Рустамова Дилфузахон Воҳиджон қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): Мактаб ўқувчилари оғзаки нутқини метафора орқали ривожлантириш методикаси (5-7-синфлар мисолида), 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (филология) (педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: Б.2025.3.PhD/Ped10949. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Фарғона давлат университети.
Илмий раҳбар: Зокирова Соҳиба Муҳторалиевна, филология фанлари доктори (DSc), профессор. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса, ИК рақами: Фарғона давлат университети, PhD.03/2025.27.12.Ped.10.03.
Расмий оппонентлар: Қурбонова Бахтихон Қучкарбаевна, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор; Кадирова Мунира Расуловна, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор. 
Етакчи ташкилот: Жиззах давлат педагогика университети. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади умумтаълим мактабларининг 5-7-синф ўқувчилари оғзаки нутқини она тили дарслари ва дарсдан ташқари машғулотларида ривожлантиришда метафорадан фойдаланишнинг илмий асосланган методикасини такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
она тили дарслари ва дарсдан ташқари машғулотларида ўқувчилар оғзаки нутқини метафора орқали ривожлантиришнинг педагогик зарурати когнитив ривожланишни қўллаб-қувватлаш, нутқнинг ифодавийлигини ошириш, луғат бойлигини кенгайтириш, ижодий тафаккурни ривожлантириш имкониятларини горизонтал ва вертикал муносабатга киришиш даражасини ҳисобга олиш асосида асослаб берилган;
она тили дарслари ва дарсдан ташқари машғулотларида ўқувчилар оғзаки нутқини метафора орқали ривожлантириш методикаси “Тирилган сўзлар”, “Жонланган образлар театри”, “Қиёслаш қизиқарли”, “Метафорани расмда кўр”, “Сўзлар ортидаги сеҳрли дунё”, “Метафора чақмоқлари”, “Кўринмас боғлиқлик” ва “Ўхшашликни англа” каби интерактив методларни ўқувчиларнинг ёш хусусиятларига мослаштириш асосида такомиллаштирилган;
5-7-синф ўқувчилари оғзаки нутқини дарсдан ташқари машғулотларда метафора орқали ривожлантиришнинг дидактик таъминоти “Метафора саргузашти” қуест методининг босқичли топшириқлари, интерактив машқларни ишлаб чиқиш каби вазифаларга устуворлик бериш асосида “Метафора” номли мобил иловасини яратиш орқали такомиллаштирилган;
5-7-синф ўқувчилари оғзаки нутқини метафора орқали ривожлантиришнинг педагогик моделининг баҳоловчи блоки ўқувчилар оғзаки нутқини мотивацион, когнитив, фаолиятли ва рефлексив мезонлар ҳамда юқори, ўрта, қуйи даражаларда баҳолашда метафора воситасида ўқув топшириқларини босқичма-босқич ва интенсив бажариш самарадорлигига устуворлик бериш асосида такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Мактаб оʻқувчилари оғзаки нутқини метафора орқали ривожлантириш методикаси боʻйича олинган илмий натижалар асосида: 
она тили дарслари ва дарсдан ташқари машғулотларида ўқувчилар оғзаки нутқини метафора орқали ривожлантиришнинг педагогик зарурати когнитив ривожланишни қўллаб-қувватлаш, нутқнинг ифодавийлигини ошириш, луғат бойлигини кенгайтириш, ижодий тафаккурни ривожлантириш имкониятларини горизонтал ва вертикал муносабатга киришиш даражасини ҳисобга олиш асосида берилган тавсиялардан давлат илмий-техник дастурлари доирасидаги 2020-2023-йилларда Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида бажарилган АМ-Ф3-201908172 “Ўзбек тилининг таълимий корпусини яратиш” 01/4-2152-сон амалий грант лойиҳасида фойдаланилган (Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университетининг 2025-йил 1-августдаги 22-01-411/22-сон маълумотномаси). Натижада, ўзбек тилининг таълимий корпусини яратишда ўқувчиларнинг оғзаки нутқини ривожлантириш, ўқувчи нутқининг ифодавийлигини ошириш, луғат бойлигини кенгайтириш, ижодий тафаккурини ривожлантириш имкониятлари метафора орқали такомиллаштирилган;
