Nurova Nigora Sadilloevnaning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Disseratsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Surunkali xolesistit va pankreatitni davolashda dorivor o‘simliklardan foydalanishni takomillashtiri” 14.00.05 – Ichki kasalliklar (tibbiyot fanlari).
Dissertasiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2023.4.PhD/Tib4046.
Ilmiy rahbar: Rajabova Gulchehra Hamraevna, tibbiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Buxoro davlat tibbiyot instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Abu Ali ibn Sino nomidagi Buxoro davlat tibbiyot instituti, DSc.06/2025.27.12.Tib.05.02.
Rasmiy opponentlar: Nurbaev Farmon Ergashovich, tibbiyot fanlari doktori, professor; Karimov Mirvasit Mirvasikovich, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Janubiy Qozog‘iston tibbiyot akademiyasi (Qozog‘iston).
Dissertatsiya yo‘nalishi: amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: surunkali pankreatit va toshsiz xolesistitni klinik-laborator va asbobiy tahlillariga asoslangan holda davolashda dorivor o‘simliklardan foydalanishni takomillashtirishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
klinik, laborator va anamnestik ma’lumotlarning kompleks integral tahlili asosida surunkali pankreatit va surunkali toshsiz xolesistit rivojlanishining modifikatsiyalanadigan xavf omillari aniqlangan;
al`fa-amilaza va xolesistokinin ko‘rsatkichlarining muvofiq o‘zgarishi orqali me’da osti bezi va o‘t qopi funksiyalarining bir vaqtda barqarorlashishiga erishilishi, ushbu yondashuvning biliopankreatik tizimda sinxron patogenetik korreksiyani ta’minlovchi yangi terapevtik konsepsiya sifatida asoslangan;
surunkali pankreatit va surunkali toshsiz xolesistitni kompleks davolashda glyukobrassisinni qo‘llashning klinik samaradorligi isbotlangan;
surunkali pankreatit va surunkali toshsiz xolesistitning klinik, laborator va instrumental markerlari integratsiyasiga asoslangan personallashtirilgan fitoterapiya algoritmi ishlab chiqilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Surunkali xolesistit va pankreatitni davolashda fitoterapiyadan foydalanish usuli bo‘yicha olingan ilmiy natijalariga ko‘ra:
birinchi ilmiy yangilik: klinik, laborator va anamnestik ma’lumotlarning kompleks integral tahlili asosida surunkali pankreatit va surunkali toshsiz xolesistit rivojlanishining modifikatsiyalanadigan xavf omillari aniqlanganligi bo‘yicha “Surunkali xolesistit va pankreatitni davolashda fitoterapiyadan foydalanish usuli” nomli uslubiy tavsiyanomasi ishlab chiqilgan (Buxoro davlat tibbiyot institutining 2025 yil 30 apreldagi 25-m/095 sonli ma’lumotnomasi) bilan tasdiqlangan. Natijalar Buxoro viloyati Buxoro shahar tibbiyot birlashmasi bo‘yicha buyruq (17.07.2025 yil, 1142-2-42-TB/2025-sonli buyruq) va Qashqadaryo viloyati ko‘p tarmoqli tibbiyot markazi bo‘yicha buyruq (07 iyul 2025 yil 146-I/Ch sonli buyruq) klinik amaliyotiga tadbiq etilgan. (SSV huzuridagi Ilmiy texnik kengashning 2025 yil 07 oktyabrdagi 26-sonli xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: xavf omillarini erta aniqlash va bartaraf etish kasallanish darajasini kamaytirsh, asoratlarning oldini olish hamda bemorlarning hayot sifatini va funksional holatlarini yaxshilab, nogironlik kamayoishiga olib keldi. Iqtisodiy samaradorligi: xavf omillarining o‘z vaqtida oldi olinib, har bir bemor uchun qo‘shimcha diagnostik va davolash xarajatlarining bitta bemor uchun byudjet mablag‘lari hisobidan 1550000 so‘mga va byudjetdan tashqari mablag‘larni 980000 so‘mga iqtisod qilish imkonini berdi. Xulosa: Surunkali pankreatit va surunkali toshsiz xolesistitning o‘zgartirilishi mumkin bo‘lgan xavf omillarining tizimlashtirilishi orqali xavf omillarining erta profilaktikasi, bemorlarning hayot sifati va funsional imkoniyatlari yaxshilanib, nogironlik holatlarining kamayishiga va bitta bemor uchun byudjet mablag‘lari hisobidan yiliga 1550000 so‘mga va byudjetdan tashqari mablag‘larni 980000 so‘mga iqtisod qilish imkonini berdi.
