Xalikov Sarvar Salixdjanovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i):
“Elektr ta’minoti podstansiyasi ishonchliligini aniqlash, xavfsizligini baholash va tezkor rostlash”, 05.05.02 – “Elektrotexnika. Elektr energiya stansiyalari, tizimlari. Elektrotexnik majmualar va qurilmalar”.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.3.DSc/T974
Ilmiy rahbar F.I.Sh., ilmiy darajasi va unvoni: Amirov Sulton Fayzullaevich, t.f.d., professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Toshkent davlat transport universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Toshkent davlat transport universiteti, DSc.10/2025.27.12.T.01.03.
Rasmiy opponentlarning F.I.Sh., ilmiy darajasi va unvoni: Boltaev Otabek Tashmuxammatovich – texnika fanlari doktori, professor; Taniev Mirzoxid Xurramovich – texnika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent.
Yetakchi tashkilot: Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti
Dissertatsiya yo‘nalishi: amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi elektr ta’minoti podstansiyasi ishonchliligini aniqlash, xavfsizligini baholash va tezkor rostlash usulini ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi quyidagilardan iborat:
elektr ta’minoti podstansiyasining ekspluatatsiya ma’lumotlari asosida podstansiyaning buzilmasdan ishlash vaqtini taqsimlashda eksponensial qonunga muvofiqligi, podstansiya elementlarining buzilmasdan ishlash vaqtini taqsimlashning statik zichligini hisobga olgan holda aniqlangan;
elektr ta’minoti podstansiyasi qurilmalari va elementlarining ishonchliligi bo‘yicha tuzilgan tarkibiy sxemalari hamda ularning joylashuv turi orqali buzilmasdan ishlash ehtimolini hisoblash ifodalari ishlab chiqilgan;
elektr ta’minoti podstansiyasining ishonchlilik ko‘rsatkichi, jihozga etkazilgan zarar va elementlarini ishlamay qolishi natijasida ortiqcha quvvat yo‘qotlishi, elektr energiyasining to‘liq etkazib berilmasligi sababli iste’molchilarga etkazilgan tashqi zarar va elementlarni ta’mirlash uchun o‘rtacha yillik xarajatlar asosida elektr ta’minoti podstansiyasi xatarlarini hisoblashning matematik modellari ishlab chiqilgan;
elektr ta’minoti podstansiyasini monitoring, himoya qilish, ishonchliligini baholash, ekspluatatsiya xavfsizligini yig‘indi va optimal xatar qiymatini  hisoblash asosida  baholash va tezkor rostlash usuli ishlab chiqilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi quyidagilardan iborat: Elektr ta’minoti podstansiyasi jihozlarining monitoring, himoya qilish, ishonchliligini aniqlash, xavfsizligini baholash va tezkor rostlash bo‘yicha olingan natijalari asosida:
elektr ta’minoti podstansiyasi uskunalarining ishonchligini aniqlash, xavfsizligini baholash va tezkor rostlash usuli uchun O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Intellektual mulk markazining ixtiroga patenti olingan (№ IAP 8269, 2025 y.). Natijada, ushbu usul yordamida podstansiyani samarali ekspluatatsiya qilish hisobiga undagi elektr energiyasining yillik iste’molini kamaytirishga imkoni yaratilgan;
elektr ta’minoti podstansiyasining elektr jihozlar ishonchliligini belgilash, xavfsizlik darajasini baholash va real vaqt rejimida tartibga solish matematik ifodalari “Toshkent shahar magistral elektr tarmoqlari” filialining «Lafarga» elektr ta’minoti podstansiyasiga joriy etilgan (O‘zbekiston Respublikasi “O‘zbekiston milliy elektr tarmoqlari” AJ ning 2026-yil 17-martdagi 01-05-08/1988-son ma’lumotnomasi). Natijada elektr ta’minoti podstansiyasi va jihozlarining buzilmasdan ishlashi ehtimoli qiymatlarini aniq hisoblashda elektr energiyaning yillik iste’molini 0,035 foiz (148838 kVt·soat) ga kamaytirish imkonini yaratgan;
podstansiyaning elektr ta’minot rejim uzlyuksizligini ta’minlash, ekspluatatsiyada samadorlikni va ishonchligini oshirish, xavfsizlik darajasini baholash monitoring tizimi, xavfsizlikni rostlash metodikasi va algoritmlari “Toshkent shahar magistral elektr tarmoqlari” filialining «Lafarga» elektr ta’minoti podstansiyasi ga joriy etilgan (O‘zbekiston Respublikasi “O‘zbekiston milliy elektr tarmoqlari” AJ ning 2026-yil 17-martdagi 01-05-08/1988-son ma’lumotnomasi). Natijada podstansiya uchun sarflanadigan ortiqcha elektr energiyasi uchun to‘lovda 148,838 million so‘m tejash imkonini bergan.