Asanova Natalya Vladimirovnaning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I.Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “G‘ovlar osha yuguruvchi qizlarning jismoniy va texnik tayyorgarligini takomillashtirish”, 13.00.04–Jismoniy tarbiya, sport mashg‘ulotlari, sog‘lomlashtirish va adaptiv jismoniy tarbiya nazariyasi va metodikasi, pedagogika fanlari.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2022.2.PhD/Ped3713.
Ilmiy rahbar: Soliev Iqrorjon Roziqovich pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti.
Ilmiy Kengash faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti, DSc.28/2025.27.12.Ped.02.01
Rasmiy opponentlar: Korobeynikov Georgiy Valerevich biologiya fanlari doktori, professor; Sherov Zokir Tuylievich pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), professor. 
Yetakchi tashkilot: Guliston Davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi g‘ovlar osha yuguruvchi qizlarning jismoniy va texnik tayyorgarligini takomillashtirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi quyidagilardan iborat:
g‘ovlar osha yuguruvchi qizlarning bel va oyoq mushaklarining tezkor-kuch ko‘rsatkichlarini rivojlantirish maqsadida tizza bo‘g‘imining maksimal bukilish nuqtasida yuklamani 2 soniya barqaror saqlash, elastik jgut yordamida tortuvchi kuch bilan mashqlarni bir oyoqda navbatma-navbat bajarish hisobiga masofa bo‘ylab qadam uzunligi oshirilgan;
g‘ovlar osha yuguruvchi qizlarda engib o‘tilgan to‘siqdan keyingi yugurish tezligini ratsion taqsimlash maqsadida depsinuvchi oyoqni to‘siqdan o‘z vaqtida olib o‘tish, qo‘nish fazasini qisqartirish, siltanuvchi oyoqni tayanchga optimal qo‘yish hamda konsentrik va ekssentrik mushak qisqarish yuklamalaridan optimal foydalanish hisobiga yugurish ritmi va harakat tezligi barqarorligi ta’minlangan;
g‘ovlar osha yuguruvchi qizlarda individual morfofunksional xususiyatlarga moslashtirilgan balandlikdagi g‘ovlardan foydalanish, joylashuv masofasi va ketma-ketligini mashg‘ulot vazifalariga muvofiq variativ o‘zgartirgan holda harakatlarni fazoviy-vaqt parametrlariga mos boshqarish hisobiga texnik tayyorgarlik darajasi oshirilgan;
g‘ovlar osha yuguruvchi qizlarda bo‘y-vazn indeksi hamda son-boldir uzunligi nisbatlarini hisobga olgan holda start, g‘ovlar oralig‘i va marra qismidagi ritmik-temp parametrlarini individuallashtirish hisobiga musobaqa masofasini bosib o‘tish imkoniyatlari kengaytirilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. G‘ovlar osha yuguruvchi qizlarning jismoniy va texnik tayyorgarligini takomillashtirish bo‘yicha o‘tkazilgan tajribalarda olingan ilmiy natijalar:
g‘ovlar osha yuguruvchi qizlarning bel va oyoq mushaklarining tezkor-kuch ko‘rsatkichlarini rivojlantirish maqsadida tizza bo‘g‘imining maksimal bukilish nuqtasida yuklamani 2 soniya barqaror saqlash, elastik jgut yordamida tortuvchi kuch bilan mashqlarni bir oyoqda navbatma-navbat bajarish bo‘yicha taklif va tavsiyalar Qibray tumani sport maktabining engil atletika mashg‘ulotlariga tatbiq etildi (O‘zbekiston Respublikasi sport vazirligining 
2024-yil 27-iyundagi 03-16/6495-son ma’lumotnomasi). Natijada, balandligi 76,2 sm bo‘lgan 400 metrga g‘ovlar osha yugurishda 10 ta g‘ovni zabt etishga sarflangan vaqt 4,8±0,5 soniyaga va umumiy sarflangan vaqt ko‘rsatkichi 73,1±2,2 soniyaga yaxshilangan; 
g‘ovlar osha yuguruvchi qizlarda individual morfofunksional xususiyatlarga moslashtirilgan balandlikdagi g‘ovlardan foydalanish, joylashuv masofasi va ketma-ketligini mashg‘ulot vazifalariga muvofiq variativ o‘zgartirgan holda harakatlarni fazoviy-vaqt parametrlariga mos boshqarish bo‘yicha taklif va tavsiyalar Namangan olimpiya va paralimpiya sport turlariga tayyorlash markazi g‘ovlar osha mashg‘ulotlariga tatbiq etilgan (O‘zbekiston Respublikasi sport vazirligining 2024-yil 27-iyundagi 03-16/6495-son ma’lumotnomasi). Natijada, balandligi 76,2 sm bo‘lgan g‘ovlar osha 400 metr masofaga yugurishda sportchilarning depsinish ko‘rsatkichlari 25,7±4,9 sm ga yaxshilangan;
g‘ovlar osha yuguruvchi qizlarda individual morfofunksional xususiyatlarga moslashtirilgan balandlikdagi g‘ovlardan foydalanish, joylashuv masofasi va ketma-ketligini mashg‘ulot vazifalariga muvofiq variativ o‘zgartirgan holda harakatlarni fazoviy-vaqt parametrlariga mos boshqarish bo‘yicha takliflar Chirchiq shahar sport maktabining o‘quv-mashg‘ulot dasturiga tatbiq etilgan (O‘zbekiston Respublikasi sport vazirligining 2024-yil 
27-iyundagi 03-16/6495-son ma’lumotnomasi). Natijada, yo‘lakchada oyoqning tayanch 0,16±0,05 soniyaga qisqargan, navbatdagi qadam uzunligi esa 9,3±4,2 sm ga optimallashgan;
g‘ovlar osha yuguruvchi qizlarda bo‘y-vazn indeksi hamda son-boldir uzunligi nisbatlarini hisobga olgan holda start, g‘ovlar oralig‘i va marra qismidagi ritmik-temp parametrlarini individuallashtirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti g‘ovlar osha yugurush mashg‘ulotlar jarayoniga tatbiq etildgan (O‘zbekiston Respublikasi sport vazirligining 2024-yil 27-iyundagi 03-16/6495-son ma’lumotnomasi). Natijada, 400 metrga masofaga g‘ovlar osha yugurishda g‘ovlararo qadamlarning optimal uzunligi 13,6±3,9 sm kabi ijobiy o‘zgarishlar kuztilgan.