Парсаева Нодира Журъатовнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Пироксенитли чиқиндидан фойдаланиб энергия ва ресурстежамкор кам клинкерли портландцемент таркибларини ишлаб чиқиш”, 05.09.05 – “Қурилиш материаллари ва буюмлари” ихтисослиги бўйича.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.1.PhD/Т5488.
Илмий раҳбар: Искандарова Мастура, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: “Жиззах политехника институти”.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Бердақ номидаги қорақалпоқ давлат университети PhD.03/2025.27.12.Т.04.02.
Расмий оппонентлар: Қосимов Иброхим Эркинович, техника фанлари доктори, профессор. Оразимбетова Гулистан Жаксиликовна, техника фанлари доктори, доцент;
Етакчи ташкилот: Тошкент транспорт университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: пироксенитли чиқиндидан қўшимча сифатида фойдаланиб кам клинкерли цемент таркибини ишлаб чиқиш ҳамда у асосидаги бетон хоссаларини тадқиқ этишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
пироксенитли чиқиндининг то'лиқ кимёвий-минералогик таркиби, дисперслиги ва технологик хоссалари тадқиқ этилган ҳамда уни портландцементга фаол минерал қо'шимча сифатида ишлатишга яроқлилиги аниқланган;
пироксенитли чиқинди қо'шилган кам клинкерли цементнинг нормал қуюқлик, эгилиш ва сиқилишга мустаҳкамлик бўйича аниқланган ко'рсаткичлари асосида қо'шимчали цемент учун пироксенитли чиқиндини қўллашнинг оптимал таркиб чегаралари танланган;
портландцементнинг физик-механик хоссаларига пироксенитли қо'шимчанинг миқдори ва дисперслигига ко'рсатадиган та'сири аниқланган ҳамда тажриба-статистик усуллар ёрдамида оптималлаш асосида ЦЕМ ИИ 32,5 Ҳ синфли қўшимчали цемент олинган;
пироксенитли чиқиндидан фойдаланиб қо'шимчали портландцемент ишлаб чиқариш технологияси қуритиш, дозалаш ва қо'шиш босқичлари қўлланилиб саноат шароитига мослаштирилган ҳолда такомиллаштирилган.
оптимал таркибдаги қўшимчали ЦЕМ ИИ 32,5 Ҳ цементлар асосида Б30 синфли бетон олиниб, унинг 28, 90, 180 суткалар давридаги мустаҳкамлик кўрсаткичлари аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Минерал қўшимчали цементлар ва улар асосидаги бетонларнинг самарали таркибларини ишлаб чиқиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
оптимал таркиблар асосида олинган, пироксенит чиқиндиси маҳсули бўлган ЦЕМ ИИ 32,5Ҳ тоифали кам клинкерли портландцемент «WОРЛД ФРУИЦ 1» МЧЖ цемент заводининг ишлаб чиқариш жараёнига жорий этилган («Ўзсаноатқурилишматериаллари» уюшмасининг 2025 йил 22 майдаги 02/15-1686-сонли маълумотномаси). Натижада ГОСТ 31108-2020 талабларига тўлиқ жавоб берувчи сифатли қўшимчали цемент ишлаб чиқариш имконияти яратилган;
оптимал таркибга эга ЦЕМ ИИ 32,5Ҳ қўшимчали цемент асосида олинган Б30 синфидаги бетон қоришмаси «ЖАҲОНГИР ГРЕАТ ЛУCК АЧИЕВЕМЕНТ» МЧЖнинг қурилиш маҳсулотлари ишлаб чиқариш жараёнига жорий этилган («Ўзсаноатқурилишматериаллари» уюшмасининг 2025 йил 22 майдаги 02/15-1686-сонли маълумотномаси). Натижада ГОСТ 7473-2010 стандартларига мос келувчи Б30 синфли бетон маҳсулотини ишлаб чиқаришга эришилган ва йиллик кутилаётган иқтисодий самарадорлик 775 700 000 (етти юз етмиш беш миллион етти юз минг) сўмни ташкил этган.