Шомуратова Орзигул Хусан қизининг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): Ўзбек ва рус тилларида белги ифодаловчи атов бирликларнинг функсионал-семантик хусусиятлари, 10.00.13 - Қиёсий ва чоғиштирма тилшунослик (филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.3.PhD/Fil6641.  
лмий раҳбар: Юлдошева Нилуфар Эргашевна, филология фанлари доктори, DSc), профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қарши давлат университети. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қарши давлат университети,  DSc.03/2025.27.12. Fil.11.05. 
Расмий оппонентлар: Жабборов Хўжамурод филология фанлари доктори, профессор; Гафуров Бахтиёр Закирович, филология фанлари доктори (DSc), профессор. 
Етакчи ташкилот: Термиз давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади ўзбек ва рус тилларида белги ифодаловчи атов бирликларининг функсионал-семантик нуқтаи назаридан талқинини очиб бериш ҳамда чоғиштириш орқали генетик ва лингвистик  жиҳатларини аниқлашдан иборат.    
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
ўзбек ва рус тилларидаги белги ифодаловчи атов бирликларининг лисоний тизимда тутган ўрни уларнинг семантик структураси, функсионал-семантик имкониятлари ҳамда маъно таркибидаги дифференциал ва интеграл белгилар ўзаро мутаносиблиги асосида очиб берилган;
чоғиштирилаётган тиллардаги белги ифодаловчи атов бирликларининг  семантик кўламини аниқлаш орқали уларда кўпмаънолилик, маънодошлик, шаклдошлик каби лексик-семантик муносабатлар мавжудлиги ойдинлаштирилган; 
ўзбек ва рус тилларидаги белги ифодаловчи атов бирликларининг функсионал-семантик хусусиятлари лисоний ва дискурсив таҳлил асосида очиб берилиб, уларнинг объектив борлиқ элементларини номлашдаги референсиал функсиялари ҳамда реал мулоқот жараёнидаги ижтимоий ва прагматик юкламалари қиёсий-чоғиштирма аспектда аниқланган;
чоғиштирилаётган тиллардаги белги ифодаловчи атов бирликларининг соҳавий гуруҳларини аниқлаш ҳамда уларни семантик-функсионал параметрларга ажратиш орқали мазкур бирликларнинг таснифий хусусиятлари очиб берилиб, уларнинг замонавий лексикографик талқини ва терминологик лакуна муаммолари ойдинлаштирилган. 
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбек ва рус тилларида белги ифодаловчи атов бирликларининг функсионал семантик хусусиятлари мавзусида олиб борилган тадқиқот натижаларидан: 
ўзбек ва рус тилларидаги белги ифодаловчи атов бирликларининг лисоний тизимда тутган ўрни уларнинг семантик структураси, функсионал-семантик имкониятлари ҳамда маъно таркибидаги дифференциал ва интеграл белгилар ўзаро мутаносиблиги оид хулосалардан Қўқон давлат университетининг 2023–2024-йилларга мўлжалланган “2023 КА 171 Мобилитй Ҳигҳер Эдуcатион студенц (Эрасмус+)” номли грант доирасида фойдаланилган (Қўқон давлат университетининг 2026-йил 12-январдаги 7-сон маълумотномаси). Натижалар, Ўзбек ва рус тилшунослигида белги ифодаловчи атов бирлкикларининг тарихи, назарий талқинлари ва лингвистик хусусиятларини ёритувчи консептуал ёндашувлар ҳамда тасниф мезонлари орқали назарий методологик асосларини тушунишга  хизмат қилган;
чоғиштирилаётган тиллардаги белги ифодаловчи атов бирликларининг  семантик кўламини аниқлаш орқали уларда кўпмаънолилик, маънодошлик, шаклдошлик каби лексик-семантик муносабатлар мавжудлигига оид хулосалардан Қорақалпоқ гуманитар фанлар илмий тадқиқот институтининг 2021-2023 йилларда бажарилган “Қорақалпоқ фолклорида оламнинг этнолингвистик тасвирини монографик аспектда таҳлил қилиш” мавзусидаги фундаментал тадқиқот лойиҳасида фойдаланилган (Қорақалпоқ гуманитар фанлар илмий тадқиқот институтининг 2026-йил 20-майдаги 22/01-сон маълумотномаси). Натижада  ушбу хулосалар атов бирликларининг тузилиши структур хусусиятлари, сўз ясалиши, семантик майдони, белги ифодалаш воситаси метафорава метонимия асосида белги яратиш механизмларини икки тил материаллари асосида қиёсий-лингвистик жиҳатдан таҳлил қилиш имконини берган;
ўзбек ва рус тилларидаги белги ифодаловчи атов бирликларининг функсионал-семантик хусусиятлари лисоний ва дискурсив таҳлил асосида очиб берилиб, уларнинг объектив борлиқ элементларини номлашдаги референсиал функсиялари ҳамда реал мулоқот жараёнидаги ижтимоий ва прагматик юкламалари қиёсий-чоғиштиришга оид илмий хулосалар 60230100-Филология ва тилларни ўрганиш (рус тили) йўналиши учун тайёрланган “Рус орфографияси практикуми” номли ўқув қўлланманинг мазмунига сингдирилган (Олий таълим фан ва инновациялар вазирлигининг 2026-йил июлдаги 4593-сон маълумотномаси). Натижалар, белги ифодаловчи атов бирликларининг коммуникатив жараёндаги роли референсиал функсиялари, нутқдаги ижтимоий ва прагматик юкламалари, шунингдек уларнинг миллий–маданий мазмуни лингвомаданий жиҳатларини тушинишга хизмат қилган;
чоғиштирилаётган тиллардаги белги ифодаловчи атов бирликларининг соҳавий гуруҳларини аниқлаш ҳамда уларни семантик-функсионал параметрларга ажратиш орқали мазкур бирликларнинг таснифий хусусиятлари очиб берилиб, уларнинг замонавий лексикографик талқини ва терминологик лакуна муаммоларига оид хулосалардан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси Қашқадарё вилояти телерадиоканали ДМнинг 2025-йил 14-июлдаги “Олтин воҳа” радиосида эфирга узатилган “Ислоҳот” эшиттиришининг ссенарийсини ёзишда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси Қашқадарё вилояти телерадиоканали ДМнинг 2026-йил 6-январдаги 117-05/02-сон маълумотномаси). Натижалар, соҳавий гуруҳларини аниқлаш орқали уларнинг таснифий хусусиятлари ёритилиши ва замонавий лексикографик талқинини тушунишга хизмат қилган.