ikkinchi ilmiy yangilik: al`fa-amilaza va xolesistokinin ko‘rsatkichlarining muvofiq o‘zgarishi orqali me’da osti bezi va o‘t qopi funksiyalarining bir vaqtda barqarorlashishiga erishilishi, ushbu yondashuvning biliopankreatik tizimda sinxron patogenetik korreksiyani ta’minlovchi yangi terapevtik konsepsiya sifatida asoslanganligi tasdiqlanganligi bo‘yicha “Surunkali xolesistit va pankreatitni davolashda fitoterapiyadan foydalanish usuli” nomli uslubiy tavsiyanomasi ishlab chiqilgan (Buxoro davlat tibbiyot institutining 2025 yil 30 apreldagi 25-m/095 sonli ma’lumotnomasi) bilan tasdiqlangan. Natijalar Buxoro viloyati Buxoro shahar tibbiyot birlashmasi bo‘yicha buyruq (17.07.2025 yil, 1142-2-42-TB/2025-sonli buyruq) va Qashqadaryo viloyati ko‘p tarmoqli tibbiyot markazi bo‘yicha buyruq (07 iyul 2025 yil 146-I/Ch sonli buyruq) klinik amaliyotiga tadbiq etilgan. (SSV huzuridagi Ilmiy texnik kengashning 2025 yil 07 oktyabrdagi 26-sonli xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: Tashxis qo‘yish sifati va davolash samaradorligi oshib, asoratlar xavfini kamaytirishga hamda bemorlarning hayot sifatini yaxshilashga yordam berdi. Iqtisodiy samaradorligi: Tashxis va davolash tadbirlarini optimallashtirish davolanish xarajatlarini qisqartirishga va statsionar yordamga bo‘lgan ehtiyojni kamaytirib, davolash bilan bog‘liq to‘g‘ridan-to‘g‘ri va bilvosita xarajatlarni qisqartirishga xizmat qilidi. Xar bir bemor uchun yillik statsionar davo xarajatlari o‘rtacha 3850000 so‘m byudjetdan va 3300000 so‘m miqdorda byudjetdan tashqari xarajat iqtisod qilingan. Xulosa: Oshqozon osti bezi va o‘t pufagining funksional holati o‘rtasidagi klinik-patogenetik o‘zaro bog‘liqliklar aniqlandi, bu esa tashxis qo‘yishni va patogenetik asoslangan terapiyani takomillashtirish imkonini berib, bemorlarda asoratlarni erta oldini olish orqali har bir bemor uchun yillik o‘rtacha 3850000 so‘m byudjet va 3300000 so‘m miqdorda byudjetdan tashqari xarajat iqtisod qilingan.
