Шаропов Аслиддин Насриддиновичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Ўткир панкреатитнинг турли шаклларида генлар полиморфизмининг прогностик имкониятлари», 14.00.16 – Нормал ва патологик физиология, 14.00.27 – Хирургия (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.2PhD/Tib2915.
Илмий раҳбар: Исмаилов Ўктам Сафаевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат тиббиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент давлат тиббиёт университети, DSc.06/2025.27.12.Tib.01.03.
Расмий оппонентлар: Сайфуллаева Саида Акрамжановна, тиббиёт фанлари доктори, катта илмий ходим; Атаджанов Шухрат Камилович, тиббиёт фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат тиббиёт университети.
II. Тадқиқотнинг мақсади: катионик трипсиноген (PRSS1), панкреатик секретор трипсин ингибитори (SPINK1), муковицидознинг трансмембран регулятори (CFTR) ген полиморфизмларининг клиник аҳамиятини баҳолаш орқали ўткир панкреатитни кечишини башорат қилиш ва даволаш натижаларини яхшилашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор ўзбек популяциясига мансуб ўткир панкреатит билан оғриган беморларда PRSS1 гени Arg122His, SPINK1 гени Asn34Ser, CFTR гени Phe508Del ва Asn1303Lys полиморф локусларининг касалликка мойилликни шакллантиришдаги иштироки таҳлили асосида уларнинг клиник кечиш хусусиятлари, даволаш натижалари ва касаллик оқибати билан боғлиқлиги аниқланган;
ўзбек популяциясидаги беморларда ўткир панкреатитнинг турли клиник шаклларида панкреатик секретор трипсин ингибитори (SPINK1), катионик трипсиноген (PRSS1) ва муковисцидоз трансмембран регулятори (CFTR) генларидаги полиморф аллелларни ташиш частотаси аниқланган;
ўзбек популяциясида ўткир панкреатитга генетик мойилликнинг ДНК-маркерлари сифатида PRSS1 гени Arg122His, SPINK1 гени Asn34Ser, CFTR гени Phe508Del ва Asn1303Lys полиморф вариантларининг етакчи аҳамиятга эга эканлиги исботланган;
ўзбек популяциясида ўткир панкреатитда асоратларнинг ривожланиши билан боғлиқ генетик маркерлар спектри, мойилликни белгиловчи турли ген синфларига оид полиморф вариантлар ва уларнинг генотипик комбинациялари аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Ўткир панкреатитнинг турли шаклларида генлар полиморфизмининг прогностик имкониятлари аниқлаш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
биринчи илмий янгилик: илк бор ўзбек популяциясига мансуб ўткир панкреатит билан оғриган беморларда PRSS1 гени Arg122His, SPINK1 гени Asn34Ser, CFTR гени Phe508Del ва Asn1303Lys полиморф локусларининг касалликка мойилликни шакллантиришдаги иштироки таҳлили асосида уларнинг клиник кечиш хусусиятлари, даволаш натижалари ва касаллик оқибати билан боғлиқлиги аниқланганлиги бўйича таклифлар Тошкент тиббиёт академияси Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 26.05.2025 йил 05-25/600-т сон билан тасдиқланган «Ўткир панкреатитнинг турли шаклларида генлар полиморфизмининг прогностик имкониятлари» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф 7-сон шахар клиник шифохонаси бўйича 10.06.2025 йилдаги 76U/T-сон ҳамда Тиббиёт ходимларининг касбий малакасини ривожлантириш марказининг кўп тармоқли шифохонаси бўйича 27.05.2025 йилдаги 59-сон буйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 22 сентябрдаги 25-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: генетик асосланган хавф стратификациясини жорий этиш касаллик кечишини прогноз қилиш аниқлигини ошириш ва қайталаниш частотасини камайтиришга ёрдам беради. Иқтисодий самарадорлиги: даволаш тактикасини танлашни рационализация қилиш такрорий жарроҳлик аралашувлар сонини ва улар билан боғлиқ харажатларни камайтириш натижасида иқтисодий самарадорликка эришилади;
иккинчи илмий янгилик: ўзбек популяциясидаги беморларда ўткир панкреатитнинг турли клиник шаклларида панкреатик секретор трипсин ингибитори (SPINK1), катионик трипсиноген (PRSS1) ва муковисцидоз трансмембран регулятори (CFTR) генларидаги полиморф аллелларни ташиш частотаси аниқланганлиги бўйича таклифлар Тошкент тиббиёт академияси Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 26.05.2025 йил 05-25/600-т сон билан тасдиқланган «Ўткир панкреатитнинг турли шаклларида генлар полиморфизмининг прогностик имкониятлари» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф 7-сон шахар клиник шифохонаси бўйича 10.06.2025 йилдаги 76U/T-сон ҳамда Тиббиёт ходимларининг касбий малакасини ривожлантириш марказининг кўп тармоқли шифохонаси бўйича 27.05.2025 йилдаги 59-сон буйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 22 сентябрдаги 25-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: генетик асосланган хавф стратификациясини жорий этиш касаллик кечишини прогноз қилиш аниқлигини ошириш ва қайталаниш частотасини камайтиришга ёрдам беради. Иқтисодий самарадорлиги: жарроҳлик тактикасини танлашни рационализация қилиш такрорий жарроҳлик аралашувлар сонини ва улар билан боғлиқ харажатларни камайтириш натижасида иқтисодий самарадорликка эришилади;
учинчи илмий янгилик: ўзбек популяциясида ўткир панкреатитга генетик мойилликнинг ДНК-маркерлари сифатида PRSS1 гени Arg122His, SPINK1 гени Asn34Ser, CFTR гени Phe508Del ва Asn1303Lys полиморф вариантларининг етакчи аҳамиятга эга эканлиги исботланганлиги бўйича таклифлар Тошкент тиббиёт академияси Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 26.05.2025 йил 05-25/600-т сон билан тасдиқланган «Ўткир панкреатитнинг турли шаклларида генлар полиморфизмининг прогностик имкониятлари» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф 7-сон шахар клиник шифохонаси бўйича 10.06.2025 йилдаги 76U/T-сон ҳамда Тиббиёт ходимларининг касбий малакасини ривожлантириш марказининг кўп тармоқли шифохонаси бўйича 27.05.2025 йилдаги 59-сон буйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 22 сентябрдаги 25-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: генетик асосланган хавф стратификациясини жорий этиш касаллик кечишини прогноз қилиш аниқлигини ошириш ва қайталаниш частотасини камайтиришга ёрдам беради. Иқтисодий самарадорлиги: жарроҳлик тактикасини танлашни рационализация қилиш такрорий жарроҳлик аралашувлар сонини ва улар билан боғлиқ харажатларни камайтириш натижасида иқтисодий самарадорликка эришилади;
тўртинчи илмий янгилик: ўзбек популяциясида ўткир панкреатитда асоратларнинг ривожланиши билан боғлиқ генетик маркерлар спектри, мойилликни белгиловчи турли ген синфларига оид полиморф вариантлар ва уларнинг генотипик комбинациялари аниқланганлиги бўйича таклифлар Тошкент тиббиёт академияси Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 26.05.2025 йил 05-25/600-т сон билан тасдиқланган «Ўткир панкреатитнинг турли шаклларида генлар полиморфизмининг прогностик имкониятлари» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф 7-сон шахар клиник шифохонаси бўйича 10.06.2025 йилдаги 76U/T-сон ҳамда Тиббиёт ходимларининг касбий малакасини ривожлантириш марказининг кўп тармоқли шифохонаси бўйича 27.05.2025 йилдаги 59-сон буйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 22 сентябрдаги 25-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: генетик асосланган хавф стратификациясини жорий этиш касаллик кечишини прогноз қилиш аниқлигини ошириш ва қайталаниш частотасини камайтиришга ёрдам беради. Иқтисодий самарадорлик: жарроҳлик тактикасини танлашни рационализация қилиш такрорий жарроҳлик аралашувлар сонини ва улар билан боғлиқ харажатларни камайтириш натижасида иқтисодий самарадорликка эришилади.