Ўринов Элдор Фазлиддин ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ёмғирлатиб суғориш (пивот) қурилмасининг технологик иш жараёнини такомиллаштириш ва параметрларини асослаш”, 05.07.01 - Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация машиналари. Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация ишларини механизациялаш (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2026.2.PhD/5443
Илмий раҳбар: Хасанов Иброҳим Субхонович, техника фанлари номзоди, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат техника университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қарши давлат техника университети, PhD.03/2025.27.12.Т.17.03
Расмий оппонентлар: Файзуллаев Хайриддин Алимуродович, техника фанлари доктори, доцент; Худаяров Зафар Жумаевич, техника фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Самарқанд агроинновациялар ва тадқиқотлар институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади ёмғирлатиб суғориш (пивот) қурилмасининг асосий конструктив ва технологик параметрларини назарий ва экспериментал тадқиқ этиш асосида суғоришнинг бир хиллигини ошириш, сув ва энергия сарфини камайтиришни таъминлайдиган такомиллаштирилган пивот ёмғирлатиб суғориш қурилмасини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
технологик иш жараёни такомиллаштирилган ёмғирлатиб суғориш (пивот) қурилмасининг конструктив схемаси суғоришнинг бир хиллиги, сув ва энергия сарфини камайтиришни таъминланиши лозимлигини ҳисобга олган ҳолда ишлаб чиқилган;
ёмғирлатиб суғориш (пивот) қурилмасида спринклер соплоси диаметри, сув босими ва ёмғирлатиш баландлигининг ўзаро боғлиқ таъсирини ҳисобга олган ҳолда сув сарфи ва сепилиш юзасини ифодаловчи такомиллаштирилган назарий математик модел ишлаб чиқилган;
ёмғирлатиб суғориш (пивот) қурилмасида ёмғирлатиш баландлигини ҳ=1,5 м деб қабул қилиш орқали суғориш бир хиллигини (CУ ≥ 90 %) таъминлаш ва шамол ҳамда буғланиш ҳисобига сув йўқотишларини камайтириш имконияти асосланган;
спринклер насадкаларининг радиус бўйича оптимал жойлашуви ва параметрларини танлаш орқали сув сарфини компенсациялашга асосланган янги конструктив-технологик ечим таклиф этилган ва унинг амалий самарадорлиги дала синовлари билан тасдиқланган;
такомиллаштирилган пивот ёмғирлатиб суғориш қурилмасида ишчи босимни 0,7 МПа дан 0,577 МПа гача пасайтириш ҳисобига сув тежамкорлиги 10-12 % га ва энергия сарфининг камайиши таъминланиб, қурилманинг техник-иқтисодий самарадорлиги илмий жиҳатдан исботланган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ёмғирлатиб суғориш (пивот) қурилмасининг технологик иш жараёнини такомиллаштириш ва параметрларини асослаш бўйича олинган натижалар асосида:
такомиллашган ёмғирлатиб суғориш (пивот) қурилмаси билан далаларни ёмғирлатиб суғориш технологик жараёнларининг бажарилиши сифат кўрсаткичларини баҳолашга дастлабки талаблар ва унинг конструксиясини лойиҳалашга техник топшириқ ишлаб чиқилган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025-йил 9-апрелдаги 05/04-04-139-сон маълумотномаси). Натижада технологик иш жараёни такомиллаштирилган ёмғирлатиб суғориш (пивот) қурилмасининг конструктив схемасини ишлаб чиқиш имкони яратилган;
такомиллашган ёмғирлатиб суғориш (пивот) қурилмаси Навоий вилояти фермер хўжаликларида жорий этилган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025-йил 9-апрелдаги 05/04-04-139-сон маълумотномаси). Натижада сув сарфини 30-40 % ҳамда меҳнат сарфини 50% камайтиришга эришилган;
такомиллашган ёмғирлатиб суғориш (пивот) қурилмасининг саноат нусхаларини ишлаб чиқишни ўзлаштириш учун лойиҳа-констркторлик ҳужжатлари (техникавий шартлар ва чизмалар) “БМКБ-Агромаш” АЖ да лойиҳалаш жараёнига жорий этилган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025-йил 9-апрелдаги 05/04-04-139-сон маълумотномаси). Натижада такомиллашган ёмғирлатиб суғориш (пивот) қурилмасининг саноат нусхаларини ишлаб чиқариш имкони яратилган.