Даминова Шохиста Фарходовнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Мактабгача 5-6 ёшдаги болаларда бадиий адабиёт воситасида ижтимоий хулқ маданиятини шакллантириш” 13.00.08 - Мактабгача таълим-тарбия назарияси ва методикаси (педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2026.1.PhD/Ped12525.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети.
Илмий раҳбар: Жамолдинова Одинахон Расуловна, педагогика фанлари доктори, профессор. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети, PhD.01/2025.27.12.Ped.03.05
Расмий оппонентлар: Шарипова Сурайё Бурхановна, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент; Абидова Нилуфар Закировна педагогика фанлари доктори (DSc), профессор
Етакчи ташкилот: Чирчиқ давлат педагогика институти. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади мактабгача 5-6 ёшдаги болаларда бадиий адабиёт воситасида ижтимоий хулқ маданиятини шакллантириш методикасини такомиллаштириш бўйича тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
мактабгача 5-6 ёшидаги болаларда бадиий адабиёт воситасида ижтимоий хулқ маданиятини шакллантиришнинг дидактик имкониятлари бадиий асарлар билан таништириш жараёнининг узвийлиги ва узлюксизлигини таъминлаш босқичлари ҳамда ижтимоий, педагогик, психологик ва методик хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда ижтимоий компетенсияларни шакллантиришга устуворлик бериш асосида аниқлаштирилган; 
мактабгача 5-6 ёшидаги болаларда бадиий адабиёт воситасида ижтимоий хулқ маданиятини шакллантириш мазмуни тарбияланувчиларда “Мен” консепсияси, ҳиссиётлар ва уларни бошқариш, ижтимоийлашув, катталар ва тенгдошлар билан мулоқот қилиш элементларини ҳисобга олган ҳолда бадиий асарларни танлаш, ифодали ўқиб бериш, асар юзасидан суҳбат қилиш, ижтимоий вазиятларни ҳис этиш, англаш ва тақлид қилиш орқали ижобий сифатларни  шакллантиришга мотивация бериш  асосида такомиллаштирилган;
мактабгача 5-6 ёшидаги болаларда бадиий адабиёт воситасида ижтимоий хулқ маданиятини шакллантиришнинг модели когнитив, рефлексив, интегративлик, қадриятли компонентларнинг  мақсадли, методологик, мазмунли, ташкилий-методик ёндашувларига устуворлик бериш ҳамда мултимедиа ресурсларининг дидактик имкониятларини ҳисобга олиш, интеграциялашган машғулотларни  лойиҳалаш  асосида  такомиллаштирилган; 
мактабгача 5-6 ёшидаги болаларда бадиий адабиёт воситасида ижтимоий хулқ маданиятини шакллантиришнинг  самарадорлиги ижтимоий-ҳиссий ривожланганликни белгилаш, ижтимоийлашув, катталар ва тенгдошлар билан мулоқот шакллари таъсирчанлиги барқарорлигини ҳисобга олиш ва баҳолашга йўналтирилган мониторинг индикаторларини ўз ўзини ва ўзаро баҳолаш уйғунлигини динамик ривожланишига устуворлик бериш асосида оширилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Мактабгача 5-6 ёшдаги болаларда бадиий адабиёт воситасида ижтимоий хулқ маданиятини шакллантиришга оид тадқиқотнинг илмий натижалари асосида:
мактабгача 5-6 ёшидаги болаларда бадиий адабиёт воситасида ижтимоий хулқ маданиятини шакллантиришнинг дидактик имкониятлари Узлюксиз маънавий тарбия консепсияси ва “Илк қадам” давлат ўқув дастури асосида белгиланган ижтимоий компетенсияларни шакллантиришда бадиий асарлар билан таништириш жараёнининг узвийлиги ва узлюксизлигини таъминлаш босқичлари ҳамда ижтимоий, педагогик, психологик ва методик хусусиятларини ҳисобга олишга оид  таклифлар  Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Мактабгача таълим сифати ва самарадорлигини янада ошириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”  2024-йил 30-сентябрдаги  ПФ-152-сон Фармонида белгиланган вазифалар ижросини таъминлаш бўйича Мактабгача ва мактаб таълими вазирлигининг “Йўл харитаси”ни ишлаб чиқишда  фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлигининг 2024-йил 26-декабрдаги 04-37-4451-сонли маълумотномаси). Натижада мактабгача ёшдаги болаларда ижтимоий кўникмаларни ривожлантиришга қаратилган ўқув-методик материаллар мултимедиа ресурслари билан бойитилган. 
