Ўринбоев Исломжон Юнусали ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Шимолий-шарқий Ўзбекистоннинг Пуccиниа (Пуccиниаcеае) турлари (таксономияси, филогенияси ва биоекологияси”, 03.00.10 – Экология, 03.00.05 – Ботаника (биология фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.4.PhD/B1098.
Илмий раҳбар: Ғаффоров Юсуфжон Шерматович, биология фанлари номзоди, катта илмий ҳодим.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Миллий университети.
Илмий Кенгаш фаолият кўрсатаётган муассаса номи, Илмий кенгаш рақами: Ўзбекистон Миллий университети ҳузуридаги DSc.03/2025.27.12.B.01.15 рақамли Илмий кенгаш асосидаги бир марталик илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Хўжаназаров Ўктам Эштемирович, биология фанлари доктори, профессор; Ҳайтбаева Нодира Сейтжановна, биология фанлари фалсафа доктори (PhD), катта илмий ҳодим.
Етакчи ташкилот: Андижон давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: шимолий-шарқий Ўзбекистонда тарқалган юксак ўсимликларда учрайдиган Пуccиниа турларини аниқлаш, таксономик таҳлил қилиш, биоекологияси, филогенияси ва филогенетик дарахтини ишлаб чиқишдан иборат
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
шимолий-шарқий Ўзбекистон юксак ўсимликларида паразитлик қилувчи Пуccиниа туркумига мансуб 133 та турнинг тур таркиби адабиёт маълумотлари, гербарий намуналари ва дала тадқиқотлари асосида аниқланган. Шунингдек, тадқиқот олиб борилган ҳудудда Пуccиниа туркуми вакилларининг 31 та тури илк бор қайд этилган бўлиб, ушбу турлардан 11 таси Ўзбекистон микобиотаси учун янги тур сифатида аниқланган;
Ўзбекистонда илк бор юксак ўсимликларда паразитлик қилувчи Пуccиниа туркуми вакилларининг молекуляр-филогенетик таҳлили амалга оширилиб, уларнинг қариндошлик муносабатлари баҳоланган. Молекуляр-филогенетик тадқиқотлар натижасида тадқиқот ҳудудида қайд этилган Пуccиниа турларининг замонавий номенклатураси қайта кўриб чиқилиб, айрим турларнинг синонимик ҳолати аниқлаштирилган ва таксономик рўйхати янгиланган;
Пуccиниа турларининг экологик таҳлили спора босқичлари бўйича ўсимликларда тарқалиши, экологик омилларнинг таъсири, тик минтақалар бўйича тарқалиши, мавсумий ривожланиши очиб берилган;
шимолий-шарқий Ўзбекистон ўсимликларида учрайдиган Пуccиниа турларининг тарқалиш хариталари тузилган ва уларнинг конспекти шакллантирилган;
шимолий-шарқий Ўзбекистон ҳудудида Пуccиниа турлари билан зарарланган 35 оила ва 132 туркумга мансуб 302 та юксак ўсимликларнинг экологик гуруҳлари ва ҳаётий шакллари бўйича тақсимланиши таҳлил қилинган. Шунингдек, илк бор Ўзбекистон шароитида юксак ўсимликларнинг 41 та тури Пуccиниа замбуруғлари учун янги хўжайин ўсимлик сифатида аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: Шимолий-шарқий Ўзбекистон юксак ўсимликларида учрайдиган Пуccиниа турларини тадқиқ этиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
Шимолий-шарқий Ўзбекистон ҳудуди Пуccиниа турларининг таксономик таҳлили, тарқалиш жойлари, географик кординаталари бўйича маълумотлар келтирилган 268 та гербарий намуналари халқаро “Биохилма-хиллик бўйича маълумотлар глобал тизими”га жорий этилган  (Биохилма-хиллик бўйича маълумотлар глобал тизими 2025 йил 27 июндаги 046-сонли маълумотномаси www.гбиф.орг). Натижада, Шимолий-шарқий Ўзбекистон ҳудудида тарқалган юксак ўсимликларнинг 35 та оила, 102 та туркумга мансуб, 302 та турида паразитлик қиладиган Пуccиниа туркуми вакилларининг биоекологик хусусиятлари ва тарқалиш ареалини кузатиш имконини берган;
Ўзбекистон Республикаси Фанлар Академиясининг тадқиқот олиб борилган ҳудуддан йиғиб олинган Пуccиниа турлари билан зарарланган юксак ўсимликларнинг 315 та гербарий намуналари ТАСМ фондига топширилди (Ўзбекистон Республикаси Фанлар Академиясининг 2025 йил 30 июн 4/1255-1599 сонли маълумотномаси). Натижада, Шимолий-шарқий Ўзбекистон ҳудудида тарқалган юксак ўсимликларда паразитлик қиладиган тадқиқот ҳудуди аниқланган 31 та янги турнинг, шулардан, Ўзбекистон микробиотаси учун 11 та янги турларни ўрганиш ва тадқиқ қилишнинг имконини берган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish