Ахророва Шахноза Отабек кизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Одатланган ҳомиладорликни кўтара олмасликда эндометрийнинг морфофункционал хусусиятлари» 14.00.01 – Акушерлик ва гинекология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.4.PhD/Tib3992.
Илмий рахбар: Асатова Мунира Мирюсуповна тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Республика ихтисослаштирилган она ва бола саломатлиги илмий амалий тиббиёт маркази.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Республика ихтисослаштирилган она ва бола саломатлиги илмий-амалий тиббиёт маркази, DSc.06/2025.27.12.Tib.03.01.
Расмий оппонентлар: Шукуров Фарход Ишқулович, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Уринбаева Нилуфар Абдужабборовна тиббиёт фанлари доктори, профессор. 
Етакчи ташкилот: Андижон давлат тиббиёт университети. 
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: қалқонсимон без гипофункцияси бўлган аёлларда одатланган ҳомиладорликни кўтара олмаслик билан боғлиқ эндометрий рецептивлигининг асосий морфофункционал хусусиятларини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор одатланган ҳомиладорликни кўтара олмаслик ва қалқонсимон без гипофункцияси кузатилган аёлларда ТТГ ортиши сабабли эндометрийда эстроген ва прогестерон рецепторлари (ER, PR) экспрессиясининг пасайиши имплантация жараёнини бузилишига олиб келиши исботланган;
одатланган ҳомиладорликни кўтара олмаслик ва қалқонсимон без гипофункцияси кузатилган аёлларда ТТГ ортиши билан эндометрийдаги CD138+ хужайраларининг даражаси ўртасида тўгридан тўғри корреляцион боғлиқлиқликнинг юқорилиги (r=0,56; p ˂0,05) исботланган;
илк бор эндометрийнинг морфологик, иммуногистокимёвий (ER, PR, CD138+) ва қалқлонсимон без гипофункциясини комплекс баҳолаш орқали эндометриал дисфункцияни аниқлаш ва прогнозлаш исботланган;
илк бор эндометрий рецептивлигини баҳолашда иммуногистокимёвий кўрсаткичлар (ER, PR, CD138+) ва тиреоид статус ўртасида ишончли боғлиқлик сабабли одатланган ҳомиладорликни кўтара олмасликда эндометриал дисфункциянинг муҳим диагностик мезони эканлиги исботланган;
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
Қалқонсимон без гипофункцияси бўлган аёлларда одатланган ҳомиладорликни кўтара олмаслик билан боғлиқ эндометрий рецептивлигининг асосий морфофункционал хусусиятларини аниқлаш бўйича олинган илмий натижалари асосида:
биринчи илмий янгилик: илк бор одатланган ҳомиладорликни кўтара олмаслик ва қалқонсимон без гипофункцияси кузатилган аёлларда ТТГ ортиши сабабли эндометрийда эстроген ва прогестерон рецепторлари (ER, PR) экспрессиясининг пасайиши имплантация жараёнини бузилишига олиб келиши исботланганлиги бўйича таклифлар Республика ихтисослаштирилган она ва бола саломатлиги илмий-амалий тиббиёт маркази филиали Илмий кенгашининг 2024 йил 17 декабрдаги №15-сон хулосаси билан тасдиқланган «Современные методы диагностики эндометриальной дисфункции при привычном невынашивании беременности» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган она ва бола саломатлиги илмий-амалий тиббиёт маркази Жиззах вилояти филиали 04.07.2025 йилдаги 42-сон ҳамда Тошкент вилояти филиали бўйича 09.09.2025 йилдаги 38-сонли буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2026 йил 05 март 4-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: олинган натижаларни амалиётга жорий этиш қалқонсимон без гипофункцияси билан боғлиқ эндометрийдаги гормон-рецептор бузилишларини аниқлаш ҳисобига одатланган ҳомиладорликни кўтара олмаслик сабабларини ташхислаш сифатини ошириш имконини беради. Бу эса хавфи юқори бўлган пациентларни эрта ва асосланган тарзда аниқлаш, қайта-қайта репродуктив йўқотишлар частотасини камайтириш ҳамда репродуктив натижаларни яхшилашга хизмат қилади. Иқтисодий самарадорлиги: эндометриал дисфункцияни ташхислашда тиреоид ҳолат ва эндометрий рецептор профилини инобатга олган ҳолда патогенетик жиҳатдан асосланган ёндашувни қўллаш асоссиз гормонал ва ташхисий тадбирлар ҳажмини камайтириш, даволаш тактикасини оптималлаштириш ва ҳар бир пациентга тўғри келадиган иқтисодий харажатларни 930000 сўмгача қисқартириш имконини беради. Аниқланган эндометриал дисфункция механизмлари муҳим илмий ва амалий аҳамиятга эга бўлиб, мазкур тоифадаги пациентларни текшириш алгоритмига эндометрий рецептор профилини иммуногистохимик баҳолашни киритиш зарурлигини асослаб беради.
иккинчи илмий янгилик одатланган ҳомиладорликни кўтара олмаслик ва қалқонсимон без гипофункцияси кузатилган аёлларда ТТГ ортиши билан эндометрийдаги CD138+ хужайраларининг даражаси ўртасида тўгридан тўғри корреляцион боғлиқлиқликнинг юқорилиги (r=0,56; p ˂0,05) исботланганлиги бўйича таклифлар Республика ихтисослаштирилган она ва бола саломатлиги илмий-амалий тиббиёт маркази филиали Илмий кенгашининг 2024 йил 17 декабрдаги №15-сон хулосаси билан тасдиқланган «Современные методы диагностики эндометриальной дисфункции при привычном невынашивании беременности» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган она ва бола саломатлиги илмий-амалий тиббиёт маркази Жиззах вилояти филиали 04.07.2025 йилдаги 42-сон ҳамда Тошкент вилояти филиали бўйича 09.09.2025 йилдаги 38-сонли буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2026 йил 05 март 4-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: тадқиқот натижаларини жорий этиш ОҲК билан оғриган аёлларда эндометрий морфофункционал бузилишларини ташхислаш сифатини оширишга, сурункали эндометритнинг етарлича баҳоланмаган шаклларини камайтиришга ҳамда прегравидар тайёргарлик самарадорлигини оширишга хизмат қилади. Иқтисодий самарадорлиги: эндометриал дисфункцияни ташхислашда патогенетик жиҳатдан асосланган комплекс ёндашув асоссиз гормонал ва антибактериал терапия ҳажмини камайтириш, такрорий текширувлар ва самарасиз даволаш тадбирлари сонини қисқартириш ҳамда бир пациентга тўғри келадиган харажатларни 1070000 сўмгача камайтириш имконини беради. Илк бор аниқланган морфофункционал ўзгаришлар механизмлари (стероидогенез бузилиши, секретор трансформация нуқсони ва сурункали эндометрит) муҳим илмий ва амалий аҳамиятга эга бўлиб, мазкур тоифадаги пациентларни комплекс морфологик ва иммуногистохимик текшириш зарурлигини асослаб беради.
