Ҳожиев Алишер Мирзоевич
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармогʻи номи): “Ер ости кон ишларида ходимлар меҳнат шароитлари хавфсизлигини ошириш усулларини такомиллаштириш”, 05.10.01 – Меҳнатни муҳофаза қилиш ва инсон фаолияти хавфсизлиги; (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.3.PhD/Т6054
Илмий раҳбар: Каландаров Илёс Ибодуллаевич, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Навоий давлат кончилик ва технологиялар  университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент давлат транспорт университети университети ҳузуридаги DSc.10/2025.27.12.Т.01.03 рақамли Илмий кенгаш асосидаги бир марталик илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Абдиазимов Шавкат Хакимович, техника фанлари доктори (DSc), доцент; Нарзиев Шовқиддин Муртозаевич, техника фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), профессор.
Етакчи ташкилот: Ислом Каримов номидаги Тошкент давлат техника университети.
II. Тадқиқотнинг мақсади: ер ости кон ишларида ходимлар меҳнат шароитлари хавфсизлигини оширишдаги хавф омилларини комплекс таҳлил қилиш ва реал вақт режимида аниқлаш ҳамда баҳолаш усулларини такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ишлаб чиқариш муҳити омилларини (газ, чанг, микроиқлим) статистик ва корреляцияли таҳлили асосида комплекс баҳолаш кўрсаткичларини шакллантириш ҳамда реал вақт режимида мониторинг қилиш орқали интеграл баҳолаш ҳамда прогнозлаш усули ишлаб чиқилган;
хавфли вазиятларда қарор қабул қилиш ёндашувларига таянган ҳолда огоҳлантириш ҳамда ходимларни хавфсиз ҳудудга тезкор йўналтиришни таъминлаш модели ва алгоритми ишлаб чиқилган;
хавф даражасини камайтириш тизимининг интеграциялашган консептуал модели ишлаб чиқариш муҳити параметрларини кўп мезонли баҳолаш, реал вақт режимида мониторинг, хавф даражасини прогноз қилиш ва профилактик бошқарув қарорларини автоматлаштирилган тарзда шакллантириш механизмларини ягона тизимга интеграция қилиш ҳисобига такомиллаштирилган;
ишлаб чиқариш муҳити хавфлари ва ходимларнинг касбий тайёргарлигини комплекс баҳолаш натижаларини интеграциялаш, ўқитиш жараёнини адаптив бошқариш ҳамда малака ошириш самарадорлигини мониторинг қилиш имконини берувчи дастурий таъминот ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ер ости кон ишларида ходимлар меҳнат шароитлари хавфсизлигини ошириш усулларини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
ишлаб чиқариш муҳити омилларини статистик ва корреляцияли таҳлили асосида комплекс баҳолаш кўрсаткичларини шакллантириш ҳамда реал вақт режимида мониторинг қилиш орқали интеграл баҳолаш, прогнозлаш усули ҳамда хавфли вазиятларда қарор қабул қилиш назарияси, алгоритмлаштириш ёндашувларига таянган ҳолда огоҳлантириш ва ходимларни хавфсиз ҳудудга тезкор йўналтиришни таъминловчи математик модел ва алгоритм “Навоий кон-металлургия комбинати” АЖ Жанубий кон бошқармаси Зармитан конида жорий қилинган (Навоий кон-металлургия комбинати АЖнинг 2025-йил 28-ноярдаги 02-07/02/12225-сон маълумотномаси). Тадқиқотлар натижасида ер ости конида содир бўладиган хавфли вазиятларда тиббий харажатлар, жароҳатлар, ускуналар тўхтаб қолиши, иш жараёни тўхташи каби кутилган молиявий зарарлар 5%га камайиб, ушбу вақтда ходимларни огоҳлантириш орқали тезкор ҳаракатланишлари вақти 15%га қисқаришига эришилган;
ер ости кон ишларида ходимлар меҳнат шароитлари хавфсизлигини ошириш, ишлаб чиқариш муҳити хавф даражасини камайтириш тизимининг интеграциялашган консептуал модели ва меҳнат шароитлари хавфсизлигини ошириш тизимини такомиллаштириш жараёнида ходимлар ўқишини ташкил этиш ҳамда малакасини оширишнинг интеграллашган дастури асосида меҳнат унумдорлигини функсионал баҳолаш модели “Навоий кон-металлургия комбинати” АЖ Жанубий кон бошқармаси Зармитан конида жорий қилинган (Навоий кон-металлургия комбинати АЖнинг 2025-йил 28-ноярдаги 02-07/02/12225-сон маълумотномаси). Натижада, ходимлар меҳнат шароитлари хавфсизлигини таъминлаш тизими такомиллаштирилди, бахциз ҳодисалар 10%га камайиб ходимлар соғлиғи ва ҳаёт фаолиятига салбий таъсирлар ҳақидаги маълумотларни тўплаш ва тизимли таҳлил қилиш орқали меҳнатни муҳофаза қилишни бошқариш ахборот тизими яратилган.