Жанабаев Науризбай Жумабаевичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Қорақалпоғистон шароитида ипак акацияси (Албизиа жулибриссин Дуразз) ва канада багрянниги (Cерcис cанаденсис) кўчатларини етиштириш технологияси”, 06.03.01 – Ўрмон экинлари. Селекция, уруғчилик ва шаҳарларни кўкаламзорлаштириш. Ўрмонлар агромелиорацияси ва ҳимоя ўрмонларини барпо этиш (қишлоқ хўжалиги фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.2.PhD/Qx1750
Илмий раҳбар: Хамроев Хусен Фатуллаевич, қишлоқ хўжалиги фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қорақалпоғистон қишлоқ хўжалиги ва агротехнологиялар институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат аграр университети, DSc.08/2025.27.12.Qx.02.02.
Расмий оппонентлар: Тухтаев Бобоқул Ёрқулович, биология фанлари доктори, профессор; Темиров Жамшид Гулмурзаевич, қишлоқ хўжалиги фанлари бўйича фалсафа доктори.
Етакчи ташкилот: Ўрмон ва яшил ҳудудларни кўпайтириш, чўлланишга қарши курашиш агентлиги.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Қорақалпоғистон республикаси ҳудудларини кўкаламзорлаштириш учун манзарали дуккакмевали дарахтлар (ипак акацияси ва канада багрянниги) дан фойдаланиш мақсадида уларнинг кўчатларини етиштириш агротехникасини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор Қорақалпоғистон республикаси шароитига канада багрянниги интродуксия қилинган ҳамда ипак акацияси ва канада багрянниги кўчатларини етиштириш технологияси ишлаб чиқилган;
ноябр ойининг иккинчи ўн кунлигида териб олинган уруғларни 60 кунлик стратификасиядан сўнг май ойининг иккинчи декадасида экиш орқали унувчанликни ипак акациясида 84,5%, канада багряннигида эса 82,2% га оширишга эришилган;
май ойининг иккинчи декадасида 4,0 гр/пог.м меёрда уруғ экиш орқали ипак акациясидан 69,4%, канада багряннигидан эса 66,7% стандарт уруғкўчатлар тайёрлашга эришилган ҳамда уруғ чиқиш меёри ва стандарт уруғкўчатлар чиқиш даражаси орасидаги корреляцион боғлиқлик аниқланган;
етиштирилган уруғкўчатларни 70х25 см схема экиш орқали ипак акациясидан 45828 дона/га, канада багряннигидан 38171 дона/га миқдорда стандарт кўчат олишга ҳамда 60х10 см да экилгандан 7,8-12,2% кўп кўчат етиштиришга эришилган;
ипак акацияси кўчатларини Н60П60К30 кг/га ва канада багрянниги кўчатларини Н90П60 кг/га меъёр билан ўғитлаш орқали кўчат етиштириш муддатини 1 йилга камайтириш ҳамда стандарт кўчатлар чиқиш даражасини 1,3-1,6 мартага ошириш мумкинлиги исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Қорақалпоғистон республикаси шароитида ипак акацияси ва канада багрянниги кўчатларини етиштириш технологияси бўйича олиб борилган тадқиқотлар натижалари асосида:
«Қорақалпоғистон шароитида ипак акацияси (Албизиа жулибриссин) ва канада багрянниги (Cерcис cанаденсис) кўчатларини етиштириш технологияси» номли тавсиянома ишлаб чиқилган ва тасдиқланган (Қорақалпоғистон Республикаси Ўрмон хўжалиги қўмитасининг 2025 йил 20 октябрдаги 1-1294-сон маълумотномаси). Ушбу тавсиянома Қорақалпоғистон республикаси шароитида ипак акацияси ва канада багрянниги кўчатларини етиштириш учун фойдаланилмоқда;
ипак акацияси кўчатларини етиштириш технологияси ишланмаси Нукус кўчатчиликка ихтисослашган давлат ўрмон хўжалигининг 0,01 гектар, Хўжайли давлат ўрмон хўжалигининг 0,01 гектар майдонига жорий этилган (Қорақалпоғистон Республикаси Ўрмон хўжалиги қўмитасининг 2025 йил 20 октябрдаги 1-1294-сон маълумотномаси). Бунинг натижасида 1 гектардан ўртача 30 минг дона кўчат етиштириш ҳамда кўчатларни сотишдан 300 000 минг сўм даромад олишга эришилган;
канада багрянниги кўчатларини етиштириш технологияси ишлари Нукус кўчатчиликка ихтисослашган давлат ўрмон хўжалигининг 0,02 гектар, Хўжайли давлат ўрмон хўжалигининг 0,02 гектар майдонига жорий этилган (Қорақалпоғистон Республикаси Ўрмон хўжалиги қўмитасининг 2025 йил 20 октябрдаги 1-1294-сон маълумотномаси). Бунинг натижасида 1 гектардан ўртача 70 минг дона кўчат етиштириш ҳамда кўчатларни сотишдан 700 000 минг сўм даромад олишга эришилган.