Захидов Дилшодбек Ғуломжон ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Рақамли иқтисодиёт шароитида аудиторлик фаолиятини ташкил этишни рақамлаштириш ва автоматлаштиришни такомиллаштириш», 08.00.08 – “Бухгалтерия ҳисоби, иқтисодий таҳлил ва аудит” ҳамда 08.00.16 – “Рақамли иқтисодиёт ва халқаро рақамли интеграция” туташ ихтисосликлари (иқтисодиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.4.PhD/Iqt4749.
Илмий раҳбар: Маматкулов Муроджон Шукурович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Андижон давлат университети университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/2025.27.12.I.23.01.
Расмий оппонентлар: Салаев Расул Шавкатович, иқтисодиёт фанлари доктори (DSc), доцент; Бахадиров Алишер Комилович, иқтисодиёт фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD).
Етакчи ташкилот: Тошкент Халқаро Молиявий Бошқарув ва Технологиялар Университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади рақамли иқтисодиёт шароитида аудиторлик фаолиятини ташкил этишни рақамлаштириш ва автоматлаштиришни такомиллаштириш бўйича илмий таклиф ва тавсияларни ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
аудиторлик текширувларида молиявий ҳисобот маълумотларини автоматик таҳлил қилиш услуби аудит жараёнининг аналитик босқичини алгоритмик бошқарув асосида ташкил этиш, молиявий кўрсаткичларни тизимли қайта ишлаш, таҳлилий амалиётларни стандартлаштириш ва аудиторлик қарорларини тезкор шакллантириш имконини берувчи интеграциялашган универсал моделни ишлаб чиқиш орқали такомиллаштирилган;
меҳнат ҳақи ҳисоб-китоблари аудити ҳисобланган ва амалда тўланган иш ҳақи тўғрисидаги маълумотларни автоматик тарзда таққослаш, фарқларни аниқлаш ҳамда уларнинг сабаблари бўйича таҳлилий хулосаларни шакллантириш имконини берувчи “Ойлик иш ҳақини таққослаш ва фарқларни таҳлил қилиш” дастурий моделини ишлаб чиқиш асосида такомиллаштирилган;
аудиторлик фаолиятида асосий воситалар аудитини ўтказиш услуби амортизация ҳисоб-китобларини автоматлаштириш, аудиторлик ҳисоботларини тезкор ва аниқ шакллантириш ҳамда ҳисоб маълумотларининг ишончлилигини оширишга қаратилган универсал дастурий модел ишлаб чиқиш орқали такомиллаштирилган;
аудиторлик фаолиятида молиявий ҳисоботларда амортизация кўрсаткичларининг ҳаққонийлиги, миллий ва халқаро молиявий ҳисобот стандартлари ўртасидаги тафовутларни эрта босқичда аниқлаш ҳамда амортизация ҳисоб-китоблари бўйича фарқларни автоматик таҳлил қилишга қаратилган “Амортизация қийматларини таққослаш ва фарқларни таҳлил қилиш” дастурий модели ишлаб чиқилган
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Рақамли иқтисодиёт шароитида аудиторлик фаолиятини ташкил этишни рақамлаштириш ва автоматлаштиришни такомиллаштириш бўйича ишлаб чиқилган илмий таклиф ва тавсиялар асосида:
аудиторлик текширувларида молиявий ҳисобот маълумотларини автоматик таҳлил қилиш услуби аудит жараёнининг аналитик босқичини алгоритмик бошқарув асосида ташкил этиш, молиявий кўрсаткичларни тизимли қайта ишлаш, таҳлилий амалиётларни стандартлаштириш ва аудиторлик қарорларини тезкор шакллантириш имконини берувчи интеграциялашган универсал моделни ишлаб чиқиш орқали такомиллаштириш бўйича таклифи Ўзбекистон аудиторлар Палатаси, аудиторлик ташкилотлари томонидан амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон аудиторлар Палатасининг 2025-йил 24-январдаги 8-сонли, “Гранит аудит” МЧЖнинг 2025-йил 24-январдаги ва “ПКФ МакАлянс” МЧЖнинг 2025-йил 23-январдаги маълумотномалари). Мазкур таклифни амалиётга жорий этилиши натижасида аудиторлар молиявий ҳисоботларни тезкор ва аниқ таҳлил қилиш имконига эга бўлишган. Шунингдек, мазкур ёндашув молиявий жараёнлардаги хатоликларни эрта аниқлаш, ресурслардан оқилона фойдаланиш ва молиявий назорат самарадорлигини ошириш имконини яратиб, бу инновасион ёндашувнинг қўлланилиши аудиторлик жараёнларининг шаффофлиги ва ишончлилигини таъминлаган;
