Юсупов Жўрабек Хасанбоевичнинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси  ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ўзбекистон қишлоқларининг ижтимоий-иқтисодий ҳаёти (1946-1960-йиллар, Андижон, Фарғона, Наманган вилоятлари мисолида)”. 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.1.PhD/Tar2236
Илмий раҳбар: Жураев Хусниддин Пазлиддинович - тарих фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Фарғона давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Фарғона давлат университети, PhD.03/27.12.2025.Tar.10.01.
Расмий оппонентлар: Хошимов Сойибжон Абдураззоқович - тарих фанлари доктори, профессор, Саттаров Акрам Мадаминович - тарих фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Наманган давлат университети.
Диссертациянинг йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади 1946-1960-йиллар даврий чегарасида Фарғона водийси қишлоқларининг ижтимоий-иқтисодий аҳволи, қишлоқ хўжалигида юз берган ўзгаришларнинг умумий хусусиятларини тадқиқ этишдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Фарғона водийси қишлоқ хўжалигида пахтачиликни монополлаштириш ва иқтисодий мажбурлашга асосланган империяча сиёсат қишлоқ хўжалигининг умумий тузилишида оғир оқибатларга олиб келгани, хусусан, водийда донли экинлар, сабзавот ва полиз, чорва озуқаси экинлари майдони ҳамда ялпи ҳосили тобора камайиб боргани, бу ҳолат қишлоқ аҳолисининг ялпи даромадига, турмуш даражасига салбий таъсир кўрсатгани далилланган; 
ХХ аср 50-йиллардаги аграр ислоҳотлар чекланган хусусиятга эга экани, улар ишлаб чиқаришнинг колхоз-совхоз тизимини ҳар томонлама такомиллаштиришга эмас, балки фақат уни таркибий жиҳатдан қайта қуришга қаратилгани таҳлил этилиб, қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришини ташкил этишни такомиллаштириш икки йўналишда: меҳнатни бригада-звено усулида ташкил этиш ва колхозларни йириклаштириш; колхозларни совхозларга айлантириш йўли билан кооператив мулкни давлат тасарруфига ўтказиш асосида амалга оширилгани далилланган;
ХХ аср 50-йилларнинг иккинчи ярмида Фарғона водийси қишлоқ хўжалигини мустаҳкамлаш бўйича кўрилган чора-тадбирлар муайян миқдор ва сифат ўзгаришларига олиб келган бўлса-да, иқтисодиётнинг бу соҳасидаги вазият жуда зиддиятлилигича қолавергани, бу зиддият иккита муҳим ҳолат билан: биринчиси қишлоқ хўжалигининг ривожланиш тенденсиялари билан боғлиқ бўлиб,                  1950-йилларнинг бошларидаёқ унинг ривожланиш суръатлари сезиларли даражада пасайгани; иккинчиси эса 1957-йилдан эътиборан ривожланишда турғунликка ўхшаш барқарорлик ҳолати юзага келгани исботланган; 
қишлоқ аҳолисининг турмуш шароити жуда секинлик билан ўзгариб боргани, Фарғона водийси қишлоқларида аҳолининг маиший турмушида зарур бўлган кийим-кечак, саноат моллари, мебел, уй-рўзғор буюмлари каби маҳсулотлар таъминотида етишмовчилик ва муаммолар сақланиб қолгани, бу муаммолар қишлоқ аҳолисининг моддий фаровонлик даражаси, турар-жой ва маиший, ҳамда ижтимоий-маданий турмуш шароитларига, ижтимоий инфратузилма ривожланишининг паст даражаси эса Фарғона водийси қишлоқларининг ривожланишига салбий таъсир кўрсатгани асосланган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
1946–1960-йиллар даврий чегарасида Фарғона водийси қишлоқларининг ижтимоий-иқтисодий ҳаётидаги ўзгаришлар тарихига оид ишлаб чиқилган илмий хулоса ва таклифлар асосида:
