Karimov Uktam Ulugbekovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): «Integrallashtirilgan axborot-kutubxona tizimlarini yaratish modellari, usullari va algoritmlari», 05.01.09–Hujjatshunoslik. Arxivshunoslik. Kutubxonashunoslik (texnika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2019.4.PhD/T1101.
Ilmiy rahbar: Raxmatullaev Marat Alimovich, texnika fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Toshkent axborot texnologiyalari universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Toshkent axborot texnologiyalari universiteti, DSc.13/30.12.2019.T.07.02.
Rasmiy opponentlar: Teshabaev To‘lqin Zakirovich, iqtisodiyot fanlari doktori, dotsent; Rahimov Nodir Odilovich, texnika fanlari doktori.
Yetakchi tashkilot: O‘zbekiston Milliy kutubxonasi.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: integrallashtirilgan axborot-kutubxona tizimlarini yaratish modellari, usullari, algoritmlari va dasturiy ta’minotini ishlab chiqish hamda amaliyotga joriy kilishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
integrallashtirilgan axborot-kutubxona tizimlarida ishlov berishga mo‘ljallangan minimal bibliografik yozuv tarkibi asosida yig‘ma elektron katalogini shakllantirish modeli va usuli ishlab chiqilgan;
soha axborot va axborot-kutubxona tizimlarida produksion qoidalarni hisobga olgan holda integrallashtirish modeli va algoritmi yaratilgan;
integrallashtirilgan axborot-kutubxona tizimlari uchun minimal bibliografik yozuv tarkibining tuzilmasini hisobga oluvchi ma’lumotlar bazasining relyasion modeli qurilgan;
yig‘ma elektron katalogni shakllantirishda bibliografik metama’lumotlar tavsifini aniqlovchi qoidalar asosida bibliografik ma’lumotlarni ketma-ket izlash algoritmi va ko‘chirib olish samaradorlik ko‘rsatkichini hisoblash usuli ishlab chiqilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Integrallashtirilgan axborot-kutubxona tizimi tarkibida yaratilgan modellar, usullar va algoritmlar ARMAT++ tizimi yadrosi asosida:
integrallashtirilgan axborot-kutubxona tizimlarida ishlov berishga mo‘ljallangan minimal bibliografik yozuv tarkibining yig‘ma elektron katalogini shakllantirish modeli va usuli Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi huzuridagi Ta’lim muassasalarida elektron ta’limni joriy etish markazida joriy qilingan (Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining 2019 yil 7 dekabrdagi 89-03-4773-son ma’lumotnomasi). Natijada elektron katalogdagi bibliografik yozuvlar sonini 1.26 barobarga oshirish va elektron katalog tuzishda takror bajariladigan ishlar (tahrirlash, to‘ldirish, dublet) ko‘rsatkichini 1.5 barobarga hamda bitta bibliografik yozuvni kiritishga sarflanadigan vaqtni 3.3 barobarga kamaytirish imkonini bergan;
soha axborot va axborot-kutubxona tizimlarini o‘zaro integrallashtirishga yo‘naltirilgan produksion modeli va algoritmi, minimal bibliografik yozuv tarkibining tuzilmasi va ma’lumotlar bazasining relyasion modeli Toshkent axborot texnologiyalari universiteti va uning filiallari korporativ tarmog‘iga joriy qilingan (Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligining 2019 yil 3 dekabrdagi 33-8/8551-son ma’lumotnomasi). Natijada yig‘ma elektron katalogni indekslash ko‘rsatkichini 10.9 barobarga va standart ma’lumotnomalar sonini 1.5 barobarga hamda foydalanuvchilar sonini 1.2 barobarga oshirish imkonini bergan;
yig‘ma elektron katalogni shakllantirishda bibliografik metama’lumotlar tavsifini aniqlovchi qoidalar asosida bibliografik ma’lumotlarni ketma-ket izlash algoritmi va ko‘chirib olish samaradorlik ko‘rsatkichini hisoblash usuli Qirg‘izistonning Bishkek shahrida joylashgan bir qator kutubxonalarning korporativ tarmog‘iga joriy qilingan (Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligining 2019 yil 3 dekabrdagi 33-8/8551-son ma’lumotnomasi). Natijada elektron katalogdagi bibliografik yozuvlarni sonini 2.7 barobarga oshirish va elektron katalog tuzishda takror bajariladigan ishlar (tahrirlash, to‘ldirish, dublet) ko‘rsatkichini 1.4 barobarga hamda bitta bibliografik yozuvni kiritishga sarflanadigan vaqtni 3.6 barobarga kamaytirish imkonini bergan.