Хомидов Исфандиёр Камолиддин ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ўзбек театри комедияларида саҳна нутқининг специфик хусусиятлари (1991-2021 йй.)”, 17.00.01 – Театр санъати (санъатшунослик фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.2.PhD/San226.
Илмий раҳбар: Якубов Бахтиёр Чориевич, санъатшунослик фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон давлат санъат ва маданият институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи: Ўзбекистон давлат санъат ва маданият институти, PhD.11/2025.27.12.San.02.01. 
Расмий оппонентлар: Аҳметжанова Муқаддас Ваҳобовна, фалсафа фанлари доктори (DSc), доцент; Азизова Оминагул Баҳромовна, санъатшунослик фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD).
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон давлат хореография академияси.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади ўзбек театри комедияларида саҳна нутқининг специфик хусусиятларини аниқлаш, жанр талаблари ва талаффуз меъёрларига мувофиқ нутқий ифода услубларини таҳлил қилишдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
1991-2021-йилларда саҳналаштирилган комедияларнинг бадиий яхлитликка эришишида муболаға, зарофат, киноя, пичинг, истеҳзо сингари комик вазиятни шакллантирувчи нутқий хусусиятлар қўлланилгани аниқланган ҳамда комедия жанрининг саҳна нутқи спецификаси ўзбек театршунослигида илк бор баҳоланиб, ифодавий услубларида ҳаётийлик, бадиийлик, табиийлик сингари мезонлари мавжудлиги аниқланган;
комедиянинг жанр хусусиятларини тўлақонли очиб беришда нутқ спектакл ғоясини етказиш, қаҳрамон характери ва мақсадини намоён этиш, воқеани ривожлантириш, конфликтни ифодалаш каби вазифаларига кўра асосий компонент эканлиги ҳамда актёрнинг монолог, диалоглар ижросидаги индивидуал қобилияти устувор аҳамият касб этиши исботланган;
мустақиллик йилларида саҳналаштирилган миллий комедияларнинг нутқий хусусиятларини таснифлаш натижасида классик комедияларда дидактик, ваъзхонликка асосланган нутқ, фолклор-этнографик комедияларда бадиҳагўйлик ва халқона нутқ, замонавий мавзудаги комедияларда эса ҳаётий ва айни пайтда қисқа, кескин нутқ унсурлари устуворлик қилиши далилланган;
ўзбек театрида саҳналаштирилган хорижий драматургия асосидаги спектакллар Шарқ, рус, Ғарбий Европа минтақаларига мансублиги аниқланиб, уларнинг саҳнавий талқинида миллий-маданий омиллар таъсирида шаклланувчи лирик, психологик, хатти-ҳаракат билан уйғун нутқий хусусиятлар устувор эканлиги асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбек театри комедияларида саҳна нутқининг специфик хусусиятларини тадқиқ этиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
1991-2021-йилларда саҳналаштирилган комедияларнинг бадиий яхлитликка эришишида муболаға, зарофат, киноя, пичинг, истеҳзо сингари комик вазиятни шакллантирувчи нутқий хусусиятлар қўлланилгани аниқланган ҳамда комедия жанрининг саҳна нутқи спецификаси ўзбек театршунослигида илк бор баҳоланиб, ифодавий услубларида ҳаётийлик, бадиийлик, табиийлик сингари мезонлари мавжудлиги аниқланган илмий хулосалардан Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон тарихи” телеканалида эфирга узатилган “Тақдимот” кўрсатуви ссенарийларини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий Телерадиокомпанияси “Ўзбекистон” телерадиоканали давлат муассасасининг 2024-йил 15-июлдаги  06-28-848-сон маълумотномаси). Натижада, комедия жанрининг бадиий-эстетик хусусиятларини ёритишда саҳна нутқининг ўзига хос жиҳатлари илмий асосда талқин этилган, комедик образлар нутқидаги миллий колорит, халқона иборалар, интонацион воситалар ҳамда актёр ижросининг таъсирчанлик мезонларини оммабоп тарзда кенг аудиторияга етказиш имкониятини берган;
комедиянинг жанр хусусиятларини тўлақонли очиб беришда нутқ спектакл ғоясини етказиш, қаҳрамон характери ва мақсадини намоён этиш, воқеани ривожлантириш, конфликтни ифодалаш каби вазифаларига кўра асосий компонент эканлиги ҳамда актёрнинг монолог, диалоглар ижросидаги индивидуал қобилияти устувор аҳамият касб этиши исботланган илмий хулосалардан Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги томонидан 2023-йилнинг 7-10-сентябр кунлари мамлакатимизда маданият ва санъат соҳасидаги ислоҳотлар негизида театр ва кино драматургиясини янада ривожлантиришга қаратилган ёш ижодкорларнинг “Нигоҳ” ижодий семинари муҳокамаларида ҳамда маҳорат дарсларини ташкил этишда кенг фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлигининг 2024-йил 6-сентябрдаги 02-11-18-2871-сон маълумотномаси). Натижада, комедик асарлар ва уларнинг талқинида актёрлик, саҳна нутқи, нутқий характер яратиш маҳоратини мустаҳкамлаш имконияти яратилган;
мустақиллик йилларида саҳналаштирилган миллий комедияларнинг нутқий хусусиятларини таснифлаш натижасида классик комедияларда дидактик, ваъзхонликка асосланган нутқ, фолклор-этнографик комедияларда бадиҳагўйлик ва халқона нутқ, замонавий мавзудаги комедияларда эса ҳаётий ва айни пайтда қисқа, кескин нутқ унсурлари устуворлик қилиши далилланган илмий хулосалардан Ўзбекистон Миллий Телерадиокомпанияси “Ўзбекистон тарихи” телеканалида эфирга узатилган “Тақдимот” кўрсатуви ссенарийларини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон” телерадиоканали давлат муассасасининг 2024-йил 15-июлдаги  06-28-848-сон маълумотномаси). Натижада, ижодкорлар томонидан миллий комедияларни жанрий таснифлаш, саҳна нутқининг ўзига хос хусусиятларини таҳлилий ёритиш ҳамда образлар нутқидаги даврий ва услубий фарқларни илмий асосда талқин этиш амалиёти жорий этилган;
ўзбек театрида саҳналаштирилган хорижий драматургия асосидаги спектакллар Шарқ, рус, Ғарбий Европа минтақаларига мансублиги аниқланиб, уларнинг саҳнавий талқинида миллий-маданий омиллар таъсирида шаклланувчи лирик, психологик, хатти-ҳаракат билан уйғун нутқий хусусиятлар устувор эканлиги асосланганлигига оид таклиф ва тавсиялардан республикада саҳналаштирилаётган спектаклларнинг бадиий-ғоявий хусусиятини оширишда кенг фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлигининг 2024-йил 6-сентябрдаги 02-11-18-2871-сон маълумотномаси). Натижада, ижодкорларнинг комедия жанри талабида нутқий характер яратиши, комик қаҳрамоннинг камчиликлари устидан кулги орқали қаттиқ танқид остига олиниши жамиятнинг маънавий ривожланишида муҳим восита экани асосланган ҳамда томошабинларнинг дунёқараши ва бадиий-эстетик дидини ўстириш имконини берган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish