Abbasova Munira Obudjonovnaning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiya himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): «Gipergeometrik funksiyalarning xususiy qiymatlari va ularning xususiy hosilali differensial tenglamalar uchun chegaraviy masalalarni echishga tatbiqlari», 01.01.02- Differensial tenglamalar va matematik fizika (fizika-matematika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: №B2023.4.PhD/FM944.
Ilmiy rahbar: Ergashev Tuxtasin Gulamjanovich, fizika-matematika fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Namangan davlat universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Farg‘ona davlat universiteti, PhD.03/2025.27.12.FM.10.04.
Rasmiy opponentlar: Baltaeva Umida Ismoilovna, fizika-matematika fanlari doktori, professor; Mamanazarov Azizbek Otajon o‘g‘li, fizika-matematika fanlari bo‘yicha falsafa doktori, dotsent.
Yetakchi tashkilot: Termiz davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi ko‘p o‘lchovli sharning qismlari va Evklid fazosining cheksiz sohalarida Laplas tenglamasi va singulyar elliptik tenglamalar uchun chegaraviy masalalarni echish va tadqiq qilishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi quyidagilardan iborat:
gipergeometrik funksiyalarni sonli parametrlarning xususiy qiymatlarida hisoblash uchun keltirish formulalari ko‘p o‘zgaruvchili gipergeometrik funksiyani kamroq o‘zgaruvchili funksiya orqali ifodalab olish yo‘li bilan isbotlangan hamda Poxgammer belgilashining xossalaridan foydalanib parametrlarning ixtiyoriy qiymatlarida rekursiv formulalar topilgan;
Evklid fazosining cheksiz qismlarida Laplas tenglamasi uchun Dirixle, Neyman va aralash Dirixle-Neyman chegaraviy masalalarining echimlari Laplas tenglamasi o‘zaro simmetrik fundamental echimlarining chekli yig‘indisi yordamida oshkor ko‘rinishlarda qurilgan;
ko‘p o‘lchovli sharning qismlarida Laplas tenglamasi uchun Dirixle, Xolmgren va aralash Neyman-Xolmgren masalalarining echimlari simmetrik akslantirish usulida qurilgan tegishli Grin funksiyalari yo‘rdamida oshkor ko‘rinishlarda topilgan;
gipergeometrik funksiyalar uchun isbotlangan keltirish formulalaridan foydalanib singulyar koeffisientli elliptik tenglamalar fundamental echimlari yig‘indisi o‘rta arifmetigining singulyar koeffisientlar nolga intilgangadi limiti Laplas tenglamasining fundamental echimiga teng bo‘lishi isbotlangan hamda qaralayotgan tenglamalar uchun asosiy chegaraviy masalalarning echimlari orasidagi limit munosabat o‘rnatilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi: Gipergeometrik funksiyalarning xususiy qiymatlari va ularning xususiy hosilali differensial tenglamalar uchun chegaraviy masalalarni echishga tatbiqlari bo‘yicha olingan natijalar asosida:
gipergeometrik funksiyalarni tadqiq qilish, Grin funksiyalarini qurish hamda xususiy hosilali differensial tenglamalar uchun chegaraviy masalalarni echish bilan bog‘liq ilmiy natijalaridan F3-20200929243 raqamli “Kuchli elektromagnit maydonda qizigan elektronlar va fononlarning yarimo‘tkazgichli quyosh fotoelementlari va nanostrukturalarning xususiyatlariga ta’siri” mavzusidagi ilmiy loyihada yarimo‘tkazgichli fotoelementlar va nanostrukturalardagi fizik jarayonlarning matematik modellarini tahlil qilishda foydalanilgan (Namangan davlat texnika universitetining 2026-yil 15-iyundagi № 01/10-09/2986-sonli ma’lumotnomasi). Natijada, zarrachalar transporti va o‘zaro ta’sir jarayonlarini tavsiflovchi nazariy modellarni tadqiq etishning matematik apparatini kengaytirishga imkon bergan;
ko‘p o‘lchovli Laplas tenglamasi uchun yarim fazo, chorak, yarim chorak va Evklid fazosining boshqa cheksiz qismlarida, shuningdek, ko‘p o‘lchovli sharning mos chekli qismlarida chegaraviy masalalarning oshkor ko‘rinishdagi echimlarini qurish usulidan «Diskret, differensial va integral tenglamalarning lokal va global echiluvchanligi» mavzusidagi xorijiy loyihada yuqori tartibli bigarmonik va boshqa differensial tenglamalar uchun chegaraviy masalalarni echimlarini tadqiq etishda foydalanilgan (A.A.Qodirov nomidagi Checheniston davlat universitetining 2026-yil 15-iyundagi №_1468/03-18-sonli ma’lumotnomasi, Rossiya). Natijada, yuqori tartibli bigarmonik va boshqa differensial tenglamalar uchun yangi chegaraviy masalalarning oshkor echimlari qurilgan hamda ularning echiluvchanlik xossalarini tadqiq etishga imkon yaratilgan.