Тўроқулова Раъно Иброгимовнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): Тафаккур тарзида когнитивлик ва нокогнитивлик диалектикаси, 09.00.01 – Онтология, гносеология ва мантиқ.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2022.4.PhD/Fal825  
Диссертация бажарилган муассаса номи: Шароф Рашидов номидаги Самарқанд давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд давлат педагогика институти ҳузуридаги илмий даражалар берувчи DSc.01/2025.27.12.F.10.02
Илмий раҳбар: Султанова Гулноза Сабировна, фалсафа фанлари доктори (DSc), профессор. Расмий оппонентлар: Тураев Бахтиёр Оманович, фалсафа фанлари доктори, профессор; Улуғмуродов Элёр Сайдуллоевич, фалсафа фанлари  доктори (DSc), доцент.
Етакчи ташкилот:  Тошкент давлат транспорт университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади. тафаккур тарзидаги когнитив ва нокогнитив жиҳатларнинг диалектик уйғунлигини назарий жиҳатдан асослаш, билиш ва таълим жараёнларидаги имкониятларини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
тафаккур тарзида когнитив ва нокогнитив структураларнинг диалектик ўзаро таъсири фалсафий жиҳатдан, анъанавий, фақат когнитив жараёнлар ва рационалликни доминант деб ҳисоблайдиган ёндашувдан фарқли ўлароқ, аниқ далиллар асосида ақлий стратегияларни шакллантиришда нокогнитив элементларнинг (ҳиссиётлар, сезги, ижтимоий контекст) тенг аҳамиятга эга эканлиги исботланган;
интеллектуал фаолиятнинг мантиқий, рационал ва интуитив асосларини янги фалсафий тушуниш методологияси ишлаб чиқилиб, когнитив ва нокогнитив омилларнинг билиш ва қарор қабул қилиш жараёнларига таъсири ҳамда шахснинг дунёқараши ва когнитив стратегияларига таъсир қилувчи онгнинг мураккаб структурасининг инъикоси мантиқий асосланган;
таълим жараёнида когнитив ва нокогнитив омиллар нисбатларини тадқиқ этишда диалектик методологиядан фойдаланиш зарурати илмий асосланиб, анъанавий, фақат рационал фикрлашни ривожлантиришга қаратилган ёндашувдан фарқли ўлароқ, интуитив, ҳиссий ва ижтимоий жиҳатларни ҳам ҳисобга олган ҳолда метакогнитив компетенсияларни шакллантиришга ёрдам берувчи таълим модели ишлаб чиқилган; 
аналитик ва интуитив стратегияларни бирлаштирган гибрид фикрлаш моделларинининг истиқболлари очиб берилиб, рақамли трансформация ва ахборот муҳити шароитида алоҳида аҳамият касб этувчи тафаккур тарзи шахснинг статик характеристикаси эмас, балки фалсафий, когнитив ва ижтимоий омиллар таъсирида шаклланадиган динамик ва ўзгарувчан тузилма эканлиги илмий жиҳатдан асослаб берилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: 
Тафаккур тарзида когнитивлик ва нокогнитивлик диалектикасини тадқиқ этиш асосида:
тафаккур тарзида когнитив ва нокогнитив структураларнинг диалектик ўзаро таъсири фалсафий таҳлил қилиниб, анъанавий, фақат когнитив жараёнлар ва рационалликни доминант деб ҳисоблайдиган ёндашувдан фарқли ўлароқ, аниқ далиллар асосида ақлий стратегияларни шакллантиришда нокогнитив элементларнинг (ҳиссиётлар, интуисия, ижтимоий контекст) тенг аҳамиятга эга эканлигига оид таклиф-тавсиялардан Ўзбекистон Миллий университетида 2020-2022-йилларда бажарилган “Талаба ёшлар илмий фаолиятида амалий кўникмаларни шакллантиришнинг инновацион механизмлари” мавзусидаги ФЗ-2020010829 рақамли амалий тадқиқот лойиҳаси доирасида фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий университетининг 2025-йил 10-мартдаги 04/11 3398-сон маълумотномаси). Натижада, гранд лойиҳасини янада такомиллаштиришга, талаба ёшлар когнитив-интеллектуал салоҳиятини юксалтириш орқали, уларда танқидий-ижодий тафаккур тарзини шакллантириш, фалсафий, маънавий-илмий дунёқарашини кенгайтиришга хизмат қилган; 
