Нишонов Илхомджон Дилмуродовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Уилям Гибсон асарларида келажак тамаддуни образи”, 10.00.04 – Эвропа, Америка, Австралия халқлари тили ва адабиёти (филология фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.2.PhD/Fil4595.
Илмий раҳбар: Мухаммедова Нилуфар Элибоевна, филология фанлари номзоди, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети, DSc.03/2026.31.01.Fil.45.01. 
Расмий оппонентлар Лиходзиевский Анатолий Степанович, филология фанлари доктори, профессор; Насриддинов Дилшод Аъзамқулович, филология фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади У.Гибсон асарларида келажак тамаддунининг бадиий образининг ўзига хосликларини аниқлашдан иборат.
III.    Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
У.Гибсоннинг “Кибермакон” трилогиясида киберпанкнинг ўзига хос хусусиятлари ҳисобланган юқори технологиялар ва ижтимоий таназзул уйғунлиги, онгнинг виртуаллашуви, келажак шаҳарларини моделлаштириш ҳамда инсон ва кибернетика ўртасидаги чамбарчас боғлиқлик, ўзаро таъсир ва интеграциялашув жараёнлари, муносабатлар очиб берилиб, технократик келажак тамаддуни модели ва киберпанкнинг илмий фантастиканинг мустақил эстетик парадигмаси сифатида шаклланиши асосланган, унинг антиутопизм, трансгуманизм ва виртуал реалликни моделлаштириш каби асосий белгилар тизими аниқланган;
У.Гибсоннинг “Кибермакон” трилогиясида корпорациялар тоталитаризми, ижтимоий тенгсизлик, технологик зулм, экологик инқироз, индивидуалликнинг йўқолиши ва ресурслар танқислиги каби антиутопик жамият белгилари кибернетик такомиллаштириш, инсон ва машина интеграцияси, онг имкониятларининг кенгайиши, рақамли назорат ҳамда абадийлик ғоялари билан уйғун ҳолда тасвирлангани асосида киберпанкнинг трансгуманистик белгилари далилланган. 
У.Гибсоннинг “Нейромант”, “Граф Нол” ва “Мона Лиза Овердрайв” романларида кибермакон, рақамли муҳит ва ижтимоий фрагментация ўртасидаги ўзаро боғлиқлик асосида виртуал ҳамда технократик бадиий макон шаклланиши аниқланиб, рақамлаштириш жараёнлари, сунъий интеллект ривожи, кибернетик модификациялар ва келажак жамияти трансформациясининг инсон онгига таъсири бадиий-фалсафий жиҳатдан асослаб берилган;
У.Гибсон романларида яратилган келажак дунёси образи, персонажлар тизими, кибермакон ва виртуал реалликнинг киберпанкни илмий фантастиканинг мустақил йўналиши сифатидаги белгиларини намоён этиши исботланиб, мазкур асарларда муаллиф неологизмлари ҳамда инсон ва технология ўртасидаги муносабатларни ёритишга хизмат қилувчи технологиялашган жамият, сунъий интеллектнинг инсон тафаккурига таъсири, виртуал маконда шахс идентификациясининг ўзгариши каби жиҳатлар мавжудлиги аниқланган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. У.Гибсоннинг “Кибермакон” трилогияси мисолида илмий фантастика жанрининг муҳим йўналиши ҳисобланган киберпанкнинг ўзига хос жиҳатлари, асарлар орқали келажак дунёсининг бадиий тасвири ҳамда ёзувчининг ўзига хос бадиий маҳорати очиб берилиб, унинг мустақил эстетик парадигма сифатидаги хусусиятлари ўрганилган. Ушбу материаллар Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетида давлат илмий-техника дастурлари доирасида 2023-2025-йилларда бажарилган ИЛ-27-4722022413-сон “Қиёсий адабиётшунослик” фанининг “Компаративистика” электрон платформасини яратиш мавзусидаги инновацион лойиҳасида фойдаланиган (Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетининг 2024-йил 25-ноябрдаги 01/756-сон маълумотномаси). Тадқиқот натижасида У.Гибсоннинг “Кибермакон” трилогияси асосида илмий фантастиканинг йўналиши бўлган киберпанкнинг ўзига хос хусусиятлари, асарларда келажак тамаддунининг бадиий ифодаси ва образи очиб берилди ҳамда ушбу материаллар инновацион лойиҳа таркибига киритилган;
