Саидова Хуршида Азимовнанинг
фалсафа фанлари доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисосликлар шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Асалари прополисининг кимёвий тадқиқи ва улар асосида олинган товарларни синфлаш”, 02.00.10 - Биоорганик кимё, 02.00.09 – Товарлар кимёси (кимё фанлари).
Диссертастия мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.3.PhD/K1044. 
Илмий раҳбарлар: Исломов Акмал Хушвақович, кимё фанлари доктори, профессор; Асқаров Иброҳим Раҳмонович, кимё фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи:Биоорганик кимё институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Андижон давлат университети, DSc.03/2025.27.12.К/Т.07.04.
Расмий оппонентлар: Хожиматов Махсадбек Муйдинович, кимё фанлари доктори, профессор; Моʻйдинов Нурилло Тоʻхтарович,  кимйо фанлари боʻйича фалсафа  доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот номи: Андижон давлат тиббиёт институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Cарниcа асалари прополиси таркибини кимёвий қиёсий ўрганиш ва апигенин, каемпферол билан ГКМАТ ни сувда эрувчан комплекс бирикмаларини олиш ҳамда мойли озиқ-овқат қўшилмаси ишлаб чиқиш, уни ТИФТН бўйича синфлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат: 
Cарниcа асалари прополиси таркибидаги 59 та элементлар миқдори «Индуктив боғланган аргон плазмали Оптик эмиссион спектрометрияда аниқланиб, К, П, Мг, Cа, На, Фе, Мн, Зн, каби ҳаётий зарур элементларни юқори миқдорда сақлаши ҳамда Пб, <0,10 мг/г, Cд, 0,012 мг/г,Ас, <0,10 мг/г ва Ҳг, <0,001 мг/г каби оғир металл ионларининг миқдори халқаро озиқ-овқат маҳсулотлари хавфсизлиги гигийеник нормалари меъёрига мос келиши исботланган;
Cарниcа асалари прополиси таркибидаги витаминларни C˃Б2˃Б6 камайиб бориш тартибида ва апигенин, лютеолин, рутин, формононетин, каемпферол флавоноидлар ҳамда аминокислоталар глутамин, тирозин, систеин ва пролиннинг миқдори нисбатан юқори эканлиги ЮССХ усулида аниқланган; 
Cарниcа асалари прополисини кунгабоқар мойи асосида екстракция қилиб “ПРОПОЛИС ОИЛ” номли мойли озиқ-овқат қўшилмаси олинди ва унинг таркибидаги ёғ кислоталари омега-9 (олеин), омега-6 (линолеик), омега-3 (α-линолен) ҳамда арахин кислоталари, минерал элементлар На, Мг, Ал, Си, П, С, Cл, К, Cа ва Фе, флавоноидлар рутин, кверситин, апигенин, каемпфероллар мавжудлиги ҳамда ин витро шароитида антиоксдантлик хусусиятига эгалиги, В-гуруҳ “заҳарсиз бирикмалар” синфига тегишли эканлиги, тери яраси йаллиғланишга қарши биологик фаолликни намоён этиши аниқланган; 
Cарниcа асалари прополиси билан ГКМАТ ни 1:2 нисбатдаги сувда ерувчи композицияси олиниб, таркибидаги минерал элементлар, ва апигенин, лютеолин, рутин, каемпферол каби флавоноидлар мавжудлиги ҳамда аминокислоталар глутамин, тирозин, систеин, пролиннинг миқдори нисбатан юқори эканлиги ва витаминлар C˃Б2˃Б6 тартибида камайиб бориши, ЮССХ усулида аниқланди ҳамда ин витро шароитида антиоксдантлик хусусиятига эгалиги ва В-гуруҳ “заҳарсиз бирикмалар” синфига тегишли эканлиги, гепатопротекторлик таъсири, йаллиғланишга қарши биологик фаоллиги исботланган;
Cарниcа асалари прополиси таркибида учрайдиган флавоноидлар апигенин, каемпфероллар билан ГКМАТ ни 1:2, 1:4, 1:9 (мол) нисбатдаги сувда эрувчан комплекс бирикмалари олинган ва изомолярлиги, ИҚ, Масс спектри ўрганилган ҳамда ПАСС ОНЛИНЕ дастури ёрдамида биофаоллиги, ин витро шароитида антиоксдантлик хусусиятини намоён этиши исботланган;
Cарниcа асалари прополисини кунгабоқар мойи асосида олинган табиий “ПРОПОЛИС ОИЛ” озиқ-овқат қўшилмасини уйғунлашган тизим қоидаларига бинон синфланиб, улар учун ТИФ ТН бўйича халқаро товар код рақами ишлаб чиқилган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тери яраси йаллиғланишга қарши фаолликга ва антиоксидантлик хусусийатига эга озиқ-овқат қўшилмаси олиш бўйича илмий натижалар асосида:
Cарниcа асалари прополиси ва кунгабоқар мойи асосида “ПРОПОЛИС ОИЛ” номли янги озиқ-овқат қўшилмали БФҚ учун  ТЙ 28624239-03:2025 рақамли Технологик ёʻриқнома тузилиб, Ўзбекистон Республикаси Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси томонидан тасдиқланган (Ўзбекистон Республикаси Санитария эпидемиология осойишталик ва жамоат саломатлиги назоратининг 2025-йил 03-октябрдаги 01-28/8837 - сонли маълумотномаси). Натижада, тери яраси йаллиғланишга қарши фаолликга ва антиоксидантлик хусусийатига эга бўлган мазкур озиқ-овқат қўшилмасини ишлаб чиқариш имконини берган;
Cарниcа асалари прополиси ва кунгабоқар мойи асосида ишлаб чиқилган “ПРОПОЛИС ОИЛ”  озиқ-овқат қўшилмаси товар сифатида синфланиб, уларга ташқи иқтисодий фаолиятдаги товарлар номенклатурасига кўра қуйидагича: Cарниcа асалари прополиси ва кунгабоқар мойи асосида тайёрланган, таркибида флавоноидлари галл кислота, рутин, кверцетин, апигенин, каемпферол, ёғ кислотаси линолеик кислота, Олеин кислотаси, палмитолеин, Омега-3, макроелементлар На, К, Cа, Мг, П, микроелементлар Фе, Cу, Зн, Мн, Ср, Ба каби табиий бирикмалар сақлаган табиий озиқ-овқат қўшилмалари, дори воситаси эмас” учун  - 1522 00 990 1 халқаро товар код рақами ишлаб чиқилиб, давлат божхона қўмитаси томонидан амалиётига жорий қилинган (Оъзбекистон Республикаси Давлат божхона қоъмитасининг 2026 йил 25 май 29/05-26-0056-сонли маълумотномаси). Натижада, тери яраси йаллиғланишга қарши фаолликга ва антиоксидантлик хусусийатига эга озиқ-овқат қоъшилмаларини синфлаш, экспорт ва импорт қилишда улардан ундириладиган бож тоъловларини назорат қилиш имконини берган.