Аблазов Лазизбек Абдиқосимовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Булутли технологиялар асосида статистик маълумотларни қайта ишлаш услубиётини такомиллаштириш”, 08.00.16 - “Рақамли иқтисодиёт ва халқаро рақамли интеграция”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.2.PhD/Iqt3130
Илмий раҳбар: Кучкаров Тохир Сафарович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/2025.27.12.I.23.03
Расмий оппонентлар: Гулямов Саидасрор Саидахмедович, иқтисодиёт фанлари доктори, академик; Отажанов Умид Абдуллаевич, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор. 
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Бизнес ва тадбиркорлик олий мактаби.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: булутли технологиялар асосида статистик маълумотларни қайта ишлаш услубиётини такомиллаштириш бўйича илмий асосланган таклиф ва тавфсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
булутли ҳисоблаш муҳитида статистик маълумотлар яхлитлигини масофавий назорат қилишда мавжуд учинчи томон аудитори механизмлари таҳлил қилиниб, диссертацияда гомоморф криптография ва қолдиқ сонлар тизими билан интеграциялашган аудит модели такомиллаштирилган;
статистик маълумотларни булутли сақлаш тизимларида мантиқий блокларга сегментациялаш, пакетли кодлар асосида репликациялаш ҳамда дифференциал  юклаш механизмларини комплекс интеграциялаштириш орқали тармоқ трафигини камайтириш ва сақлаш ресурсларидан унумли фойдаланишни таъминловчи иқтисодий самарадорликни баҳолаш модели ишлаб чиқилган;
булутли статистик платформада ҳисоб-китоб амалларини фойдаланувчи томонига қисман делегациялаш ҳамда булутли инфратузилма юкламасини аутентификация ва таҳлил модулларига мақсадли тақсимлаш тамойилларига асосланган, тизим тезкорлигини 1,8 бараварга ва таҳлил аниқлигини 1,5 бараварга ошириш имконини берувчи кўп қатламли архитектура модели ишлаб чиқилган;
Тошкент вилояти статистика бошқармаси мисолида иқтисодий маълумотларни қайта ишлаш харажатларига таъсир этувчи омилларнинг кўп омилли эконометрик моделлари, шунингдек, рақамли трансформация ссенарийлари асосида соҳанинг 2030-йилга қадар иқтисодий самарадорлик динамикасини башоратловчи прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Булутли технологиялар асосида статистик маълумотларни қайта ишлаш услубиётини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
биринчи илмий янгилик бўйича олинган илмий натижалардан статистика ташкилотларида булутли ҳисоблаш муҳитида статистик маълумотлар яхлитлигини масофавий назорат қилиш, аудит жараёнларини такомиллаштириш ҳамда маълумотлар хавфсизлигини таъминлашга оид назарий-услубий ишланмаларни ишлаб чиқишда фойдаланилган. Жумладан, гомоморф криптография, қолдиқ сонлар тизими ва учинчи томон аудитори механизмларига асосланган интеграциялашган аудит модели бўйича ишлаб чиқилган илмий ёндашувлар “Булутли технологиялар”, “Рақамли иқтисодиёт” ҳамда “Катта маълумотларни қайта ишлаш технологиялари” фанлари бўйича ўқув-услубий материалларни тайёрлашда қўлланилган (Ўзбекистон Республикаси Миллий статистика қўмитаси Тошкент вилояти статистика бошқармаси 2025-йил 19-июндаги 01/1-01-14-385-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида статистик маълумотларнинг яхлитлигини назорат қилиш, маълумотлар хавфсизлигини кучайтириш ҳамда аудит жараёнларининг ишончлилигини таъминлаш бўйича назарий ва амалий билимларни ривожлантириш имконияти яратилган;
иккинчи илмий янгилик бўйича ишлаб чиқилган илмий натижалардан статистик маълумотларни булутли сақлаш тизимларида мантиқий блокларга сегментациялаш, пакетли кодлар асосида репликациялаш ва дифференциал юклаш механизмларидан фойдаланиш орқали тармоқ трафигини оптималлаштириш ҳамда сақлаш ресурсларидан самарали фойдаланиш усулларини такомиллаштиришда фойдаланилган. Ушбу илмий ишланмалар статистика ташкилотларида катта ҳажмдаги маълумотларни қайта ишлаш жараёнларини ташкил этишга оид амалий тавсиялар ва услубий қўлланмаларни ишлаб чиқишда қўлланилган (Ўзбекистон Республикаси Миллий статистика қўмитаси Тошкент вилояти статистика бошқармаси 2025-йил 19-июндаги 01/1-01-14-385-сонли маълумотномаси). Натижада статистик ахборотларни сақлаш ва узатиш жараёнларида тармоқ юкламасини камайтириш, маълумотларни қайта ишлаш тезкорлигини ошириш ҳамда булутли инфратузилма ресурсларидан фойдаланиш самарадорлигини кучайтириш имконияти яратилган;
учинчи илмий янгилик асосида ишлаб чиқилган кўп қатламли архитектура модели статистик платформаларда ҳисоб-китоб жараёнларини оптималлаштириш, фойдаланувчи ва булутли инфратузилма ўртасидаги юкламани самарали тақсимлаш ҳамда таҳлилий тизимларнинг ишлаш тезкорлигини ошириш бўйича илмий-услубий тавсияларни шакллантиришда фойдаланилган. Мазкур модел асосида ишлаб чиқилган илмий ишланмалар олий таълим муассасалари ҳамда статистика ташкилотларида “Булутли ҳисоблаш”, “Ахборот тизимлари архитектураси” ва “Рақамли платформалар” фанлари бўйича амалий машғулотлар ва ўқув материалларини тайёрлашда қўлланилган (Ўзбекистон Республикаси Рақамли технологиялар вазирлиги 2026-йил 23-апрелдаги 33-8/3630-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий таклифни амалиётга жорий этиш натижасида тизим тезкорлигини 1,8 бараварга ва таҳлил аниқлигини 1,5 бараварга ошириш имконини берувчи замонавий булутли архитектуралардан фойдаланиш бўйича назарий ва амалий кўникмаларни ривожлантиришга эришилган;
тўртинчи илмий янгилик асосида ишлаб чиқилган кўп омилли эконометрик моделлар ҳамда 2030-йилгача мўлжалланган прогноз кўрсаткичларидан статистика ташкилотлари фаолиятида булутли технологиялар хизматларини жорий этиш самарадорлигини баҳолаш, иқтисодий харажатларни оптималлаштириш ва рақамли трансформация жараёнларини стратегик режалаштиришда фойдаланилган. Мазкур илмий ишланмалар “Тошкент вилояти статистика бошқармаси” ҳамда унинг ҳудудий бўлимларида рақамли бошқарув тизимларини ривожлантиришга оид амалий тавсияларни ишлаб чиқишда қўлланилган (Ўзбекистон Республикаси Рақамли технологиялар вазирлиги 2026-йил 23-апрелдаги 33-8/3630-сонли маълумотномаси). Натижада булутли хизматлар асосида ташкил этилган бошқарув тизимида операцион харажатларни қисқартириш, бошқарув самарадорлигини ошириш ҳамда статистик маълумотларни қайта ишлаш жараёнларининг иқтисодий самарадорлигини 4,5-5 фоизгача ошириш имконияти яратилган.