У.Гибсоннинг “Кибермакон” трилогиясида киберпанк эстетикаси доирасида антиутопик ва трансгуманистик элементларнинг бадиий ифодаси, шунингдек, юқори технологиялар билан бирга ижтимоий таназзулга учраган келажак модели таҳлил қилинган бўлиб, трилогияда технологиянинг икки томонлама табиати, бир томондан кибернетик модификациялар ва сунъий интеллект орқали инсон имкониятларини кенгайтириш салоҳияти, иккинчи томондан эса жамиятнинг ижтимоий табақаланиши ва маънавий инқирозга юз тутиши каби жараёнлар ёритилган. Ушбу материаллар Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетида давлат илмий-техника дастурлари доирасида 2023-2025-йилларда бажарилган ИЛ-27-4722022413-сон “Қиёсий адабиётшунослик” фанининг “Компаративистика” электрон платформасини яратиш мавзусидаги инновацион лойиҳасида фойдаланиган (Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетининг 2024-йил 25-ноябрдаги 01/756-сон маълумотномаси). Тадқиқот натижасида У. Гибсоннинг “Кибермакон” трилогиясида технологик тараққиётнинг икки томонлама моҳиятини акс эттирувчи асосий антиутопик ва трансгуманистик элементлар аниқланиб, киберпанк йўналишининг муҳим хусусиятлари очиб берилди ҳамда ушбу материаллар инновацион лойиҳа таркибига киритилган;
У.Гибсоннинг “Нейромант”, “Graf Nol” ва “Mona Liza Overdrayv” асарларида консептуал маконнинг шаклланиши, шунингдек, келажак технологиялари ва ижтимоий динамиканинг бадиий ифодаси ҳамда инсон ва технологиялар ўртасидаги ўзаро алоқанинг фалсафий жиҳатлари ёритилган. Ушбу материаллар British Council кўмагида амалга оширилган “English as a school subject” (“Инглиз тили мактаб фани сифатида”) халқаро лойиҳаси доирасида қўлланилган (Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетининг 2025-йил 12-февралдаги 04-04-1/728-сон маълумотномаси). Тадқиқот натижасида У. Гибсон трилогиясининг бадиий хусусиятлари, жумладан, келажак технологиялари образлари, персонажлар тизими, ижтимоий динамика ва инсон ҳамда технологиялар ўртасидаги ўзаро таъсирнинг фалсафий жиҳатлари таҳлил қилинди. Эришилган натижалар халқаро лойиҳа доирасида муваффақиятли татбиқ этилган;
У.Гибсон романларида яратилган келажак олами, образлар тизими ва маконнинг бадиий хусусиятлари илмий фантастиканинг алоҳида йўналиши бўлган киберпанкнинг  консептуал асосларини белгилаб берганлиги ҳамда соҳага оид неологизмлар ва илмий-назарий қарашлар ёритилган. У.Гибсон “Кибермакон” трилогиясидаги неологизмлари ва бадиий усуллари Эрасмус+ дастурининг 2020-1-ДЕ01-КА107-005433-Европа Иттифоқи ҳамда Ўзбекистон олий таълим муассасалари ўртасида халқаро тажриба алмашинуви доирасида Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети ҳамда Бохумдаги Рур университети (Германия) ўртасидаги кредит сафарбарлиги) халқаро лойиҳада фойдаланилган (Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетининг 2025-йил 15-февралдаги 18-3/106-сон маълумотномаси). Тадқиқот натижасида У.Гибсон романларида тасвирланган келажак образи асосида киберпанк адабиётининг илмий фантастика йўналиши сифатидаги ўзига хослиги тизимлаштирилди, персонажлар тизими ва бадиий макон хусусиятлари аниқланди ҳамда муаллифнинг неологизмлари ва бадиий усуллари таҳлил этилди, ушбу таҳлил натижасида олинган материаллар мазкур лойиҳа доирасида қўлланилган.

 

 

Yangiliklarga obuna bo‘lish