Хамидов Юсуп Каримберди ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Иссиқхоналардаги экинларни оққанот ҳашаротлардан ҳимоялайдиган энергетик қурилмани ишлаб чиқиш”, 05.05.07 – “Қишлоқ хўжалигида электр технологиялар ва электр ускуналар” (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.4.PhD/Т6217.
Илмий раҳбар: Эшпулатов Нодир Маматқурбонович, техника фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қишлоқ хўжалигини механизациялаш илмий-тадқиқот институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қишлоқ хўжалигини механизациялаш илмий-тадқиқот институти, DSc.08/2025.27.12.Т.13.01 (Бир марталик Илмий кенгаш).
Расмий оппонентлар: Исаков Абдусаид Жалилович, техника фанлари доктори, профессор; Тагаев Баходир Кучкарбекович техника фанлари бўйича фалсафа доктори, катта илмий ходим.
Етакчи ташкилот: Сабзавот, полиз экинлари ва картошкачилик илмий-тадқиқот институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади иссиқхона шароитида экинларга зарар етказадиган оққанот ҳашаротига қарши курашиш учун энергиятежамкор, экологик хавфсиз ва самарадорлиги юқори бўлган энергетик қурилмани ишлаб чиқиш ва мақбул иш режимларини асослашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
иссиқхона шароитида экинларга зарар йетказадиган оққанот ҳашаротига қарши ишлов бериш учун ултратовуш усулига асосланган энергетик қурилма ишлаб чиқилган;
оққанот зараркунанда ҳашаротларга ултратовуш тўлқинларни кўрсатадиган таъсир механизми уларни физик хоссалари ва тарқалиш қонуниятларини ҳисобга олган ҳолда асосланган;
зараркунанда ҳашарот оққанотнинг зичлигини сезиларли камайтириш ултратовуш тўлқинининг частотаси, интенсивлиги ва таъсир вақтига богʻлиқ равишда аниқланган;
иссиқхона шароитида экинларни зараркунанда ҳашароти оққанотни зарарсизлантириш учун қурилманинг параметрлари уларга қарши курашиш самараси юқорига интилиш шартидан мақбуллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Иссиқхона шароитида экинларни зараркунанда ҳашаротлардан ҳимоя қилиш учун энергетик қурилмани ишлаб чиқиш бўйича олинган натижалар асосида:
иссиқхона шароитида экинларни зараркунанда ҳашаротлардан ҳимоя қилиш учун энергетик қурилма Сурхондарё вилоятининг Термиз туманидаги иссиқхона ва агрофирма хўжаликларида жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2026-йил 6-майдаги 05/04-04 428-сонли маълумотномаси). Натижада, фойдаланишдаги тўғридан-тўғри харажатлар 0,82 мартагача ёки 12 фоизга камайиши ва экинларнинг ҳосил сифатини 10-11 фоизга яхшиланишига эришилган;
иссиқхона шароитида экинларни зараркунанда ҳашаротлардан ҳимоя қилиш учун энергетик қурилмаси Сурхондарё вилояти Термиз туманида жойлашган “ГОЛД АГРО ФРЕШ” АГРОФИРМАСИ, “НАМУНА ЭЛЕГАНТ АГРО” МЧЖ, “МИРАБДУЛАЗИЗ АГРОФИРМА” МЧЖ ва “Ламос агро” МЧЖларда иссиқхона хўжаликларидаги амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2026-йил 6-майдаги 05/04-04 428-сонли маълумотномаси). Натижада, пестициддан фойдаланилмаган ҳолда, иссиқхонадаги зараркунанда ҳашаротларни 65-88 фоизгача камайтириш имконияти яратилган.