Абдурашидова Сайёра Сирожиддин қизининг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): Тил деривацион тизимида аффиксоидларнинг ўрни (инглиз ва ўзбек тили материаллари мисолида), 10.00.13 – Қиёсий ва чогʻиштирма тилшунослик (филология фанлари).
Диссертация рўйхатга олинган рақам: B2023.4.PhD/Fil4115.
Диссертация бажарилган муассаса: Қарши давлат университети.
Илмий раҳбар: Бахриддинова Башорат Маъдиевна, филология фанлари доктори, профессор.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Турон университети, PhD.03/2025.27.12.Fil.39.01. 
Расмий оппонентлар: Даниева Майсара Джамаловна, филология фанлари доктори, профессор; Абузалова Меҳринисо Қодировна, филология фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат чет тиллар институти. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади инглиз ва ўзбек тили материаллари асосида градиент морфологик тизимнинг динамик элементи ҳисобланган аффиксоидларнинг тил деривацион тизимида тутган ўрнини очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
тилшуносликда аффикс ва мустақил лексема ўртасидаги оралиқ бирлик ҳисобланган аффиксоидларнинг грамматикализация жараёнидаги эволюцион тараққиёти, лексемадан аффиксликка ўтишнинг градацион босқичлари, оралиқ лисоний бирлик сифатидаги категориал мақоми, структур-семантик ва деривацион-функсионал табиати, полифунксионаллиги ҳамда янги ясама бирликлар ҳосил қилишдаги маҳсулдорлик даражасини белгиловчи омиллар комплекс лингвистик таҳлил асосида очиб берилган;
инглиз ва ўзбек тилларида аффиксоидларнинг универсал ҳамда миллий хусусиятлари, динамик ўзгарувчанлиги, градиент морфологик категория экани инглиз тилидаги cйбер-, cрйпто-, -пҳобиа, -гате, -ҳолиc аффиксоидлари ҳамда ўзбек тилидаги -нома, -сифат, -бек, -хон, -жон аффиксоидлари таҳлили мисолида очиб берилган, уларнинг лексемадан аффиксга ўтишининг грамматикализациявий эволюция босқичлари, семантик десемантизация ва функсионал ихтисослашув жараёнлари, деривацион маҳсулдорлигининг ортиш қонуниятлари ҳамда аффиксоидлашув даражасини белгиловчи лингвистик мезонлар аниқланган;
инглиз ва ўзбек тилларида аффиксоидларнинг префиксоид, суффиксоид ҳамда амбипозицион (асосдан олдин ҳам, кейин ҳам қўлланувчи) турлари ажратилиб, аффиксоидларнинг позицион дифференциацияси грамматикализация даражаси, семантик трансформацияси, деривацион маҳсулдорлиги ва янги сўз ҳосил қилиш имкониятлари билан шартланиши аниқланган;
деривацион, когнитив ва корпусли ёндашувлар асосида қиёсланаётган тилларда аффиксоидлар воситасида сўз ясашнинг структур-семантик, функсионал ва продуктивлик даражасини белгиловчи деривацион қолиплари аниқланиб, уларнинг маҳсулдорлик кўрсаткичлари асосида сермаҳсул ([префиксоид + асос] = от; [асос + суффиксоид] = от), камунум ([префиксоид + сифат/от] = сифат/от; [асос + суффиксоид] = сифат) ҳамда унумсиз ([префиксоид + от/феъл] = от/сифат; [префиксоид + от/феъл] = от/феъл/сифат; [асос + суффиксоид] = равиш/сифат) деривацион моделлари ажратилган; аффиксоидлар иштирокида от туркумига мансуб бирликларни ҳосил қилувчи моделларнинг инглиз ва ўзбек тилларида энг юқори деривацион фаоллик ва маҳсулдорликка эга экани назарий ҳамда корпус материаллари асосида асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тил деривацион тизимида аффиксоидларнинг ўрнини инглиз ва ўзбек тиллари материаллари мисолида ўрганиш жараёнида эришилган илмий натижалар асосида:
тилшуносликда аффикс ва мустақил лексема ўртасидаги оралиқ бирлик ҳисобланган аффиксоидларнинг грамматикализация жараёнидаги эволюцион тараққиёти, лексемадан аффиксликка ўтишнинг градацион босқичлари, оралиқ лисоний бирлик сифатидаги категориал мақоми, структур-семантик ва деривацион-функсионал табиати, полифунксионаллиги ҳамда янги ясама бирликлар ҳосил қилишдаги маҳсулдорлик даражасини белгиловчи омилларнинг комплекс лингвистик таҳлили, инглиз ва ўзбек тилларида аффиксоидларнинг универсал ҳамда миллий хусусиятлари, динамик ўзгарувчанлиги, градиент морфологик категория экани инглиз тилидаги cйбер-, cрйпто-, -пҳобиа, -гате, -ҳолиc аффиксоидлари ҳамда ўзбек тилидаги -нома, -сифат, -бек, -хон, -жон аффиксоидлари таҳлили мисолида очиб берилган, уларнинг лексемадан аффиксга ўтишининг грамматикализациявий эволюция босқичлари, семантик десемантизация ва функсионал ихтисослашув жараёнлари, деривацион маҳсулдорлигининг ортиш қонуниятлари ҳамда аффиксоидлашув даражасини белгиловчи лингвистик мезонлар аниқланганлигига оид маълумотлардан Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2022-2023-йилларда олиб борилган  ИЛ-21091506 “Ўзбек исмларининг изоҳли имло луғати ва мобил иловасини яратиш” номли инновацион лойиҳада фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат оʻзбек тили ва адабиёти университетининг 2026-йил 16-апрелдаги 04/1-2040-сон маʼлумотномаси). Тадқиқот натижалари асосида антропонимлардаги аффиксоидли бирликларни тартибга солиш, уларнинг тўғри ёзилиши ва изоҳланишини таъминлашда муҳим илмий асос бўлиб хизмат қилган;
инглиз ва ўзбек тилларида аффиксоидларнинг префиксоид, суффиксоид ҳамда амбипозицион (асосдан олдин ҳам, кейин ҳам қўлланувчи) турлари ажратилиб, аффиксоидларнинг позицион дифференциацияси грамматикализация даражаси, семантик трансформацияси, деривацион маҳсулдорлиги ва янги сўз ҳосил қилиш имкониятлари билан шартланиши аниқланганлигига оид маълумотлардан Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида олиб борилган Эрасмус+ Интернатионал КА107 Cреидит мобилитй Кей аcтион 1- Мобилитй фор леарнерс анд стафф – Ҳигҳер эдуcатион студент анд стафф мобилитй” Гумболд университети, Германия 2022-2025 номли амалий грант лойиҳасида фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат оʻзбек тили ва адабиёти университетининг 2026-йил 16-апрелдаги 04/1-2041-сон маʼлумотномаси). Бу маʼлумотлар амалий грант доирасида тайёрланган илмий мақолалар, тезислар ҳамда монографиялар савиясини оширишда хизмат қилган;
деривацион, когнитив ва корпусли ёндашувлар асосида қиёсланаётган тилларда аффиксоидлар воситасида сўз ясашнинг структур-семантик, функсионал ва продуктивлик даражасини белгиловчи деривацион қолиплари аниқланиб, уларнинг маҳсулдорлик кўрсаткичлари асосида сермаҳсул ([префиксоид + асос] = от; [асос + суффиксоид] = от), камунум ([префиксоид + сифат/от] = сифат/от; [асос + суффиксоид] = сифат) ҳамда унумсиз ([префиксоид + от/феъл] = от/сифат; [префиксоид + от/феъл] = от/феъл/сифат; [асос + суффиксоид] = равиш/сифат) деривацион моделлари ажратилган; аффиксоидлар иштирокида от туркумига мансуб бирликларни ҳосил қилувчи моделларнинг инглиз ва ўзбек тилларида энг юқори деривацион фаоллик ва маҳсулдорликка эга экани назарий ҳамда корпус материаллари асосида асосланганлигига оид маълумотлардан Қашқадарё вилоят телерадиокомпанияси “Файзли кун” дам олиш дастури ссенарийсини тайёрлашда фойдаланилган (Қашқадарё вилоят телерадиокомпаниясининг 2026-йил 8-апрелдаги 17-05/59-сон маълумотномаси). Натижада дастур мазмуни янада мукаммаллашган, илмий далиллар билан бойишига эришилган.