Ботиров Дониёр Абдусаидовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Сурункали юрак ишемик касалликларида миокарднинг патоморфологик ва иммуногистокимёвий  жиҳатлари” 14.00.15 – Патологик анатомия  (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.1.PhD/Tib5528.
Илмий раҳбар: Эшбаев Эркин Абдухалимович, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарқанд давлат тиббиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд давлат тиббиёт университети, DSc.06/2025.27.12.Tib.17.05.
Расмий оппонентлар: Маллаев Максуд Мухаммадиевич, тиббиёт фанлари доктори; Махкамов Носиржан Жураевич, тиббиёт фанлари доктори.
Етакчи ташкилот: Абу Али Ибн Сино номидаги Тожикистон давлат тиббиёт университети.
II. Тадқиқотнинг мақсади: сурункали юрак ишемик касалликларида миокарднинг морфологик,  морфометрик ва иммуногистокимёвий хусусиятларини ёшга доир ўрганишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги.
сурункали юрак ишемик касаллигидан вафот этганларнинг клиник-анамнестик маълумотларини ретроспектив таҳлил қилиш асосида ўлим ҳолатларининг энг юқори улуши 45-59 ёш гуруҳига тўғри келиши аниқланиб, ушбу ёш даврида танатогенезнинг патогенетик механизмлари ва патоморфологик хусусиятлари илк бор комплекс равишда очиб берилган;
сурункали юрак ишемик касалликларида миокарддаги деструктив ўзгаришлар ва эндомиоцитолиз жараёнларининг ёшга оид хусусиятлари патоморфологик ва морфометрик таҳлиллар асосида баҳоланиб, 45-59 ёш гуруҳида ушбу ўзгаришларнинг тарқалиши ва оғирлик даражаси бошқа ёш гуруҳларига нисбатан юқори эканлиги ҳамда уларнинг ишемик шикастланиш прогрессияси танатогенезда муҳим морфологик белги эканлиги илк бор аниқланган;
сурункали юрак ишемик касалликларида 45-59 ёшлиларда миокард стромасида интерстициал бириктирувчи тўқима (фиброз)нинг ҳажмий улуши назорат гуруҳига нисбатан 2,41 мартага ошиши аниқланиб, бу эса миокард фиброзининг муҳим танатогенетик мезони сифатида баҳоланган;
сурункали юрак ишемик касаллигида 45-59 ёшлиларда кардиомиоситларда Десмин ва МёД1 маркерлари экспрессиясининг назорат гуруҳига нисбатан энг паст даражада бўлиши, миокарддаги дегенератив ўзгаришларнинг муҳим иммуногистокимёвий мезони сифатида аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларини жорий қилиниши:
Сурункали юрак ишемик касалликларида миокарднинг патоморфологик ва иммуногистокимёвий  жиҳатлари бўйича олинган илмий натижалар асосида:
биринчи илмий янгилик: сурункали юрак ишемик касаллигидан вафот этганларнинг клиник-анамнестик маълумотларини ретроспектив таҳлил қилиш асосида ўлим ҳолатларининг энг юқори улуши 45-59 ёш гуруҳига тўғри келиши аниқланиб, ушбу ёш даврида танатогенезнинг патогенетик механизмлари ва патоморфологик хусусиятлари илк бор комплекс равишда очиб берилганлиги бўйича таклифлар Самарқанд давлат тиббиёт Университетининг мувофиқлаштириш эксперт кенгаши томонидан 2025 йил 5 ноябрдаги 3-сон билан тасдиқланган «Сурункали юрак ишемик касалликларида миокардни ёшга доир иммуногистокимёвий жиҳатларини бахолаш» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Фарғона вилоят патологик анатомия бюросининг  12.11.25 йилдаги 37-сон хамда Бухоро вилоят патологик анатомия бюросининг 15.12.25 йилдаги 51-сон буйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2026 йил 2 июндаги 9-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: сурункали юрак ишемик касаллигининг патогенетик механизмларини чуқурроқ англаш, миокардда ривожланувчи морфологик ва иммуногистокимёвий ўзгаришларни обʼектив баҳолаш ҳамда юқори хавфли беморларни эрта аниқлаш ташхислаш ва даволаш тактикасини такомиллаштириш касалликнинг рецидивланиш ҳолатлари, ўткир юрак етишмовчилиги ва бошқа оғир асоратлар ривожланиш хавфини камайтиришга хизмат қилади. Иқтисодий самарадорлиги: Ҳозирги вақтда сурункали юрак ишемик касалликлари билан оғриган беморларни стационар шароитда текшириш ва даволаш муддати ўртача 14-24 кунни ташкил этиб, бир бемор учун сарфланадиган умумий даволаш харажатлари ўртача 18,9-31,68 млн сўмга тенг бўлиб, миокарднинг иммуногистокимёвий текширувлари асосида юрак тўқимасидаги патогенетик ўзгаришларни аниқлаш ва индивидуаллаштирилган даволаш тактикасини қўллаш учун бир беморга ўртача 2,85 млн сўм маблағ сарфланади. Олинган натижалар асосида амбулатор кузатув ва мақсадли даволаш чораларини ташкил этиш  сарфланадиган 5,75-8,23 млн сўм маблағларни иқтисод қилиш имконини беради;
