Муминова Парвина Илҳом қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Банк мажбуриятлари ҳисоби ва аудитини такомиллаштириш”, 08.00.08-“Бухгалтерия ҳисоби, иқтисодий таҳлил ва аудит” (иқтисодиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.1.PhD/Iqt3823.
Илмий раҳбар: Умаров Зафар Абсаматович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc. 03/2025.27.12.I.23.01.
Расмий оппонентлар: Ризаев Нурбек Кадирович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор, Ибрагимов Абдугапур Каримович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор;
Етакчи ташкилот: Г.В. Плеханов номидаги Россия иқтисодиёт университетининг Тошкент филиали.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади банк мажбуриятлари ҳисоби ва аудитини халқаро стандартлар ҳамда илғор хорижий тажрибалар асосида такомиллаштириш бўйича илмий таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ўзини ўзи банд қилган шахсларнинг банк карталари билан боғлиқ мажбуриятларини бухгалтерия ҳисобида алоҳида ва шаффоф акс эттириш мақсадида 22621 - “Ўзини ўзи банд қилган шахсларнинг банк карталари бўйича мажбуриятлари” номли махсус баланс ҳисобварағини жорий этиш таклифи асосланган;
тижорат банкларида мижозларнинг “яшил энергия” лойиҳаларини молиялаштиришга йўналтирилган маблағлари ҳаракати устидан мақсадли назоратни кучайтириш, уларнинг манбаси ва сарфланиш йўналишларини алоҳида ҳисобда юритиш мақсадида 22648 - “Мижозларнинг яшил энергия лойиҳаларини молиялаштириш бўйича маблағлари” баланс ҳисобварағини юритиш таклифи асосланган;
мажбуриятлар аудитининг самарадорлигини ошириш мақсадида аудит жараёнининг режалаштириш, далил тўплаш, баҳолаш ва якуний хулоса бериш босқичларида ички аудиторлар ҳамда манфаатдор томонлар ўртасида ахборот алмашинувининг изчиллиги, тезкорлиги ва ишончлилигини таъминловчи коммуникация механизми таклиф этилган;
солиқлар ва бошқа мажбурий тўловлар бўйича мажбуриятлар аудитининг сифатини ошириш, ҳисоб-китоблар тўғрилиги ва солиқ хавфларини холис баҳолаш мақсадида мазкур аудит жараёнига мустақил эксперт – солиқ маслаҳатчисини жалб этишнинг мақсадга мувофиқлиги асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Банк мажбуриятлари ҳисоби ва аудитини халқаро стандартлар ҳамда илғор хорижий тажрибалар асосида такомиллаштириш бўйича ишлаб чиқилган илмий таклиф ва амалий тавсиялар асосида:
ўзини ўзи банд қилган шахсларнинг банк карталари билан боғлиқ мажбуриятларини бухгалтерия ҳисобида алоҳида ва шаффоф акс эттириш мақсадида 22621 - “Ўзини ўзи банд қилган шахсларнинг банк карталари бўйича мажбуриятлари” номли махсус баланс ҳисобварағини жорий этиш таклифи “Асакабанк” АЖ амалиётига жорий этилган (“Асакабанк” АЖнинг 2026-йил 1-апрелдаги №19-27/269-сонли маълумотномаси). Мазкур таклифнинг амалиётга жорий қилиниши натижасида ўзини ўзи банд қилган шахслар билан ҳисоб-китобларни юритиш тизими такомиллаштирилган ҳамда банк мажбуриятларини ҳисобга олиш сифати оширилган, шунингдек, 2026-йилнинг 1-январ ҳолатига банк томонидан ўзини ўзи банд қилган шахсларга 10526 дона банк карталари эмиссия қилиниб, банкнинг улар олдидаги мажбуриятлари ҳажми 1,3 млрд. сўмни ташкил этган;
тижорат банкларида мижозларнинг “яшил энергия” лойиҳаларини молиялаштиришга йўналтирилган маблағлари ҳаракати устидан мақсадли назоратни кучайтириш, уларнинг манбаси ва сарфланиш йўналишларини алоҳида ҳисобда юритиш мақсадида 22648 - “Мижозларнинг яшил энергия лойиҳаларини молиялаштириш бўйича маблағлари” баланс ҳисобварағини юритиш таклифи “Асакабанк” АЖ фаолиятига татбиқ этилган (“Асакабанк” АЖнинг 2026-йил 1-апрелдаги №19-27/269-сонли маълумотномаси). Мазкур таклифнинг амалиётга жорий қилиниши натижасида яшил молиялаштириш маблағларининг мақсадли сарфланиши устидан назоратни кучайтириш имконияти яратилган, шунингдек, ҳисобварақ орқали “яшил энергия” лойиҳалари учун ажратилган кредит ва инвестиция маблағларини алоҳида ҳисобга олиш, уларнинг мақсадли сарфланишини мониторинг қилиш ҳамда банкда “яшил молиялаштириш“ портфелини шакллантириш имконияти яратилган;
мажбуриятлар аудитининг самарадорлигини ошириш мақсадида аудит жараёнининг режалаштириш, далил тўплаш, баҳолаш ва якуний хулоса бериш босқичларида ички аудиторлар ҳамда манфаатдор томонлар ўртасида ахборот алмашинувининг изчиллиги, тезкорлиги ва ишончлилигини таъминловчи коммуникация механизмига оид таклифи “Асакабанк” АЖ фаолиятига татбиқ этилган (“Асакабанк” АЖнинг 2026-йил 1-апрелдаги №19-27/269-сонли маълумотномаси). Мазкур таклифнинг амалиётга жорий қилиниши натижасида аудит жараёнида ахборот алмашинувини яхшилаш, аудит натижаларининг ишончлилигини ошириш ва ички аудит самарадорлигини кучайтиришга хизмат қилган;
солиқлар ва бошқа мажбурий тўловлар бўйича мажбуриятлар аудитининг сифатини ошириш, ҳисоб-китоблар тўғрилиги ва солиқ хавфларини холис баҳолаш мақсадида мазкур аудит жараёнига мустақил эксперт - солиқ маслаҳатчисини жалб этиш таклифи “Асакабанк” АЖ фаолиятига татбиқ этилган (“Асакабанк” АЖнинг 2026-йил 1-апрелдаги №19-27/269-сонли маълумотномаси). Мазкур таклифнинг амалиётга жорий қилиниши натижасида солиқ рискларини камайтириш, солиқ ҳисоб-китобларининг тўғрилигини баҳолаш ва молиявий ҳисоботларнинг ишончлилигини ошириш имконияти яратилган, шунингдек, 2025-йилда банк томонидан ҳисобланган солиқлардан 5 фоиз миқдорида кам тўлаш имконини берган.