna bo‘lish