Иккинчи жаҳон урушидан кейинги йилларда ҳам ўзбек қишлоқлари оғир аҳволда қолгани, аҳолини фронтга сафарбар қилиш Фарғона водийси қишлоқлари меҳнат ресурсларининг сезиларли даражада камайишига олиб келгани аниқланган, бунинг натижасида қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқариш пасайиб, кўпгина колхозлар молиявий қийинчиликларга дуч келгани ва колхозчиларнинг турмуш шароити ёмонлашганига доир диссертация материалларидан Фарғона вилояти тарихи ва маданияти музейи экспозицияларини тузишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлигининг 2026-йил 29-январдаги 04-05/367-сон маълумотномаси). Ушбу материаллар музейга ташриф буюрувчиларда урушдан кейинги йилларда ўзбек қишлоқлардаги умумий аҳвол ҳақидаги тасаввурларини бойитишга хизмат қилган;
урушдан кейинги йилларда Фарғона водийси колхозчи деҳқонлари тарихининг долзарб ва кам ўрганилган муаммолари тадқиқ этилиб, тадқиқот давомида олинган маълумотлар бутун республика миқёсида ҳам, алоҳида ҳудудлар бўйича ҳам аҳолининг турли тоифалари кўрсаткичлари билан қиёсланганига доир илмий натижалардан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон тарихи” телеканалида эфирга узатилган “Миллат ва маънавият”, “Тарих майдони” дастурларини самарали ташкил этиш, ссенарийларини тузишда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Маърифат” ижодий бирлашмаси давлат муассасасининг 
2026-йил 7-январдаги 01-33/11-сон маълумотномаси). Материаллар кўрсатувларни телетомошабинларга таъсирли етказилишига, телетомошабинларда бугунги фаровон ҳаётнинг қадрига етиб, шукроналик туйғусининг мустаҳкамланишига хизмат қилган;
1950-йиллардаги аграр ислоҳотлар чекланган характерга эга экани, улар ишлаб чиқаришнинг колхоз-совхоз тизимини ҳар томонлама такомиллаштиришга эмас, балки фақат уни таркибий жиҳатдан қайта қуришга қаратилгани таҳлил этилиб, қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришини ташкил этишни такомиллаштириш икки йўналишда: меҳнатни бригада-звено усулида ташкил этиш ва колхозларни йириклаштириш; колхозларни совхозларга айлантириш йўли билан кооператив мулкни давлат тасарруфига ўтказиш асосида амалга оширилганига доир диссертация материалларидан Фарғона вилояти тарихи ва маданияти музейи экспозицияларини тузишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлигининг 2026-йил 29-январдаги 04-05/367-сон маълумотномаси). Ушбу материаллар музейга ташриф буюрувчиларда урушдан кейинги йилларда ўзбек қишлоқлардаги умумий аҳвол ҳақидаги тасаввурларини бойитишга хизмат қилган;
колхозчи деҳқонларининг турмуш шароити жуда секинлик билан ўзгариб боргани, Фарғона водийси қишлоқларида аҳолининг турмуш фаолиятига оид кўплаб масалаларни ҳал қилиш билан боғлиқ муаммолар сақланиб қолгани, бу муаммолар қишлоқ аҳолисининг моддий фаровонлик даражаси, турар-жой ва маиший, ҳамда ижтимоий-маданий турмуш шароитлари, яъни ижтимоий инфратузилманинг ишлаши ва ривожланиши билан боғлиқ экани асосланган, ижтимоий инфратузилма ривожланишининг паст даражаси Фарғона водийси қишлоқларининг ривожланишига салбий таъсир кўрсатганига доир илмий хулосалардан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон тарихи” телеканалида эфирга узатилган “Миллат ва маънавият”, “Тарих майдони” дастурларини самарали ташкил этиш, ссенарийларини тузишда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Маърифат” ижодий бирлашмаси давлат муассасасининг 2026-йил 7-январдаги 01-33/11-сон маълумотномаси). Материаллар кўрсатувларни телетомошабинларга таъсирли етказилишига, телетомошабинларда бугунги фаровон ҳаётнинг қадрига етиб, шукроналик туйғусининг мустаҳкамланишига хизмат қилган.