меҳнат ҳақи ҳисоб-китоблари аудити ҳисобланган ва амалда тўланган иш ҳақи тўғрисидаги маълумотларни автоматик тарзда таққослаш, фарқларни аниқлаш ҳамда уларнинг сабаблари бўйича таҳлилий хулосаларни шакллантириш имконини берувчи “Ойлик иш ҳақини таққослаш ва фарқларни таҳлил қилиш” дастурий моделини ишлаб чиқиш асосида такомиллаштириш бўйича таклифи Ўзбекистон Республикаси Адлия Вазирлиги, Ўзбекистон аудиторлар Палатаси, аудиторлик ташкилотлари томонидан амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Адлия Вазирлигининг 2024-йил 12-ноябрдаги 44176-сонли “Маош Текшир” номли ДГУ, Ўзбекистон аудиторлар Палатасининг 2025-йил 24-январдаги 8-сонли, “Гранит аудит” МЧЖнинг 2025-йил 24-январдаги ва “ПКФ МакАлянс” МЧЖнинг 2025-йил 23-январдаги маълумотномалари). Мазкур дастурий таъминот амалиётга жорий этиш натижасида ойлик иш ҳақи бўйича маълумотларни тезкор таҳлил қилиш, хатоликларни эрта аниқлаш ва уларни бартараф этиш имконини яратиб, иш ҳақи тўловларидаги фарқларни автоматик равишда аниқлаш, таҳлил қилиш ва аниқ хулосалар чиқаришга қаратилган ушбу ёндашув корхонадаги меҳнат ресурслари бўйича ҳисоб-китоб жараёнларининг самарадорлигини ошириш, молиявий ҳисоботларнинг ишончлилигини таъминлаш ва аудит жараёнларини янада шаффоф ва тизимли қилишга хизмат қилган;
аудиторлик фаолиятида асосий воситалар аудитини ўтказиш услуби амортизация ҳисоб-китобларини автоматлаштириш, аудиторлик ҳисоботларини тезкор ва аниқ шакллантириш ҳамда ҳисоб маълумотларининг ишончлилигини оширишга қаратилган универсал дастурий модел ишлаб чиқиш орқали такомиллаштириш бўйича таклифи Ўзбекистон Республикаси Адлия Вазирлиги, Ўзбекистон аудиторлар Палатаси, аудиторлик ташкилотлари томонидан амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Адлия Вазирлигининг 2024-йил 12-ноябрдаги 44177-сонли “Иссуе Траcкер” номли ДГУ, Ўзбекистон аудиторлар Палатасининг 2025-йил 24-январдаги 8-сонли, “Гранит аудит” МЧЖнинг 2025-йил 24-январдаги ва “ПКФ МакАлянс” МЧЖнинг 2025-йил 23-январдаги маълумотномалари). Мазкур дастурий таъминотнинг амалиётга жорий этилиши натижасида асосий воситалар бўйича ҳисоботларни тезкор ва аниқ шакллантириш имкони яратилиб, амортизация ҳисоб-китобларини автоматлаштириш, ҳисоботлар тайёрлаш жараёнини оптималлаштириш ва маълумотларнинг ишончлилигини оширишга йўналтирилган. Бу эса, корхоналарнинг молиявий ресурсларини самарали бошқариш, молиявий ҳисоботларнинг шаффофлигини таъминлаш ва иш жараёнларини оптималлаштиришга хизмат қилган;
аудиторлик фаолиятида молиявий ҳисоботларда амортизация кўрсаткичларининг ҳаққонийлиги, миллий ва халқаро молиявий ҳисобот стандартлари ўртасидаги тафовутларни эрта босқичда аниқлаш ҳамда амортизация ҳисоб-китоблари бўйича фарқларни автоматик таҳлил қилишга қаратилган “Амортизация қийматларини таққослаш ва фарқларни таҳлил қилиш” дастурий модели ишлаб чиқиш бўйича таклифи Ўзбекистон аудиторлар Палатаси, аудиторлик ташкилотлари томонидан амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон аудиторлар Палатасининг 2025-йил 24-январдаги 8-сонли, “Гранит аудит” МЧЖнинг 2025-йил 24-январдаги ва “ПКФ МакАлянс” МЧЖнинг 2025-йил 24-январдаги маълумотномалари). Мазкур таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида Ўзбекистон Республикасидаги аудиторлик ташкилотларида рақамли иқтисодиёт шароитида аудит жараёнларини автоматлаштириш асосида аудит жараёнлари сифатининг ошиши, ресурслардан оқилона фойдаланиш ва иқтисодий самарадорликка эришиш таъминланган ва инсон омилини камайтириш, жараёнларни тезкор ва аниқ ташкил этиш имконии яратган.