мактабгача 5-6 ёшидаги болаларда бадиий адабиёт воситасида ижтимоий хулқ маданиятини шакллантириш  мазмунини бадиий адабиёт машғулотларини инновацион технологиялар асосида интеграциялашган ҳолда ташкил этиш, мактабгача таълим ташкилотлари тарбиячилари ва ота-оналар учун электрон манба яратиш ва болаларда ижтимоий хулқ маданиятини шакллантиришга оид контентлар билан тоълдириб боришга оид таклифлар “СТЕАМ таълими асослари” ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Жиззах давлат педагогика университети Кенгашининг 2026-йил 31-мартдаги 8/5.1-сонли қарорига асосан берилган 2026/65У-565 рақамли нашр рухсатномаси). Натижада мактабгача 5-6 ёшидаги болаларда бадиий адабиёт воситасида ижтимоий хулқ маданиятини шакллантириш педагогик шарт-шароитлари мазмуни интенсивлаштирилган.
мактабгача 5-6 ёшидаги болаларда бадиий адабиёт воситасида ижтимоий хулқ маданиятини шакллантиришнинг модели Болаларда ижтимоий ҳулқ маданиятини шакллантиришда оилавий кутубхоналар ташкил этиш ва мактабгача таълим ташкилотлари билан оиланинг ҳамкорлигини таъминлашга доир таклиф ва тавсиялардан Мактабгача таълим ташкилотларида кичик кутубхона яратиш, унинг фаолиятини ташкил этиш ва болалар бадиий адабиётидан самарали фойдаланиш боъйича йоъриқномани такомиллаштиришда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлигининг 2024-йил 26-декабрдаги 04-37-4451-сонли маълумотномаси). Натижада мактабгача таълим ташкилотларида болаларнинг  бадиий адабиётга қизиқишини оширишнинг самарали механизми сифатида кичик кутубхоналар ташкил этилиб, оилавий кутубхоналар билан интеграциясини  таъминлаш орқали ота-оналарнинг педагогик маданиятини ривожлантиришга эришилган.  
мактабгача 5-6 ёшидаги болаларда бадиий адабиёт воситасида ижтимоий хулқ маданиятини шакллантиришнинг самарадорлиги такомиллаштиришга оид тавсиялари ҳамда мактабгача ёшдаги болалар ривожланишига қўйиладиган давлат талабларига мувофиқ яратилган “Илк қадам” давлат ўқув дастури бўйича катта гуруҳ болаларида ижтимоий-ҳиссий компетенсияларнинг шаклланганлик даражасини белгиловчи индикаторларни такомиллаштиришга оид муаллифлик ғояларидан РЗ-2014-0906083753 – “Мактабгача таълим ташкилотларида таълим жараёни сифат ва самарадорлигини такомиллаштиришнинг педагогик тизими” мавзусидаги амалий лойиҳани ҳамда “болаларадабиёти.уз платформаси ва унинг мобил иловасини яратиш” мавзусидаги ИЛ-402104474 инновацион лойиҳани бажаришда фойдаланилган  (Т.Н.Қори Ниёзий номидаги Оъзбекистон педагогика фанлари илмий тадқиқот институтининг 2023-йил 18-сентябрдаги 01/15-09/193-сонли маълумотномаси ҳамда А.Навоий номидаги Тошкент давлат оъзбек тили ва адабиёти университетининг 2023-йил 15-декабрдаги 04/1-2698-сон маълумотномаси). Натижада 5-6 ёшдаги  болаларнинг ижтимоий хулқ маданиятининг шаклланганлик даражаси белгиловчи индекаторларнинг самарадорлиги ошган.