Хамдамов Ойбек Абдулхаевич
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): Тарихий романлар таржимаси хусусиятлари (Абдулла Қодирий “Ўткан кунлар” романининг инглизча таржималари мисолида), 10.00.06-Қиёсий адабиётшунослик ва таржимашунослик (филология фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.2.PhD/Fil1173.
Илмий раҳбар: Садиков Зохиджон Якужанович, филология фанлари доктори (DSc), профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Наманган давлат университети. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Наманган давлат университети, PhD.03/2025.27.12.Fil.22.04.
Расмий оппонентлар: Олимов Султонмурод Ҳошимович, филология фанлари доктори (DSc), доцент; Сидиқов Қосим Абилович, филология фанлари номзоди, профессор. 
Етакчи ташкилот: Қўқон давлат университети. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга эга.
II. Тадқиқотнинг мақсади Абдулла Қодирийнинг "Оъткан кунлар" романи аслиятини унинг инглиз тилига таржималари билан  лексик-фразеологик, стилистик ва маданий жиҳатларини қиёсий-чоғиштирма таҳлил қилиш ҳамда таржимада тарихийликни қайта яратишда учрайдиган муаммолар ва уларнинг йечимларини аниқлашдан иборат.
III.    Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
бадиий таржимада тарихийликни қайта яратишнинг назарий мезонлари аниқланиб, тарихий роман таржимасида тарихий макон, давр руҳи, ижтимоий-маданий контекст ҳамда нутқий колоритни сақлаш муаммолари лингвистик ва таржимашунослик нуқтаи назаридан тизимли асосланган ҳамда тарихийликни қайта яратиш фақат лексик мослик билан чекланмасдан, балки прагматик, стилистик ва семантик мувофиқликнинг уйғунлиги орқали амалга оширилиши илмий жиҳатдан далилланган; 
персонажлар нутқининг ижтимоий мавқе, давр руҳияти ҳамда индивидуал характер билан узвий боғлиқлиги аниқланиб, мазкур нутқий хосликни инглиз тилида қайта ифодалаш жараёнида юзага келадиган муаммолар тизимли равишда асослаб берилилиши билан биргаликда персонаж нутқига хос стилистик сатҳларнинг (расмийлик, оддийлик, архаиклик) таржима жараёнида нейтраллашуви тарихий колоритнинг сусайишига олиб келувчи асосий омил экани илмий асосланган; 
“Откан кунлар” тарихий романидаги архаик ва тарихий сўзларнинг семантик, функсионал ҳамда лингвокуултурологик жиҳатлари аниқланиб, уларни инглиз тилига таржима қилишнинг тўла эквивалент, қисман эквивалент ҳамда тавсифий таржима усуллари энг самарали эканлиги асослаб берилган;
“Откан кунлар” романидаги фразеологик бирликларнинг лексик-семантик ва лингвокултурологик хусусиятлари қиёсий баҳоланиб, уларни инглиз тилига таржима қилишда эквивалентлик, адаптация ҳамда тавсифий таржима усулларининг тарихий-миллий колоритни қайта яратишдаги функсионал имкониятлари илмий жиҳатдан асосланган.
