Бабаханов Лазиз Абдуллахановичнинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): Улуғбек Ҳамдам шеърияти лингвопоетикаси, 10.00.01 – Ўзбек тили (филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.2.PhD/Fil3256. 
Илмий раҳбар: Насиров Исхак, филология фанлари номзоди, доцент. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Навоий давлат университети.  
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Навоий давлат университети, DSc.03/2025.27.12.Fil.40.01.
Расмий оппонентлар: Ярашова Насиба Жумаевна, филология фанлари доктори (DSc), профессор; Юлдашев Маъруфжон Муҳаммаджонович, филология фанлари доктори, профессор.  
Етакчи ташкилот: Андижон давлат университети. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Улуғбек Ҳамдам шеърияти мисолида ўзбек тили бирликларининг эстетик-семантик имкониятларини очиб бериш ҳамда уларнинг бадиий-ғоявий мазмунни шакллантиришдаги ўрни ва вазифасини аниқлашдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
шеърий матннинг лингвопоетик модели ишлаб чиқилиб, унда поетик мазмуннинг шаклланиши фонетик, лексик, морфологик ва синтактик сатҳлар ўртасидаги ўзаро муносабат ҳамда бадиий-эстетик ахборотни ҳосил қилиш механизмлари аниқланган;
Улуғбек Ҳамдам шеърияти тилидаги фонетик, график ва лексик-семантик бирликларнинг ўзаро уйғунлиги поетик образнинг индивидуал-услубий хусусиятларини шакллантирувчи ҳамда бадиий-эстетик таъсирчанликни таъминловчи лингвопоетик тизимни ташкил этиши далилланган;
Улуғбек Ҳамдам шеъриятида метафора, метонимия, синекдоха ва оксюморонларнинг ўзаро уйғун қўлланиши поетик мазмуннинг яхлит ва серқирра ифодасини таъминловчи ҳамда муаллифнинг индивидуал бадиий тафаккурини консептуаллаштирувчи асосий лингвопоетик воситалар тизимини ташкил этиши исботланган;
Улуғбек Ҳамдам шеъриятида морфологик ва синтактик воситаларнинг эстетик-экспрессив салоҳияти поетик нутқнинг ритмик, эмоционал ва семантик яхлитлигини таъминлашдаги функсионал хусусиятлари ҳамда уларнинг муаллиф индивидуал услубини шакллантириш қонуниятлари аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Улуғбек Ҳамдам шеъриятини лингвопоетик жиҳатдан тадқиқ этиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
шеърий матннинг лингвопоетик модели ишлаб чиқилиб, унда поетик мазмуннинг шаклланиши фонетик, лексик, морфологик ва синтактик сатҳлар ўртасидаги ўзаро муносабат ҳамда бадиий-эстетик ахборотнинг кўп қатламли ифодаланиши асосида воқеланиши хусусидаги хулосаларидан Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2021-2023-йилларда бажарилган ИЛ-402104474-“Болалар адабиёти.уз” электрон платформа ва унинг мобил иловасини яратиш” мавзусидаги инновацион лойиҳани амалга ошириш жараёнида фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2026 - йил 18-февралдаги 04/1-957-сон маълумотномаси). Натижада ўзбек болалар шеъриятининг лингвопоетик хусусиятларини ёритувчи илмий-назарий маълумотлар базасини шакллантириш, болалар шеърияти тилининг бадиий-эстетик имкониятларини илмий асосда тавсифлаш ҳамда У.Ҳамдам шеърияти мисолида поетик матннинг фонетик ва лексик-семантик хусусиятларини очиб беришда муҳим илмий манба сифатида хизмат қилган;
Улуғбек Ҳамдам шеърияти тилидаги фонетик, график ва лексик-семантик бирликларнинг ўзаро уйғунлиги поетик образнинг индивидуал-услубий хусусиятларини шакллантирувчи ҳамда бадиий-эстетик таъсирчанликни таъминловчи яхлит лингвопоетик механизм тўғрисидаги хулосаларидан Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг оʻзбек адабиётининг тарихи, бугуни ва бой маданиятини, эл-юртимизнинг фидокорона меҳнати билан эришилаётган туб ўзгаришларни теран акс эттиришга қаратилган юксак бадиий асарлар яратишга рағбатлантириш ҳамда ёшлар ўртасида китобхонлик танловларини ўтказиш чора-тадбирларини амалга оширишда фойдаланилган (Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг 2026-йил 03-мартдаги 01/03-100-сон маълумотномаси). Натижада замонавий ўзбек шеъриятининг бадиий-эстетик тамойиллари, хусусан, Улуғбек Ҳамдам ижодининг поетик хусусиятларини илмий асосда ёритишга оид назарий қарашлар ёш ижодкорларнинг бадиий маҳоратини ошириш, улар ижодида миллий ва замонавий поетик тафаккур уйғунлигини шакллантириш ҳамда китобхонлик танловлари учун илмий-методик материаллар тайёрлашда муҳим манба сифатида хизмат қилган;
Улуғбек Ҳамдам шеъриятида метафора, метонимия, синекдоха ва оксюморонларнинг ўзаро уйғун қўлланиши поетик мазмуннинг кўп қатламли ифодасини ҳосил қилувчи ҳамда муаллифнинг индивидуал бадиий тафаккурини консептуаллаштирувчи асосий лингвопоетик воситалар тизимини ташкил этиши юзасидан чиқарилган хулосалардан “Маърифат” ижодий бирлашмаси” давлат муассасаси таркибидаги “Ўзбекистон тарихи” телеканалининг “Тамаддун дарғалари” номли кўрсатуви ссенарийсини ишлаб чиқиш жараёнида самарали фойдаланилган. (Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси “Маърифат” телеканалининг 2026-йил 2-мартдаги 01-33/140-сон маълумотномаси). Натижада ОАВнинг бадиий савиясини ошириш, унда поетик тафаккур ва образлиликни таъсирчан шаклда ёритиш, шунингдек, илмий-маърифий контентнинг эстетик ҳамда коммуникатив самарадорлигини кучайтиришда мазкур тадқиқотнинг лингвопоетик хулосалари муҳим методологик манба сифатида хизмат қилган;
Улуғбек Ҳамдам шеъриятида морфологик ва синтактик воситаларнинг эстетик-экспрессив имкониятлари поетик нутқнинг ритмик, эмоционал ва семантик яхлитлигини таъминловчи функсионал омиллар экани тўғрисидаги назарий қарашлардан Ўзбекистон Республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги Ўзбекистон педагогика фанлари илмий-тадқиқот институти Қорақалпоғистон филиалида амалга оширилган АИ-ХТ-0-92997 рақамли “Ёшларни умуминсоний, миллий ва тарихий қадриятлар уйғунлиги асосида маънавий-ахлоқий тарбиялашнинг муаммолари” мавзусидаги амалий лойиҳада фойдаланилган (Ўзбекистон Қори Ниёзий номидаги тарбия педагогикаси миллий институти Қорақалпоғистон филиалининг 2026-йил 12-мартдаги 114-сон маълумотномаси). Натижада Улуғбек Ҳамдам шеъриятининг лингвопоетик хусусиятларига оид илмий хулосалар ёшларни миллий ва умуминсоний қадриятлар руҳида тарбиялашга хизмат қилувчи ўқув-методик материаллар такомиллаштирилган.