Аблатова Айсанем Мажитовнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Мураккаб геологик шароитда гидротехника иншоотларидан хавфсиз фойдаланиш усулларини такомиллаштириш” 05.09.06–“Гидротехника ва мелиорация қурилиши” (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам:
Илмий раҳбарнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони:
Палуанов Данияр Танирбергенович, техника фанлари доктори, профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ирригация ва сув муаммолари илмий-тадқиқот институтида бажарилган.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Ирригация ва сув муаммолари илмий-тадқиқот институти ҳузуридаги илмий даражалар берувчи DSc.17/2025.27.12.Т.01.01 рақамли Илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Хўжақулов Рустам – Қарши давлат техника университети, техника фанлари доктори, профессор, Улуғбеков Бобур Бобомуратович, катта илмий ходими, техника фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD).
Етакчи ташкилот: Бердақ номидаги Қорақалпоқ давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади: Мураккаб геологик шароитда ГТИнинг хизмат муддатини узайтиришнинг ҳисоблаш усулларини такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
“кузатиш-рақамлаштириш-кучайтириш-мониторинг” занжири асосида III ва IV синф ГТИ хавфсизлиги ҳолатини баҳолаш ва иншоотларнинг хизмат муддатини узайтириш усуллари ишлаб чиқилган;
иншоотларнинг чегаравий ҳолатини белгилайдиган диагностик кўрсаткичлар асосида иншоот ҳимоя элементлари ва юкламаларга нисбатан мустаҳкамлигини тиклаш орқали хизмат муддатини тизимли узайтириш усуллари ишлаб чиқилган;
мураккаб геологик шароитда фойдаланилаётган III ва IV синф ГТИнинг хизмат муддатини узайтиришни таъминлайдиган самарали ва ресурстежамкор технологиялар ишлаб чиқилган;
ўлчамлар назарияси асосида III ва IV синф ГТИ грунтларининг физик-механик хоссаларининг ўзгариши инобатга оладиган иншоот заминидаги фильтрация градиентини аниқлаш усули такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. ГТИнинг хизмат муддатини узайтириш усуллари бўйича олинган натижалар асосида:
III ва IV синф ГТИнинг хавфсиз ҳолатини баҳолаш, хавфсизлигини таъминлаш ва иншоотларнинг хизмат муддатини узайтириш босқичлари ва тартиблари Қуаниш-Жарма ирригация тизими бошқармасига жорий қилинган (Қорақалпоғистон Республикаси Сув хўжалиги вазирлигининг 2026 йил 22 апрелдаги 03/04-3-240-сонли маълумотномаси). Натижада, иншоот ҳимоя элементлари ва юкламаларга нисбатан мустаҳкамлигини тиклаш орқали III ва IV синф ГТИнинг қолган хизмат муддатини тизимли узайтиришнинг “кузатиш-рақамлаштириш-кучайтириш-мониторинг” занжири асосида ишларни олиб бориш имкони яратилган;
III ва IV синф ГТИнинг хизмат муддатини узайтириш ва қолган хизмат муддатини баҳолаш услубияти Қуаниш-Жарма ирригация тизими бошқармасига жорий қилинган (Қорақалпоғистон Республикаси Сув хўжалиги вазирлигининг 2026 йил 22 апрелдаги 03/04-3-240-сонли маълумотномаси). Натижада, иншоотларни реконструкция қилмасдан ва таъмирлаш-тиклаш ишларини олиб бормасдан иншоотларнинг хизмат муддатини яна 30-40 йилга узайтириш имкони яратилган;
ўлчамлар назарияси асосида иншоотлардаги грунтларнинг физик-механик хоссаларининг ўзгаришини ҳисобга олган ҳолда бетонли иншоот заминидаги фильтрация градиентини аниқлаш усули Каттагар-Бозатау ирригация тизими бошқармаси фаолиятига жорий қилинган (Қорақалпоғистон Республикаси Сув хўжалиги вазирлигининг 2026 йил 22 апрелдаги 03/04-3-240-сонли маълумотномаси). Натижада, мураккаб геологик шароитда жойлашган бетонли ГТИ заминидаги фильтрация характеристикаларини аниқлаш имконини берган.