Курбанова Замира Шухратовнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Шаклланаётган тухумдон поликистоз синдроми бўлган қизларда эрта ташхис қўйиш маркерлари ва бирламчи профилактика усуллари» 14.00.01 – Акушерлик ва гинекология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2021.2.PhD/Tib1853.
Илмий раҳбар: Ихтиярова Гулчехра Акмаловна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Абу Али ибн Сино номидаги Бухоро давлат тиббиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Абу Али ибн Сино номидаги Бухоро давлат тиббиёт институти, DSc.06/2025.27.12.Tib.05.02.
Расмий оппонентлар: Ҳамдамова Муҳайёхон Тухтасиновна, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Рузиева Нодира Ҳакимовна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Ош давлат университети (Қирғизистон).
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: шаклланаётган тухумдон поликистоз синдроми бўлган қизларни эрта ташхислашда клиник-лаборатор ва инструментал кўрсаткичларни мажмуавий баҳолаш, хавф омилларини коррекция қилиш самарадорлигини аниқлаш ҳамда бирламчи профилактика дастурини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
шаклланаётган тухумдон поликистоз синдромида халқаро фенотипик таснифларга мувофиқ гиперандроген, метаболик, овариал ва аралаш фенотипларнинг учраши аниқланиб, бир вақтнинг ўзида бир нечта фенотип мезонларининг мавжуд бўлиши туфайли фенотипик таснифларнинг синдром ривожланиш хавфи ва етакчи патогенетик йўналишини баҳолашдаги чекланганлиги аниқланган;
шаклланаётган тухумдон поликистоз синдроми бўлган қизларда соғлом тенгдошларига нисбатан ЛГ/ФСГ нисбатининг, антимюллер гормони, инсулинрезистентлик индексининг (HOMA-IR) юқори бўлиши, витамин D (25(OH)D) даражасининг пастлиги ҳамда тухумдонлар ҳажми ва антрал фолликулалар сони юқори эканлиги аниқланиб, гормонал-метаболик бузилишлар ва овариал морфологик ўзгаришларнинг ўзаро боғлиқ патогенетик мажмуаси асосланган;
шаклланаётган тухумдон поликистоз синдромида тухумдонлар стромасининг ултратовуш хусусиятларини миқдорий баҳолаш имконини берувчи стромал индекс (SI) ишлаб чиқилиб, мазкур индекснинг гормонал-метаболик бузилишлар (ЛГ/ФСГ нисбати (r=0,44), HOMA-IR (r=0,51) ва АМГ) оғирлигини акс эттирувчи қўшимча морфологик маркер сифатидаги аҳамияти исботланган;
ROC-таҳлил асосида илк маротаба антимюллер гормони, инсулинрезистентлик индекси, ЛГ/ФСГ нисбати, витамин D (25(OH)D) ва гомоцистеин кўрсаткичлари асосида шаклланаётган тухумдон поликистоз синдромининг интеграл хавф индекси ҳамда синдромнинг доминант фенотипини аниқлашга қаратилган фенотипик индекс ишлаб чиқилиб, улар асосида синдромни эрта аниқлаш, хавф даражасини баҳолаш ва фенотипик стратификация қилиш алгоритми ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Қизларда шаклланаётган тухумдон поликистоз синдромини эрта ташхислаш, клиник-гормонал, метаболик ва сонографик кўрсаткичларни комплекс баҳолаш, касаллик ривожланишининг хавф омилларини аниқлаш ҳамда уларни ўз вақтида коррекция қилишга қаратилган профилактик-коррекцион ёндашувлардан фойдаланиш асосида олинган илмий натижаларга асосида:
биринчи илмий янгилик: шаклланаётган тухумдон поликистоз синдромида халқаро фенотипик таснифларга мувофиқ гиперандроген, метаболик, овариал ва аралаш фенотипларнинг учраши ҳамда бир вақтнинг ўзида бир нечта фенотип мезонларининг мавжудлиги фенотипик таснифларнинг синдром ривожланиш хавфи ва етакчи патогенетик йўналишларни баҳолаш асосида «Шаклланаётган тухумдон поликистоз синдроми бўлган қизларда гормонал ва биокимёвий бузилишларни ташхислаш усуллари» номли услубий тавсиянома ишлаб чиқилган ва Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Экспертлар кенгаши томонидан тасдиқланган (2022 йил 24 февралдаги 8н-р/203-сон маълумотнома). Натижалар Бухоро шаҳар туғруқ комплекси (03.04.2026; №61-сон буйруқ), Андижон шаҳар тиббиёт бирлашмаси 2-сон туғруқ комплекси (06.04.2026; №87-сон буйруқ) амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2026 йил 12 майдаги 08/46-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: хавф гуруҳидаги қизларда гормонал-метаболик бузилишларни эрта аниқлаш ва профилактик тадбирларни ўз вақтида амалга ошириш имконини берди. Иқтисодий самарадорлиги: бир нафар бемор учун ўртача 1890000 сўм маблағ тежалди. Хулоса: комплекс диагностик ёндашувни амалиётга жорий этиш самарадорлиги тасдиқланди.
иккинчи илмий янгилик: шаклланаётган тухумдон поликистоз синдроми бўлган қизларда ЛГ/ФСГ нисбати, антимюллер гормони ва HOMA-IR кўрсаткичларининг юқорилиги, витамин D (25(OH)D) даражасининг пасайиши ҳамда тухумдонларнинг сонографик ўзгаришлари ўртасидаги патогенетик боғлиқлик аниқланиши асосида «Шаклланаётган тухумдон поликистоз синдроми бўлган қизларда гормонал ва биокимёвий бузилишларни ташхислаш усуллари» номли услубий тавсиянома ишлаб чиқилган ва Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Экспертлар кенгаши томонидан тасдиқланган (2022 йил 24 февралдаги 8н-р/203-сон маълумотнома). Натижалар Бухоро шаҳар туғруқ комплекси (03.04.2026; №61-сон буйруқ), Андижон шаҳар тиббиёт бирлашмаси 2-сон туғруқ комплекси (06.04.2026; №87-сон буйруқ) амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2026 йил 12 майдаги 08/46-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: касаллик ривожланиш хавфини аниқроқ баҳолаш ва коррекцион тадбирларни ўз вақтида белгилаш имконини берди. Иқтисодий самарадорлиги: бир нафар бемор учун ўртача 1620000 сўм маблағ тежалди. Хулоса: патогенетик асосланган диагностик ёндашувнинг амалий самарадорлиги тасдиқланди.
учинчи илмий янгилик: шаклланаётган тухумдон поликистоз синдромида тухумдон стромасининг ултратовуш хусусиятларини миқдорий баҳоловчи стромал индекс ишлаб чиқилиб, унинг ЛГ/ФСГ нисбати, HOMA-IR ва антимюллер гормони кўрсаткичлари билан боғлиқлиги қўшимча морфологик маркер сифатидаги диагностик аҳамиятини асосида «Шаклланаётган тухумдон поликистоз синдроми бўлган қизларда гормонал ва биокимёвий бузилишларни ташхислаш усуллари» номли услубий тавсиянома ишлаб чиқилган ва Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Экспертлар кенгаши томонидан тасдиқланган (2022 йил 24 февралдаги 8н-р/203-сон маълумотнома). Натижалар Бухоро шаҳар туғруқ комплекси (03.04.2026; №61-сон буйруқ), Андижон шаҳар тиббиёт бирлашмаси 2-сон туғруқ комплекси (06.04.2026; №87-сон буйруқ) амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2026 йил 12 майдаги 08/46-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: профилактик-коррекцион дастур қўлланилиши ҳайз функцияси ва беморлар ҳаёт сифатининг яхшиланишига хизмат қилди. Иқтисодий самарадорлиги: бир нафар бемор учун ўртача 1880000 сўм маблағ тежалди. Хулоса: профилактик-коррекцион ёндашувни амалиётга жорий этиш самарадорлиги тасдиқланди.
тўртинчи илмий янгилик: ROC-таҳлил асосида антимюллер гормони, HOMA-IR, ЛГ/ФСГ нисбати, витамин D (25(OH)D) ва гомоцистеин кўрсаткичларини ўз ичига олган интеграл хавф индекси ҳамда фенотипик индекс ишлаб чиқилиб, улар асосида шаклланаётган тухумдон поликистоз синдромини эрта аниқлаш, хавфни баҳолаш ва фенотипик стратификация қилиш алгоритми таклиф этилгани асосида «Шаклланаётган тухумдон поликистоз синдроми бўлган қизларда гормонал ва биокимёвий бузилишларни ташхислаш усуллари» номли услубий тавсиянома ишлаб чиқилган ва Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Экспертлар кенгаши томонидан тасдиқланган (2022 йил 24 февралдаги 8н-р/203-сон маълумотнома). Натижалар Бухоро шаҳар туғруқ комплекси (03.04.2026; №61-сон буйруқ), Андижон шаҳар тиббиёт бирлашмаси 2-сон туғруқ комплекси (06.04.2026; №87-сон буйруқ) амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2026 йил 12 майдаги 08/46-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: беморларни индивидуал хавф даражасига кўра стратификация қилиш ва даволаш тактикасини оптималлаштириш имконини берди. Иқтисодий самарадорлиги: бир нафар бемор учун ўртача 2390000 сўм маблағ тежалди. Хулоса: интеграл алгоритмни амалиётга жорий этиш диагностика ва даволаш самарадорлигини оширди.

Yangiliklarga obuna bo‘lish