Сейтекова Гулназ Арıсланбаевнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертация ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Низоли вазиятларда спортчиларни ўзини ўзи назорат қилишнинг ижтимоий психологик хусусиятлари”, 19.00.05 – Ижтимоий психология. Этнопсихология (психология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.3.PhD/P1384.
Илмий раҳбар: Даукеева Айдин Оралбаевна, психология фанлари доктори (DSc), доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон миллий педагогика университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети, DSc.01/2025.27.12.Р.03.02.
Расмий оппонентлар: Бафаев Мухиддин Мухаммадович, психология фанлари доктори (DSc), доцент; Арзикулов Дилшод Неъматович, психология фанлари доктори (DSc), доцент.
Етакчи ташкилот: Тошкент ирригация ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш муҳандислари институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади: низоли вазиятларда спортчиларни ўзини ўзи назорат қилишнинг ижтимоий психологик хусусиятларини эмпирик жиҳатдан тадқиқ этиш асосида зарур тавсийалар ишлаб сҳиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
спортчиларнинг низоли вазиятларда ўзини-ўзи назорат қилиши жамоа динамикаси, мураббий-спортчи муносабатлари ва ижтимоий қўллаб-қувватлаш даражаси билан чамбарчас бог'лиқ эканлиги аниқланган, низоли вазиятларда ўзини-ўзи назорат қилиш шахс ё'налганлигининг психологик хусусиятлари негизида устувор тарзда намоён бўлиб, мақсадга ё'налганлик, ўзини-ўзи баҳолаш, когнитив ва оператив омилларга бог'лиқлиги илмий жиҳатдан далилланган.
турли спорт турларида фаолият юритувчи спортчиларда низоли вазиятларда ўзини-ўзи назорат қилиши, ўзини бошқариши, спортчиларнинг хулқ-атворида ўзига ишонсҳ, ўзини ўзи баҳолаш ва ўз-ўзини бошқариш даражаси ўртасидаги корреляцион боғлиқлик жиҳатлари асосланган.
низоли вазиятларда спортчиларни ўзини-ўзи назорат қилишни тадқиқ қилишга оид психодиагностик текширувлар амалга оширилишида билиш жароянлари (когнитив), ҳиссий иродавий (эмоционал) сифатларининг устуворлигига асосланиб, шахсдаги ўзини-ўзи назорат қилишга (регуляция) боғлиқ эканлиги тизимлаштирилган.
низоли вазиятларда спортчиларни ўзини-ўзи назорат қилишнинг етакчи компонентлари эмоционал регуляция, диққатни жамлаш, қарор қабул қилиш ва стрессга чидамлилик асосида ишлаб чиқилган коррексион-ривожлантирувчи психологик дастурнинг самарадорлиги спортчиларнинг шахсий хусусиятларини ривожлантириш ва стрессли вазиятларда мослашувчан хатти-ҳаракатларни шакллантириши асосида такомиллаштирилган..
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Низоли вазиятларда спортчиларни ўзини ўзи назорат қилишнинг ижтимоий психологик хусусиятлари бўйича олинган илмий тадқиқот ишлари натижалари асосида:
спортчиларнинг низоли вазиятларда ўзини-ўзи назорат қилиши жамоа динамикаси, мураббий-спортчи муносабатлари ва ижтимоий қўллаб-қувватлаш даражаси билан чамбарчас бог'лиқ эканлиги аниқланган, низоли вазиятларда ўзини-ўзи назорат қилиш шахс ё'налганлигининг психологик хусусиятлари негизида устувор тарзда намоён бўлиб, мақсадга ё'налганлик, ўзини-ўзи баҳолаш, когнитив ва оператив омилларга бог'лиқлиги илмий жиҳатдан далилланган маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йили 18-апрелдаги 13-сон буйруғига асосан “Ижтимоий психология. Этнопсихология” модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йили 18-апрелдаги 241а сон маълумотномаси). Натижада спортчиларни низоли вазиятларда ўзини ўзи назорат қилишига таъсир қилувчи ижтимоий-психологик омиллари аниқлаштирилган.
турли спортчиларда низоли вазиятларда ўзини ўзи назорат қилиш хусусиятини шаклланиш, хулқ-атворда ўзини ўзи бошқариш даражаси билан боғлиқлик жиҳатлари асосланганлигига оид илмий маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йили 18-апрелдаги 13-сон буйруғига асосан “Ижтимоий психология. Этнопсихология” модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йили 18-апрелдаги 241а сон маълумотномаси). Натижада турли спортчиларда низоли вазиятларда ўзини ўзи назорат қилиш хусусиятини шаклланиш, хулқ-атворда ўзини ўзи бошқариш даражаси билан боғлиқлик жиҳатлари аниқлаштирилган.
спортчилар низоли вазиятларда ўзини-ўзи назорат қилишни тадқиқ қилишга оид психодиагностик текширувлар амалга оширилишида билиш жароянлари (когнитив), ҳиссий иродавий (эмоционал) сифатларининг устуворлигига асосланиб, шахсдаги ўзини-ўзи назорат қилишга (регуляция) боғлиқ эканлиги тизимлаштирилганлигига оид илмий маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йили 18-апрелдаги 13-сон буйруғига асосан “Ижтимоий психология. Этнопсихология” модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йили 18-апрелдаги 241а сон маълумотномаси). Натижада спортчиларда низоли вазиятларда ўзини ўзи назорат қилишни тадқиқ қилишга оид психодиагностик текширувлар амалга оширилди ва тизимлаштирилган.
низоли вазиятларда ўзини-ўзи назорат қилишнинг етакчи компонентлари эмоционал регуляция, диққатни жамлаш, қарор қабул қилиш ва стрессга чидамлилик асосида ишлаб чиқилган коррексион-ривожлантирувчи психологик дастурнинг самарадорлиги спортчиларнинг шахсий хусусиятларини ривожлантириш ва стрессли вазиятларда мослашувчан хатти-ҳаракатларни шакллантириши асосида такомиллаштирилганлигига оид илмий маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йили 18-апрелдаги 13-сон буйруғига асосан “Ижтимоий психология. Этнопсихология” модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йили 18-апрелдаги 241а сон маълумотномаси). Натижада спортчиларда низоли вазиятларда ўзини ўзи назорат қилишнинг етакчи компонентларига асосланган, шахс соҳасига коррексион-ривожлантирувчи таъсир кўрсатишнинг амалий имкониятлар аниқлаштирилган.