Холдоров Шоҳруҳмирзо Имомали ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи):
“Малакали спортчиларни тайёрлашда мушак биосигналларига ишлов бериш алгоритмлари ва дастурий мажмуаси”, 05.01.04 – “Ҳисоблаш машиналари, мажмуалари ва компютер тармоқларининг математик ва дастурий таъминоти” (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.3.PhD/Т5887.
Илмий раҳбар: Каххаров Аълохон Аброрович, техника фанлари номзоди, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Муҳаммад ал-Хоразмий номидаги Тошкент ахборот технологиялари университети.
Илмий кенгаш фаолият кўрсатаётган муассаса номи, Илмий кенгаш рақами: Муҳаммад ал-Хоразмий номидаги Тошкент ахборот технологиялари университети ҳузуридаги илмий даражалар берувчи DSc.09/2025.27.12.Т.01.01.М рақамли Илмий Кенгаш.
Расмий оппонентлар: Хамдамов Ўткир Рахматиллаевич, техника фанлари доктори, профессор; Мухамедиева Дилноза Тулқуновна, техника фанлари фалсафа доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат техника университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади малакали спортчиларни тайёрлашга мўлжалланган мушак биосигналларига ишлов бериш алгоритмлари ҳамда дастурий мажмуасини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
электромиография сигналларини мослашувчан бўсағавий қиймат асосида филтрлаш алгоритми ишлаб чиқилган;
мушак чарчоқ даражасини тавсифловчи такомиллаштирилган фаоллаштириш функсияси асосидаги нейрон тармоқ архитектурасининг ишлаш босқичлари лойиҳаланган;
спортчиларнинг юкламага мослашиш коеффициентларини баҳолаш алгоритми такомиллаштирилган;
спортчилардан қайд этилган маълумотларни таҳлил қилиш дастурий мажмуа структураси лойиҳалаштирилган ва унинг модуллараро мулоқот интерфейси ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Диссертация доирасида олиб борилган илмий тадқиқотлар натижасида ишлаб чиқилган алгоритмлар ҳамда яратилган дастурий мажмуа асосида:
малакали спортчиларни тайёрлаш жараёнида мушак биосигналларига ишлов бериш, ЭМГ сигналларини филтрлаш, мушак фаоллиги ва юкламага мослашувни таҳлил қилиш ҳамда мушак чарчоғини нейрон тармоқлар асосида баҳолаш алгоритмларига асосланган дастурий мажмуа Ўзбекистон спорт академияси ҳузуридаги Жисмоний тарбия ва спорт илмий тадқиқотлар институти фаолиятига жорий қилинган (Рақамли технологиялар вазирлигининг 2026-йил 30-январдаги 33-8/845-сон маълумотномаси). Мазкур дастурий мажмуа ёрдамида спортчиларнинг мушак фаоллиги ва юкламага мослашувини мониторинг қилиш, уларнинг функсионал ҳолатини объектив баҳолаш ҳамда машғулот жараёнларини рақамли бошқариш имкониятлари яратилди. Бунинг натижасида спортчиларни мусобақаларга тайёрлаш жараёнини бошқариш самарадорлиги 5 % га ошди ҳамда мушак чарчоғини интеллектуал аниқлаш самарадорлиги 10-14 % га ортди;
малакали спортчиларни тайёрлаш жараёнида мушак биосигналларини таҳлил қилиш, ЭМГ сигналини филтрлаш ҳамда мушак чарчоғини нейрон тармоқлар асосида аниқлаш алгоритмларига асосланган дастурий мажмуа Юнусобод тумани 1-сонли спорт мактаби фаолиятига жорий қилинган (Рақамли технологиялар вазирлигининг 2026-йил 30-январдаги 33-8/845-сон маълумотномаси). Натижада спортчилар машғулот жараёнларини мониторинг қилиш ва индивидуал юкламаларни баҳолаш имкониятлари кенгайтирилди ҳамда спортчиларни мусобақаларга тайёрлаш жараёнининг самарадорлиги 5-7 % га ошишига эришилди.