IV.    Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тарихий романлар таржимаси хусусийатлари (Абдулла Қодирий “Оъткан кунлар” романининг инглизча таржималари мисолида) мавзуси боъйича олинган натижалар асосида:
 “Ўткан кунлар” романидаги тарихий ва архаик сўзлар таржимаси, “Ўткан кунлар” романининг инглизча таржималарида реалияларни акс эттирилиши, антропонимларнинг семантиc хусусиятлари, ва уларнинг таржимаси масалалари ҳамда “Ўткан кунлар” романида фразеологизмлар ва уларнинг таржимаси каби илмий натижалардан Алишер Навоий номидаги Тошкенй давлат ўзбек тили ва адабиёти университети, Давлат илмий-техник дастурлари доирасидаги 2022-2023-йилларга мўлжалланган ИЛ-52 тур-21091433 “Ўзбек реалияларига оид мақолалар базаси платформасини яратиш (Википедия электрон энциклопедияси мезонлари асосида)” бўйича амалий лойиҳа доирасида фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 7-февралдаги 4/1-488-сон маълумотномаси). Натижада таълим ва маданийатни ривожлантиришга қаратилган назарий ва амалий ишларни йанада самарали ташкил етишга эришилган; 
 атоқли отлар ва инсон исмларининг бадиий матндаги ўрни ва функсионал хусусиятлари, атоқли отларнинг стилистик, семантик ва эстетик жиҳатларини таҳлил қилиш масалалари, антроронимларнинг семантик хусусиуатлари ва уларнинг таржимаси масалалари ҳамда атоқли отлар, инсон исмларини таржима қилиш усулларини (транскрирсийа, транслитерацийа, калка) таҳлил қилиш каби илмий натижаларидан Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети,  Давлат илмий-техник дастурлари доирасидаги 2022-2023-йилларга мўлжалланган ИЛ-21091506 “Ўзбек исмларининг изоҳли имло луғати ва мобил иловасини яратиш” бўйича амалий лойиҳа доирасида фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 19-августдаги 01/4-3613-сон маълумотномаси). Натижада дессертацийа илмий хулосалари ва улар асосида ишлаб чиқилган тавсийаларнинг амалийотга татбиқ етилиши юзасидан еришилган ижобий натижалар китоб маҳсулотларини нашр етиш ва тарқатиш тизимини ривожлантириш, китоб мутоаласи ва китобхонлик маданийатини оширишга хизмат қилган;
“Оъткан кунлар” романининг И.Тоъхтасинов ва бошқалар томонидан оъгирилган таржимасида ҳам, М.Рииз таржимасида ҳам ва К.Йермакова таржима матнида ҳам тарихийликни, тарихий асарларда рерсонажлар нутқи ўзига хослигини, кишилар исмларини, тархий аҳамиятга эга бўлган фразеологик бирликларни инглиз тилига асосан транслитерацийа, еквивалентлик (тоълиқ, шаклий алмашув) ва адартацийа (таржима тили маданийатига мувофиқ вариант танлаш) усуллари билан таржима қилингани, ҳар учала таржимада ҳам оъзбек тилидаги аксарийат айрим ўринларда аслийат матнида қўлланилган фразеологик бирликларни обйектларини алмаштириш йўли билан таржима қилинганлиги, айрим ўринларда еса ташлаб кетиш, ҳар уччала таржимада ҳам тарихийликни акс еттириш грамматик трансформацийанинг синтактик мослашув туридан фойдаланилгани ва натижада аслийатнинг лингвокултурологик жиҳати сақлаб қолингани ҳақидаги илмий хулосалардан Ўзбекистон миллий телерадиокомранийаси  “Ўзбекистон-24” ижодий бирлашмаси “Ўзбекистон” телерадиоканали томонидан тайёрланган “Адабий жараён”, “Таълим ва тараққиёт”, “Жаҳон адабиёти” номли дастурларнинг 2024 йил феврал ва декабр ойларидаги сонлари сенарийсида фойдаланилган (“Оъзбекистон Миллий телерадиокомпанийаси “Оъзбекистон” телерадиоканали” давлат муассасасининг 2025-йил 18-февралдаги 05-09-202-сон маълумотномаси). Натижада радиотингловчилар ҳамда ёш тадқиқотчилар адабиётшунослик ва таржимашунослик соҳасида илмий изланишлар, тадқиқотлар олиб боришларида керакли маълумотлар олишларига эришилди ҳамда, радиоешиттиришларнинг йанада қизиқарли ва ҳаммабор бўлишига еришилган ва тадқиқотда акс етган ўзбек адабийотининг нодир асарларини ўрганиш, уларни тадқиқ етиш, “Ўткан кунлар” романи ўз даврининг воқеа-ходисаларини кенг йоритиш билан бир қаторда таржимашунослик соҳасида ўрганилиши лозим бўлган кўрлаб масалаларга бойлиги тингловчиларга йетказилди.