uchinchi ilmiy yangilik: surunkali pankreatit va surunkali toshsiz xolesistitni kompleks davolashda glyukobrassisinni qo‘llashning klinik samaradorligi isbotlanganligi bo‘yicha “Surunkali xolesistit va pankreatitni davolashda fitoterapiyadan foydalanish usuli” nomli uslubiy tavsiyanomasi ishlab chiqilgan (Buxoro davlat tibbiyot institutining 2025 yil 30 apreldagi 25-m/095 sonli ma’lumotnomasi) bilan tasdiqlangan. Natijalar Buxoro viloyati Buxoro shahar tibbiyot birlashmasi bo‘yicha buyruq (17.07.2025 yil, 1142-2-42-TB/2025-sonli buyruq) va Qashqadaryo viloyati ko‘p tarmoqli tibbiyot markazi bo‘yicha buyruq (07 iyul 2025 yil 146-I/Ch sonli buyruq) klinik amaliyotiga tadbiq etilgan. (SSV huzuridagi Ilmiy texnik kengashning 2025 yil 07 oktyabrdagi 26-sonli xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: Davolash samaradorligini oshirish, alomatlar yaqqolligini kamaytirish, boshqa og‘ir asoratlarning oldini olish orqali bemorlarning hayot sifati yaxshilanib, nogironlik va erta o‘lim holatlarini kamaytirish imkoni yaratildi. Iqtisodiy samaradorligi: Davolash muddatlarini qisqartirish, qo‘shimcha davoga bo‘lgan ehtiyojni pasaytirish va tibbiy yordam xarajatlarini har bir nafar bemorga byudjet hisobidan 3500000 so‘m, byudjetdan tashqari 3200000 so‘m miqdordagi xarajat iqtisod qilishga erishilgan. Xulosa: Surunkali pankreatit va surunkali toshsiz xolesistitni kompleks davolashda glyukobrassisinni qo‘llash klinik hamda laboratoriya ko‘rsatkichlarining yanada sezilarli yaxshilanishini ta’minlab, yuqori klinik samaradorlikka ega ekanligini ilmiy jihatdan asoslandi va bir nafar bemorga byudjet hisobidan 3500000 so‘m, byudjetdan tashqari 3200000 so‘m miqdordagi xarajat iqtisod qilishga erishilgan.
to‘rtinchi ilmiy yangilik: surunkali pankreatit va surunkali toshsiz xolesistitning klinik, laborator va instrumental markerlari integratsiyasiga asoslangan personallashtirilgan fitoterapiya algoritmi ishlab chiqilgan va ilmiy jihatdan asoslanganligi bo‘yicha “Surunkali xolesistit va pankreatitni davolashda fitoterapiyadan foydalanish usuli” nomli uslubiy tavsiyanomasi ishlab chiqilgan (Buxoro davlat tibbiyot institutining 2025 yil 30 apreldagi 25-m/095 sonli ma’lumotnomasi) bilan tasdiqlangan. Natijalar Buxoro viloyati Buxoro shahar tibbiyot birlashmasi bo‘yicha buyruq (17.07.2025 yil, 1142-2-42-TB/2025-sonli buyruq) va Qashqadaryo viloyati ko‘p tarmoqli tibbiyot markazi bo‘yicha buyruq (07 iyul 2025 yil 146-I/Ch sonli buyruq) klinik amaliyotiga tadbiq etilgan. (SSV huzuridagi Ilmiy texnik kengashning 2025 yil 07 oktyabrdagi 26-sonli xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: davolash samaradorligini oshirdi, asoratlarini, yashirin shakllarini barvaqt tashxislashga, remissiya davomiyligini uzaytirishga xizmat qildi. Iqtisodiy samaradorligi: individuallashtirilgan baholash va fitoterapiya algoritmini klinik amaliyotga joriy etish orqali dori-darmonlar yuklamasini kamaytirdi, kasallik xurujlari sonini qisqartiradi hamda bemorlarni davolash va reabilitatsiya qilish xarajatlarini har bir bemor uchun byudjet mablag‘lari hisobidan yiliga 2850000 so‘mga va byudjetdan tashqari mablag‘larni 1900000 so‘mga iqtisod qilish imkonini berdi. Xulosa: Taklif etilgan algoritm klinik-laborator va instrumental ko‘rsatkichlar asosida surunkali pankreatit va surunkali toshsiz xolesistitga chalingan bemorlarda xavf guruhlarini erta aniqlash, individuallashtirilgan davolash va dinamik kuzatuv taktikasini belgilash orqali bitta bemor uchun byudjet mablag‘lari hisobidan yiliga 2850000 so‘mga va byudjetdan tashqari mablag‘larni 1900000 so‘mga iqtisod qilish imkonini berdi.
