Каримова Мафтуна Каримбердиевнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража берадиган фан тармоғи номи): « Умумий ўрта  таълим муассасаларида болалар зўравонлиги профилактикасида ижтимоий иш самарадорлигини баҳолаш механизмлари » 22.00.02 ‒ Ижтимоий тузилиш, ижтимоий институтлар ва турмуш тарзи. 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.1.PhD/S135. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Фарғона давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Давлат сиёсати ва бошқаруви академияси, DSc.04/2025.27.12.S.01.02.
Илмий раҳбарнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: соцология фанлари доктори, профессор Абдурахмонова Манзура Манофовна 
Расмий оппонентлар: Собирова Умида социология фанлари доктори  (DSc), доцент,  Алишер Юнусов социология фанлари доктори (PhD), доцент 
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади умумий ўрта  таълим муассасаларида болалар зўравонлиги профилактикаси бўйича ижтимоий иш самарадорлигини ошириш билан боғлиқ таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
“Пеер то Пеер” (тенгдош-тенгдошга) дастурига асосланган “хавфсиз болалик” қўллаб-қувватлаш гуруҳи фаолиятини маҳаллада тизимли йўлга қўйилиши асосида зўравонлик ҳолатларини олдини олишга эришилиши  социологик  асослаб берилган;
болалар ўртасида янги шаклланаётган квадроберлик ҳолатларини камайтиришнинг “социо-эмоционал интеграция модели” (жамоавий ўзаро муносабатни ҳамжиҳатлик орқали кучайтириш, ахборот маконида ижобий идентификацияни социокоммуникатив орқали шакллантириш ва оилавий ҳамдардлик муҳитини интерактивлик орқали мустаҳкамлаш) ишлаб чиқилган; 
    "ҳурматга қадамлар" дастурини мактабларда қўллаш орқали тенгдошлар билан дўстликни сақлаш ва низоларни тинч йўл билан ҳал этиш, эмпатия ва ижобий мулоқот кўникмаларини ривожлантириш умумий ўрта таълим муассасаларида зўравонликнинг камайишига эришилиши  социологик  асослаб берилган;
оила-мактаб-маҳалла ҳамкорлигида ишлаб чиқилган дастурлар асосида зўравонликка нисбатан “нол бардошлик”ни йўлга қўйиш орқали гендер стереотипларга, камситишга ва камситувчи ҳазилларга қарши иммунитетини шаклланиши умумий ўрта таълим муассасаларида зўравонликни баратараф этишга эришилиши  социологик  асослантирилган.  
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Умумтаълим муассаларида болалар зўравонлиги профилактикасида ижтимоий иш касбий фаолияти самарадорлигини баҳолаш механизмлари:
умумтаълим мактабларида оила, мактаб ва маҳалла ўртасидаги ижобий ҳамкорликни ташкил қилиш орқали зўравонлик ҳолатларининг олдини олишда самарадорликка эришишга доир таклифларидан Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси Кенгашининг 2025-йил 14-февралдаги 4035-ИВ -сонли Қарори 9-иловасидаги Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси Фан, та ълим, маданият ва спорт масалалари қўмитасининг 2025-йилга мўлжалланган Иш режасидаги 2025-йил “Атроф-муҳитни асраш ва “яшил” иқтисодиёт йили” дастури”даги вазифалар ҳамда давлатимиз раҳбарининг “2025-йил 3-январдаги республика маҳаллаларида хавфсиз муҳитни яратиш ва ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олиш тизими самарадорлигини янада ошириш бўйича чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ-1 сонли қароридан келиб чиқиб, 2025-йил 20- февралдаги ЎРҚ-1035-сон Қонуни билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига бола ҳуқуқлари ҳимоясини янада мустаҳкамлашга қаратилган қўшимча ва ўзгартишлар киритишда  фойдаланилди. (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси қонунчилик палатасидаги Ўзбекистон “Миллий тикланиш” демократик партияси фракциясининг 2025-йил 18-апрелдаги № 18-05-65/1-сонли маълумотномаси).  Шунингдек диссертант томонидан таклиф қилинган илмий янгиликлар ёшларнинг парламент ҳаётидан хабардорлигини ошириш, уларнинг сиёсий жараёнлардаги иштирокини кенгайтириш мақсадида Олий Мажлис қонунчилик палатаси томонидан ўтказиладиган турли учрашувлар семинар ва бошқа тадбирларни ташкил қилишда фойдаланилди.
“ҳурматга қадамлар” дастурини мактабларда қўллаш орқали тенгдошлар билан дўстликни сақлаш ва низоларни тинч йўл билан ҳал этиш, эмпатия ва ижобий мулоқот кўникмаларини ривожлантириш умумий ўрта таълим муассасаларида зўравонликни камайишида ижобий натижага эришиш маълумотидан Ўзбекистон Республикаси Ёшлар ишлари агентлиги қошидаги Ёшлар муаммоларини ўрганиш ва истиқболли кардларни тайёрлаш институти томонидан ўтказилган “Ёшларнинг барқарор ривожланишига таҳдид омиллари: мавжуд вазият ва олдини олиш имкониятлари” мавзусидаги тадқиқот натижаларини таҳлил қилишда фойдаланилган. (Ўзбекистон Республикаси Ёшлар ишлари агентлиги қошидаги Ёшлар муаммоларини ўрганиш ва истиқболли кардларни тайёрлаш институтининг 2025-йил 1-мартдаги №01-3/85/1-сонли далолатнома). Бундан ташқари диссертантнинг бевосита таклифига кўра, Ўзбекистон Республикаси Ёшлар ишлари агентлиги қошидаги Ёшлар муаммоларини ўрганиш ва истиқболли кардларни тайёрлаш институтида турли учрашувлар, семинар тренинглар ва бошқа тадбирларни ташкил қилишда фойдаланилиб, улани юқори савияда ўтказишга хизмат қилган;   
ижтимоий институтлар (оила, мактаб ва маҳалла) ўртасидаги ижобий ҳамкорликни ташкил қилиш орқали “Пеер то Пеер” (тенгдош-тенгдошга) тамойилига асосланган “хавфсиз болалик” қўллаб-қувватлаш гуруҳи фаолиятини маҳаллада тизимли йўлга қўйилиши ҳамда маҳалла ижтимоий иш ходими “соғлом оила - хавфсиз бола” дастури асосида “сиз фарзандингизни қандай эшитасиз?” шиори остидаги жамоавий ёндашуви  болалар ўртасида янги шаклланаётган  квадроберлик  ҳолатларини камайишида ижобий натижага эришиш маълумотидан Ўзбекистон Маҳаллалари уюшмаси ҳузуридаги Маҳалла академиясида 2024-2025-ўқув йили учун “Маҳалла тизими ходимлари” ва “Маҳалла еттилиги” аъзолари ҳамда вазирлик ва идораларнинг маҳаллаларга бириктирилган масʼул ходимларининг маҳалладаги фаолияти бўйича малакасини ошириш курсининг ўқув дастурини ҳамда ўқув режасининг 13-ўқув йўналишидаги “Маҳалла раислари томонидан “Маҳалла еттилиги” аъзоларининг ўзаро самарали ҳамкорлигини йўлга қўйиш орқали уларнинг фаолиятини тизимли йўлга қўйиш механизмлари” бандини ишлаб чиқишда фойдаланилган. Бундан ташқари диссертантнинг бевосита таклифига кўра Маҳалла академияси томонидан 2025-йил феврал ойида ўтказилган “Маҳалла фуқаролари йиғини тузилмасидаги “Маҳалла еттилиги” аъзоларининг ҳамкорлиги ва ҳамжиҳатлилигини ўрганиш бўйича сўровноманинг 4, 5, 6, 7, 9, 10-саволлари ва жавоб вариантларини шакллантиришда фойдаланилган. (Ўзбекистон Маҳаллалари уюшмаси ҳузуридаги Маҳалла академиясининг 2025-йил 25-мартдаги № 01-03/20-сонли далолатнома). Шунингдек, Маҳалла академияси томонидан диссертант томонидан таклиф қилинган илмий янгиликлардан 2025-йил январ-июн ойларида вилоятларда давлат бошқаруви ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлари, “Маҳалла еттилиги”нинг вилоят бошқармалари раҳбарлари, шаҳар ва туманлар ҳокимликлари билан ҳамкорлигини янада мустаҳкамлаш мақсадида “Маҳалла еттилиги фаолияти самарадорлигини ошириш” мавзусида ўтказилган турли учрашувлар, семинар ва бошқа тадбирларни ташкил қилишда фойдаланилиб, улани юқори савияда ўтказишга хизмат қилган.
болалар ўртасида янги шаклланаётган квадроберлик ҳолатларини камайтиришнинг “социо-эмоционал интеграция модели” (жамоавий ўзаро муносабатни ҳамжиҳатлик орқали кучайтириш, ахборот маконида ижобий идентификацияни социокоммуникатив орқали шакллантириш ва оилавий ҳамдардлик муҳитини интерактивлик орқали мустаҳкамлаш) ҳамда ижтимоий тармоқларда оила-мактаб-маҳалла ҳамкорлигида “сиз фарзандингизни қандай эшитасиз?” миллий контент дастури асосида қисқа метражли видеороликлар тайёрлашда ҳамда "ҳурматга қадамлар" дастурини мактабларда қўллаш орқали тенгдошлар билан дўстликни сақлаш ва низоларни тинч йўл билан ҳал этиш, эмпатия ва ижобий мулоқот кўникмаларини ривожлантириш орқали умумий ўрта таълим муассасаларида  болалар  зўравонлигини камайишига эришилиши “Фарғона” телеканалининг “Хайрли кун”, “Ёшлар вақти” кўрсатувлари, “Фарғона” радиоканалининг “Долзарб мавзу” эшиттиришини  тайёрлашда таклиф ва тавсияларидан фойдаланилди (Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси “фарғона вилояти телерадиоканали” давлат муассасасининг   2025 йил «24» декабрдаги  № 01-12/266-сонли далолатномаси) 
Янги Ўзбекистонда инсон қадрини улуғлаш, одамларни рози қилиш асосидаги барқарор тараққиётга эришиш давлатнинг устувор сиёсати ва замонавий бошқарувнинг илғор тенденсияси даражасига кўтарилди. Ўзбекистонда мактаб ўқувчилари ўртасидаги зўравонлик ҳодисаларининг ортиб бораётганлиги, унинг олдини олиш учун замонавий ёндашувларни ишлаб чиқишни талаб қилмоқда. Жумладан, хорижий мамлакатларда муваффақият қозонган дастурларни маҳаллий шароитга мослаштирган ҳолда ташкил қилиш долзарб аҳамият касб этмоқда. Тадқиқотчи Каримова Мафтуна Каримбердиевна томонидан ота-оналарнинг фарзандига бепарволиги ва эшитмаслиги оқибатида фарзандлари руҳий зўравонликка учраши ҳамда бола дипрессияга тушиши ва агрессивлик ҳолатларини келтириб чиқариши, ўзини маълум бир ҳайвон қиёфасида акс эттирувчи аксессуарлардан фойдаланган ҳолда ўша жонзотнинг хатти-ҳаракатларига тақлид қилиш орқали ота-оналарининг эътиборини жалб этишга уриниш ҳолатлари кузатилгани ҳақидаги маълумотларидан фойдаланилиб Ўзбекистон МТРК Фарғона ТРК томонидан эфирга узатилган “кун мавзуси” дастурида  кенг фойдаланилди .