Тоштемиров Иномжон Муқимжоновичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): Темир йўл юк тушириш пунктлари ишчиларининг меҳнат шароитлари хавфсизлигини ошириш усулларини такомиллаштириш, 05.10.01 – “Меҳнатни муҳофаза қилиш ва инсон фаолияти хавфсизлиги” (техника фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.4.PhD/Т5460.
Илмий раҳбар: Худайберганов Сакижан Кабилджанович, техника фанлари номзоди, профессор. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат транспорт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат транспорт университети ҳузуридаги илмий даражалар берувчи DSc.10/2025.27.12.Т.01.03 рақамли илмий кенгаш асосида бир марталик илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Абдазимов Шавкат Хакимович, техника фанлари доктори, доцент; Нарзиев Шовкиддин Муртозаевич, техника фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Фарғона техника университети.
II. Тадқиқотнинг мақсади темир йўл юк тушириш пунктлари ишчиларининг меҳнат шароитлари хавфсизлигини ошириш усулларини такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ярим очиқ вагонларнинг қуйи люкларини қўл кучи асосида ёпиш жараёнида хизмат кўрсатувчи ходимнинг динамик жисмоний юкламаси, энергия сарфи ва иш бажариш давомийлиги ўртасидаги ўзаро боғлиқлик қонуниятлари аниқланиб, мавжуд технологиянинг меҳнат муҳофазаси талабларига мувофиқлиги ва технологик самарадорлигини комплекс баҳолаш мезонлари ишлаб чиқилган; 
илк бор юкларни кўтарилган йўлда тушириш жараёнида темир йўл ярим очиқ вагонларининг қуйи люкларини ёпиш учун ишчи майдончаларда жойлаштирилган электр тал қўлланилишига асосланган хизмат кўрсатувчи ходимнинг жисмоний юкламасини камайтириш имконини берувчи механизациялаштирилган технология ишлаб чиқилган;
ярим очиқ вагон қуйи люкларининг жойлашиш баландлиги ва уларни очишда қўлланиладиган асбоб турини ҳисобга олган ҳолда люкларни очиш жараёнида ходим меҳнатининг динамик юкламада ишлаш давомийлиги ва энергия сарфини комплекс баҳолаш усули ишлаб чиқилган;
кўтарилган йўлда жойлашган ярим очиқ вагонлардан кўмирни қуйи люклар орқали тушириш жараёнида ҳосил бўладиган чанг заррачаларининг тарқалиш тавсифларини ҳисоблаш модели аеродинамик оқимлар хусусиятлари ва юк тушириш баландлигини ҳисобга олган ҳолда ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Темир йўл юк тушириш пунктлари ишчиларининг меҳнат шароитлари хавфсизлигини ошириш усулларини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
кўтарилган йўлда жойлашган ярим очиқ вагонлардан кўмирни қуйи люклар орқали тушириш жараёнида ҳосил бўладиган чанг заррачаларининг тарқалиш тавсифларини ҳисоблаш модели ҳамда темир йўл ярим очиқ вагонларининг қуйи люклари орқали юкларни тушириш усули “Ўзбекистон темир йўллари” АЖ тасарруфига кирувчи “Қўқон Минтақавий темир йўл узели”  филиалида жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлигининг 2026-йил 21-январдаги 4/Э87-сонли маълумотномаси). Натижада, люк бел баландлигида жойлашган ҳолатда ишчи меҳнати СанПиН РУз №0141-03 2 – енгил ишлар тоифасига, люк 2,8 метр баландликда жойлашган ҳолатда эса 3.2 – оғир ишлар тоифасига кириши асосланган ҳамда кўтарилган йўлда юк тушириш эстакадасини қўллаш орқали ходимнинг битта вагон люкларини очиш жараёнидаги меҳнат сарфи 37% га ва энергия сарфи 1,43 баробар камайиши асосланган;
ярим очиқ вагон люкларини очиш жараёнида ходим меҳнатининг физиологик юкламада ишлаш давомийлиги ва энергия сарфини комплекс баҳолаш усули, ишчи майдончаларда жойлаштирилган электр тал қўлланилишига асосланган хизмат кўрсатувчи ходимнинг жисмоний юкламасини камайтириш имконини берувчи механизациялаштирилган технология “Ўзбекистон темир йўллари” АЖ тасарруфига кирувчи “Қўнғирот Минтақавий темир йўл узели” филиалида жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлигининг 2026-йил 21-январдаги 4/Э87-сонли маълумотномаси). Натижада, нормал об-ҳаво шароитида кўмирни қуйи люклар орқали тушириш жараёнида ҳосил бўладиган йирик чанг заррачаларининг максимал кўтарилиш баландлиги 3,2 м, горизонтал тарқалиш масофаси 3,0 м атрофида чекланиши ва ҳавода ўртача 1,0 дақиқа давомида бўлиши аниқланган ҳамда темир йўл ярим очиқ вагонларининг қуйи люклари орқали юкларни тушириш усулини тадбиқ этиш орқали ишчиларга чанг таъсирини камида 2 баробар камайтиришга эришилган.