учинчи илмий янгилик: илк бор эндометрийнинг морфологик, иммуногистокимёвий (ER, PR, CD138+) ва қалқлонсимон без гипофункциясини комплекс баҳолаш орқали эндометриал дисфункцияни аниқлаш, ва прогнозлаш исботланганлиги бўйича таклифлар Республика ихтисослаштирилган она ва бола саломатлиги илмий-амалий тиббиёт маркази филиали Илмий кенгашининг 2024 йил 17 декабрдаги №15-сон хулосаси билан тасдиқланган «Современные методы диагностики эндометриальной дисфункции при привычном невынашивании беременности» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган она ва бола саломатлиги илмий-амалий тиббиёт маркази Жиззах вилояти филиали 04.07.2025 йилдаги 42-сон ҳамда Тошкент вилояти филиали бўйича 09.09.2025 йилдаги 38-сонли буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2026 йил 05 март 4-сон хулосаси) Ижтимоий самарадорлиги: тадқиқот натижаларини жорий этиш имплантация бузилишларини ташхислаш самарадорлигини оширишга, қайта-қайта репродуктив йўқотишлар частотасини камайтиришга ҳамда тиреоид дисфункцияси бўлган аёлларда ҳомиладорликни сақлаш кўрсаткичларини яхшилашга хизмат қилади. Иқтисодий самарадорлиги: эндометрий рецептивлиги ва ангиогенезини комплекс баҳолаш ташхисий ва даволаш тадбирларини оптималлаштириш, асоссиз гормонал терапияни чеклаш ҳамда соғлиқни сақлаш тизими харажатларини камайтириш имконини беради. Эстроген ва прогестерон рецепторларининг иммуногистохимик таҳлили ўртача 690000 сўмни ташкил этади, ҳолбуки нотўлиқ тушиш ёки ривожланмай қолган ҳомиладорлик ҳолатида даволаш харажатлари ўртача 3000000 сўмга тенг. Таклиф этилган ёндашув оғир ҳолатларни камайтириш, асоссиз госпитализация ва муддатидан олдин туғруқларнинг олдини олиш имконини беради ҳамда ҳар бир пациентга нисбатан 1800000 сўмгача иқтисодий самара келтиради. Эндометрий рецептивлиги ва ангиогенези бузилишларининг ОҲК патогенезидаги ҳал қилувчи роли илмий жиҳатдан исботланди ва бу мазкур тоифадаги пациентларни текшириш алгоритмига эндометрийнинг морфофункционал баҳосини киритиш зарурлигини асослаб беради.
тўртинчи илмий янгилик: илк бор эндометрий рецептивлигини баҳолашда иммуногистокимёвий кўрсаткичлар (ER, PR, CD138+) ва тиреоид статус ўртасида ишончли боғлиқлик сабабли одатланган ҳомиладорликни кўтара олмасликда эндометриал дисфункциянинг муҳим диагностик мезони эканлиги исботланганлиги бўйича таклифлар Республика ихтисослаштирилган она ва бола саломатлиги илмий-амалий тиббиёт маркази филиали Илмий кенгашининг 2024 йил 17 декабрдаги №15-сон хулосаси билан тасдиқланган «Современные методы диагностики эндометриальной дисфункции при привычном невынашивании беременности» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган она ва бола саломатлиги илмий-амалий тиббиёт маркази Жиззах вилояти филиали 04.07.2025 йилдаги 42-сон ҳамда Тошкент вилояти филиали бўйича 09.09.2025 йилдаги 38-сонли буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2026 йил 05 март 4-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: тадқиқот натижаларини жорий этиш эндокрин омиллар билан боғлиқ эндометриал дисфункция шаклларини эрта аниқлашга, одатланган ҳомиладорликни кўтара олмаслик сабабларини ташхислаш самарадорлигини оширишга ҳамда тиреоид патологияси бўлган аёлларда репродуктив натижаларни яхшилашга хизмат қилади. Иқтисодий самарадорлиги: аниқланган корреляцион боғлиқликларни ҳисобга олган ҳолда комплекс ёндашув ташхисий ва даволаш тадбирлари ҳажмини оптималлаштириш, асоссиз гормонал терапияни чеклаш ҳамда соғлиқни сақлаш тизими харажатларини камайтириш имконини беради. Иқтисодий самара бир пациентга 1150000 сўмгача етади, бу интенсив терапия ва асоссиз кузатувлар харажатларини қисқартириш ҳисобига таъминланади. Тиреоид ҳолат, эндометрийдаги морфологик ўзгаришлар ва стероид рецепторлар экспрессияси ўртасидаги аниқланган корреляцион боғлиқликлар имплантация бузилишлари патогенези ҳақидаги тасаввурларни сезиларли даражада кенгайтиради ҳамда клиник амалиётда эндокрин ва морфофункционал баҳолашни интеграция қилиш зарурлигини тасдиқлайди.

 

Yangiliklarga obuna bo‘lish