она тили дарслари ва дарсдан ташқари машғулотларида ўқувчилар оғзаки нутқини метафора орқали ривожлантириш методикаси “Тирилган сўзлар”, “Жонланган образлар театри”, “Қиёслаш қизиқарли”, “Метафорани расмда кўр”, “Сўзлар ортидаги сеҳрли дунё”, “Метафора чақмоқлари”, “Кўринмас боғлиқлик” ва “Ўхшашликни англа” каби интерактив методларни ўқувчиларнинг ёш хусусиятларига мослаштириш  асосида такомиллаштиришга доир тавсиялар “Нутқий компетенсиялар” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 9-июлдаги 258-сонли буйруғига асосан берилган 746-980 рақамли рухсатномаси; Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университетининг 2025-йил 1-августдаги 22-01-411/22-сон маълумотномаси). Натижада, “Нутқий компетенсиялар” ўқув қўлланмасининг оғзаки нутқ компетенсияларини ривожлантиришга қаратилган мавзулари метафора орқали оғзаки нутқни ривожлантиришга қаратилган методлар ҳамда назарий маълумотлар билан янада тўлдирилган;
5-7-синф ўқувчилари оғзаки нутқини дарсдан ташқари машғулотларда метафора орқали ривожлантиришнинг дидактик таъминоти “Метафора саргузашти” қуест методининг босқичли топшириқлари, интерактив машқларни ишлаб чиқиш каби вазифаларга устуворлик бериш асосида “Метафора” номли мобил иловасини яратиш орқали такомиллаштиришга доир тавсиялардан        2022-2024-йилларда Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида бажарилган ИЛ-402104209 “Ахборот-қидирув тизимлари (Гоогле, Яндех, Гоогле транслате) учун автоматик ишлов бериш воситаси – ўзбек тилининг морфолексикони ва морфологик анализатори дастурий воситасини яратиш” 01/4-2145-сон амалий грант лойиҳасида фойдаланилган (Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университетининг 2025-йил 1-августдаги 22-01-411/22-сон маълумотномаси). Натижада, ўзбек тилининг морфолексикони ва морфологик анализаторида метафора орқали маъноси кўчган сўзларни акс эттириш ҳамда ўқувчилар оғзаки нутқига босқичма-босқич олиб киришга хизмат қилувчи дидактик-методик таъминоти такомиллаштирилган; 
5-7-синф ўқувчилари оғзаки нутқини метафора орқали ривожлантиришнинг педагогик моделининг баҳоловчи блоки ўқувчилар оғзаки нутқини мотивацион, когнитив, фаолиятли ва рефлексив мезонлар ҳамда юқори, ўрта, қуйи даражаларда баҳолашда метафора воситасида ўқув топшириқларини босқичма-босқич ва интенсив бажариш самарадорлигига устуворлик бериш асосида такомиллаштиришга доир тавсиялардан давлат илмий-техник дастурлари доирасидаги 2020-2023-йилларда Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида бажарилган бажарилган АМ-Ф3-201908172 “Ўзбек тилининг таълимий корпусини яратиш” 01/4-2152-сон амалий грант лойиҳасида фойдаланилган (Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университетининг 2025-йил 1-августдаги 22-01-411/22-сон маълумотномаси). Натижада, ўзбек тилининг таълимий корпусида ўқувчилар оғзаки нутқининг ривожланганлик даражасини аниқлаш метафора воситасида ўқув топшириқларини босқичма-босқич ва интенсив бажариш самарадорлигига устуворлик бериш орқали такомиллаштирилган.