интеллектуал фаолиятнинг мантиқий, рационал ва интуитив асосларини янги фалсафий тушуниш методологияси ишлаб чиқилиб, когнитив ва нокогнитив омилларнинг билиш ва қарор қабул қилиш жараёнларига таъсири ҳамда шахснинг дунёқараши ва когнитив стратегияларига таъсир қилувчи онгнинг мураккаб структурасининг инъикоси мантиқий асосланганига оид таклиф ва тавсиялардан Республика Маънавият ва маърифат марказининг Самарқанд вилояти бўлимининг 2024-йилда ишлаб чиқилган иш режасининг 2-бандини тайёрлашда фойдаланилган (Республика Маънавият ва маърифат марказининг Самарқанд вилояти бўлимининг 2025-йил 4-мартдаги 6-сон маълумотномаси). Натижада, маънавий-маърифий тадбирларда ёшларнинг танқидий ва мустақил фикрлашини ривожлантириш, онгли қарор қабул қилиш маданиятини шакллантириш, когнитив ва нокогнитив омилларнинг ўзаро таъсирини ҳисобга олган тарғибот усулларини қўллаш ҳамда дунёқарашни юксалтиришга қаратилган ёндашувларни такомиллаштиришга  хизмат қилган;
таълим жараёнида когнитив ва нокогнитив омиллар нисбатларини о'рганишда диалектик методологиядан фойдаланиш зарурати илмий асосланиб, анъанавий, фақат рационал тафаккурни ривожлантиришга қаратилган ёндашувдан фарқли ўлароқ, интуитив, ҳиссий ва ижтимоий жиҳатларни ҳам ҳисобга олган ҳолда метакогнитив компетенцияларни шакллантиришга ёрдам берувчи таълим модели таклиф этилганига оид илмий таклиф-тавсиялардан Ўзбекистон “Миллий тикланиш” демократик партиясининг 2020-2024-йилларга мўлжалланган Сайловолди дастурининг ИВ режасининг “Ижтимоий соҳани янада ривожлантириш, мамлакатда таълим-тарбия тизимини тубдан ислоҳ этишнинг устувор йўналишлари” 4.1 “Аҳолининг ижтимоий эҳтиёжларини қондириш, турмуш сифатини ошириш соҳасида” ва 4.2 “Фан ва таълим тизимини ислоҳ этиш, мамлакатимиз аҳолисининг олий таълимга қамровини босқичма-босқич 50 фоизга чиқариш соҳасида” бандлари ижросини таъминлашда ҳамда маънавий-маърифий тадбир дастурининг ссенарийсини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон “Миллий тикланиш” демократик партиясининг 2025-йил 25-мартдаги 02-05/50-сон маълумотномаси). Натижада, ёшлар жамиятда таълим-тарбия соҳасини модернизациялашга, функсионал жиҳатдан оптималлаштиришга оид ижтимоий лойиҳаларни ишлаб чиқаришга оид кўникмаларни шакллантирувчи когнитив қобилиятларини юксалтиришга хизмат қилган; 
аналитик ва интуитив стратегияларни бирлаштирган гибрид тафаккур моделларини ўрганиш истиқболлари очиб берилиб, рақамли трансформация ва ахборот муҳити шароитида алоҳида аҳамият касб этувчи тафаккур тарзи шахснинг статик характеристикаси эмас, балки фалсафий, когнитив ва ижтимоий омиллар таъсирида шаклланадиган динамик ва ўзгарувчан тузилма эканлиги илмий жиҳатдан асослаб берилганига оид методологик тавсиялардан Менинг Юртим “МЙ5” телеканалининг “Касбим-фахрим” радиоешиттиришининг навбатдаги сонининг дастур ссенарийсини тайёрлашда фойдаланилган (ЎзМТРК телерадиокомпаниясининг Менинг Юртим телеканалида 2025-йил 20-мартдаги 81-25-сон маълумотномаси). Натижада, эшиттириш ва кўрсатувни ссенарийсини мазмунан бойитишга ҳамда ёш авлоднинг танқидий, ижодий ва мустақил фикрлаш қобилиятини ривожлантириш муҳим интеллектуал омил эканлиги кенг жамоатчиликка етказишга хизмат қилган.