Калбаева Мафтунахон Хусанбой қизининг
 фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): Ўзбекистон замонавий хаттотлик санъатининг ривожланиш муаммолари, 17.00.04 – Тасвирий ва амалий безак санъати (санъатшунослик фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.3.PhD/San243.
Илмий раҳбар: Қодирова Дилафруз Мухсиновна, санъатшунослик фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Камолиддин Беҳзод номидаги Миллий рассомлик ва дизайн институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Камолиддин Беҳзод номидаги Миллий рассомлик ва дизайн институти, PhD.12/2025.27.12.San.01.01. 
Расмий оппонентлар: Рахимова Зухра Ибрагимовна, санъатшунослик фанлари номзоди, профессор; Алиева Сурайё Шариповна, санъатшунослик фанлари доктори, профессор. 
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон  санъат ва маданият институти. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Ўзбекистон замонавий хаттотлик санъатининг ривожланиш йўлларини очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Марказий Осиё хаттотлик санъатининг тарихий-эволюцион ривожи доирасида Ҳирот, Бухоро, Хоразм, Фарғона, Самарқанд ва Тошкент мактабларига хос анъаналар ҳамда куфий, насх, сулс, настаълиқ ва шикаста хат турларининг шаклланиши ва такомиллашув босқичлари (ХИВ–ХВИИ асрларда ҳарф нисбатлари, қалам ҳаракати ва композицион тузилманинг мукаммаллашуви ҳамда ХВИИИ–ХИХ асрларда ҳудудий услубий хилма-хиллик ва индивидуал ижодий ёндашувнинг кучайиши), ёзув услубининг геометрик қатъийликдан пластик ва эркин шаклларга ўтиши, композицияда симметрия ва ритмнинг қарор топиши, ашё ва ижро техникасининг ривожланиш хусусиятлари (материал ва техника хилма-хиллигининг ортиши ҳамда индивидуал услубнинг шаклланиши) ҳамда хаттотликнинг функсионал вазифадан бадиий-эстетик ифода воситасига айланиши асосланган;
шахсий устахоналар тўпламларида сақланаётган нодир диний қўлёзмалар, жумладан Қуръон нусхаларида каллиграфик нафосат яъни ҳарфлар нисбатларининг мукаммаллиги, композицион мувозанат-матн ва бўшлиқнинг уйғун тақсимоти (композициянинг структуравий яхлитлигини юзага келтирувчи омил сифатида), орнаментал безак билан услубий бирлик (декоратив элементлар ва ёзувнинг пластик жиҳатдан интеграциялашуви натижасида шаклланиши сифатида), ранглар гармонияси, муқаддасликка хос руҳий-таъсирчанлик, материал танлови ва ижро маҳорати, шунингдек хаттотнинг индивидуал услуби бу ижодий тафаккури ва ижро тажрибаси асосида янгича бадиий ечимларни юзага келтирувчи асосий услуб сифатида намоён бўлиши илмий жиҳатдан асосланган, ҳамда мазкур омилларнинг ўзаро уйғунлиги диний қўёзмаларда бадиий мукаммалликни таъминловчи ягона эстетик мезон сифатида намоён бўлиши далилланган;
замонавий ахборот муҳитининг ривожланиши шароитида каллиграфия санъати амалий безакда-интерер композициялари, декоратив паннолар ва арт-инсталляциялар орқали, меъморликда-фасад ёзувлари, каллиграфитти, стрит-арт кўринишида, рақамли график дизайнда-логотип, типографик ечимлар, брендинг, анимация ҳамда визуал коммуникация шакллари орқали замонавий каллиграфиянинг устувор кўринишлари сифатидаги аҳамияти илмий жиҳатдан асосланиб, уларнинг амалий-бадиий, коммуникатив ва дизайн интеграцияси натижасида каллиграфиянинг функсионал ёзувдан кўп функсияли визуал санъат даражасига чиқиши асосланган; 
замонавий диний иншоотлар меъморий безагида хаттотлик санъатининг устувор бадиий ифода воситаси сифатида намоён бўлиши, композицион марказни шакллантириши, йирик каллиграфик паннолар орқали хаттотлик безак унсури доирасидан чиқиб, консептуал-бадиий ва маънавий ифода тизимига айланганлиги ҳамда унинг меъморий маконда етакчи бадиий-коммуникатив омилга айланиши далилланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбекистон замонавий хаттотлик санъатининг ривожланиш муаммолари номли тадқиқот доирасида олинган илмий натижалар асосида:
Марказий Осиё хаттотлик санъатининг Ҳирот, Бухоро, Хоразм, Фарғона, Самарқанд ва Тошкент мактабларига хос анъаналар ҳамда куфий, насх, сулс, настаълиқ ва шикаста хат турларининг шаклланиш ва такомиллашув босқичлари, ашё ва ижро техникасининг ривожланиш хусусиятлари ҳамда хаттотликнинг функсионал вазифадан бадиий-эстетик ифода воситасига айланиш жараёни ёритилган маълумотлардан Ўзбекистон амалий санъат ва ҳунармандчилик тарихи давлат музейида ўтказилган “Миниатюра ва хаттотлик” номли кўргазмани ташкил қилишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлигининг 2025-йилдаги 28-августдаги 04-05/3438-сон маълумотномаси). Натижада, “Ўзбекистон амалий санъат ва ҳунармандчилик тарихи давлат музейи” да ўтказилган амалий лойиҳани ташкил этиш жараёнида асарларни саралаш, бадиий тавсифлаш, экспозиция тузишда бевосита хизмат қилган;
шахсий устахоналар тўпламларида сақланаётган Қуръон нусхаларида каллиграфик нафосат, яъни ҳарфлар нисбатларининг мукаммаллиги, композицион мувозанат, орнаментал безак билан услубий бирлик, ранглар гармонияси, материал танлови ва ижро маҳорати, шунингдек хаттотнинг индивидуал услуби, асосий эстетик мезон сифатида намоён бўлиши маълумотлардан Ўзбекистондаги Ислом сивилизацияси марказида бўлиб ўтган “Қўқон қоғози тарихидан” мавзусидаги халқаро илмий-амалий маҳорат-тренингини ўтказишда фойдаланилган (Ўзбекистондаги Ислом сивилизацияси марказининг 2024-йил 7-октябрдаги 06-07/524-сон маълумотномаси). Натижада, илмий иш асосида яратилган хаттотлик намуналари орқали жамиятнинг маънавий онгини юксалтиришга хизмат қилган;
замонавий ахборот муҳитининг ривожланиши шароитида каллиграфия санъати амалий безакда, меъморликда, рақамли график дизайнда ҳамда визуал коммуникация шакллари замонавий каллиграфиянинг устувор кўринишлари сифатидаги аҳамияти маълумотлардан “Маърифат” ижодий бирлашмаси” давлат муассасаси таркибидаги “Ўзбекистон тарихи” телеканалида намойиш этилган “Тақдимот кўрсатуви”ни ўтказиш жараёнида фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг 2025-йилдаги 25-августдаги 01-33/643-сон маълумотномаси). Натижада, Республика миқёсида хаттотлик санъатининг бугунги тараққиёт ҳолати, соҳада юзага келаётган муаммолар лойиҳанинг актуаллигини оширишда муҳим ўрин тутган.