иккинчи илмий янгилик: сурункали юрак ишемик касалликларида миокарддаги деструктив ўзгаришлар ва эндомиоцитолиз жараёнларининг ёшга оид хусусиятлари патоморфологик ва морфометрик таҳлиллар асосида баҳоланиб, 45-59 ёш гуруҳида ушбу ўзгаришларнинг тарқалиши ва оғирлик даражаси бошқа ёш гуруҳларига нисбатан юқори эканлиги ҳамда уларнинг ишемик шикастланиш прогрессияси танатогенезда муҳим морфологик белги эканлиги асослаб берилганлиги бўйича таклифлар Самарқанд давлат тиббиёт Университетининг мувофиқлаштириш эксперт кенгаши томонидан 2025 йил 5 ноябрдаги 3-сон билан тасдиқланган «Сурункали юрак ишемик касалликларида миокардни ёшга доир иммуногистокимёвий жиҳатларини бахолаш» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Фарғона вилоят патологик анатомия бюросининг  12.11.25 йилдаги 37-сон хамда Бухоро вилоят патологик анатомия бюросининг 22.11.25 йилдаги 51-сон буйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2026 йил 2 июндаги 9-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: тадқиқот натижаларини амалиётга жорий этиш орқали сурункали юрак ишемик касаллигининг оғир асоратлари ва рецидивлари частотасини камайтириш, беморларнинг ҳаёт сифати ва умр давомийлигини ошириш ҳамда юрак-қон томир касалликлари билан боғлиқ ўлим кўрсаткичларини пасайтириш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: тадқиқот натижаларини амалиётга жорий этиш орқали касалликнинг рецидивлари ва қайта госпитализация ҳолатларини камайтириш ҳисобига ҳар бир бемор учун даволаш харажатларини ўртача 15-28,85 млн сўмга қисқартириш орқали иқтисод қилиш имконини беради. 
учинчи илмий янгилик: сурункали юрак ишемик касалликларида 45-59 ёшлиларда миокард стромасида толали тузилмаларнинг ҳажми назорат гуруҳига нисбатан 2,41 мартага ошиши аниқланиб, бу эса миокард фиброзининг муҳим танатогенетик мезони сифатида баҳоланганлиги бўйича таклифлар Самарқанд давлат тиббиёт Университетининг мувофиқлаштириш эксперт кенгаши томонидан 2025 йил 5 ноябрдаги 3-сон билан тасдиқланган «Сурункали юрак ишемик касалликларида миокардни ёшга доир иммуногистокимёвий жиҳатларини бахолаш» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Фарғона вилоят патологик анатомия бюросининг  12.11.25 йилдаги 37-сон хамда Бухоро вилоят патологик анатомия бюросининг 22.11.25 йилдаги 51-сон буйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2026 йил -2 июндаги 9-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: тадқиқот натижаларини амалиётга жорий этиш орқали сурункали юрак ишемик касаллигининг оғир асоратлари ва рецидивлари частотасини камайтириш, беморларнинг ҳаёт сифати ва умр давомийлигини ошириш ҳамда юрак-қон томир касалликлари билан боғлиқ ўлим кўрсаткичларини пасайтириш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: миокарднинг иммуногистокимёвий хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда ташхислаш ва даволаш тактикасини такомиллаштириш орқали қайта госпитализациялар, оғир асоратлар ва стационар даволаниш муддатини камайтириш ҳисобига ҳар бир бемор учун ўртача 15-28,85 млн сўм маблағни иқтисод қилиш имконини беради. 
тўртинчи илмий янгилик: сурункали юрак ишемик касаллигида 45-59 ёшлиларда кардиомиоцитларда Десмин, СА ва МёД1 маркерлари экспрессиясининг назорат гуруҳига нисбатан энг паст даражада бўлиши, миокарддаги дегенератив ўзгаришларнинг муҳим иммуногистокимёвий мезони сифатида аниқланганлиги бўйича таклифлар Самарқанд давлат тиббиёт Университетининг мувофиқлаштириш эксперт кенгаши томонидан 2025 йил 5 ноябрдаги 3-сон билан тасдиқланган «Сурункали юрак ишемик касалликларида миокардни ёшга доир иммуногистокимёвий жиҳатларини бахолаш» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Фарғона вилоят патологик анатомия бюросининг  12.11.25 йилдаги 37-сон хамда Бухоро вилоят патологик анатомия бюросининг 22.11.25 йилдаги 51-сон буйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2026 йил -2 июндаги 9-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: тадқиқот натижаларини амалиётга жорий этиш орқали сурункали юрак ишемик касаллигининг оғир асоратлари ва рецидивлари частотасини камайтириш, беморларнинг ҳаёт сифати ва умр давомийлигини ошириш ҳамда юрак-қон томир касалликлари билан боғлиқ ўлим кўрсаткичларини пасайтириш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: миокарднинг иммуногистокимёвий хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда ташхислаш ва даволаш тактикасини такомиллаштириш орқали қайта госпитализациялар, оғир асоратлар ва стационар даволаниш муддатини камайтириш ҳисобига ҳар бир бемор учун ўртача 15-28,85 млн сўм маблағни иқтисод қилиш имконини беради.