Атажанов Азизбек Абдималиковичнинг
юридик фанлар доктори (DSc) ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри: “Одил судловни амалга оширишда судьялар мустақиллиги кафолатларининг назарий ва амалий масалалари”, 12.00.07 - Суд ҳокимияти. Прокурор назорати. Ҳуқуқни муҳофаза қилиш фаолиятини ташкил этиш. Адвокатура.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.3.DSc/Yu339.
Илмий маслаҳатчи: Арипов Дилшод Уринбаевич, юридик фанлар доктори, профессор. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Республикаси Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академияси. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ҳуқуқни муҳофаза қилиш Академияси, DSc. 24/2025.27.12.Yu.01.01 
Расмий оппонентлар: юридик фанлар доктори, профессор Мамасиддиқов Музаффаржон Мусажонович; юридик фанлар доктори, профессор Суюнова Дильбар Жолдасбаевна, юридик фанлар доктори, доцент Шодиев Ғулом Махамматович.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузиридаги Юрист кадрларни қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш институти. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади одил судловни амалга оширишда судьялар мустақиллигини таъминловчи кафолатларнинг назарий ва амалий масалаларига оид таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
судьяни муайян ишнинг муҳокамасидан четлаштиришга ёки унинг ваколатларини тўхтатиб туришга, бошқа лавозимга ўтказишга фақат қонунда белгиланган тартибда ва асосларга кўра йўл қўйилиши мумкинлиги ҳамда суд ҳокимиятининг қонун чиқарувчи ва ижро этувчи ҳокимиятдан, сиёсий партиялардан, фуқаролик жамиятининг бошқа институтларидан мустақил ҳолда иш юритиши лозимлиги асослантирилган;
суд ишларини замонавий ахборот технологиялари асосида тўлиқ электрон шаклда юритиш, тарафлар ва ишда иштирок этувчи бошқа шахсларга суд жараёнларида ишга доир барча материаллар билан электрон шаклда танишиш, сунъий интеллект ёрдамида суд мажлиси баённомалари реал вақт режимида матн шаклида тайёрланиши ҳамда суд ҳужжатлари лойиҳалари автоматик шакллантирилиши зарурлиги асослантирилган;
судьяларнинг маҳаллий ҳокимият ва сиёсий таъсирлардан ҳоли бўлишини таъминлаш ҳамда фақат Конституция ва қонунларга бўйсуниши ва ҳокимиятлар бўлиниш принципини таъминлаш бўйича таклифлари асослантирилган;
туманлараро, туман, шаҳар судлари раислари ва уларнинг ўринбосарлари лавозимларига номзодларни аниқ мезонларга кўра судьялар орасида очиқ танлов асосида танлаш тартибини ўрнатиш лозимлиги асослантирилган;
судьяларга нисбатан интизомий ишларни кўриб чиқишда ҳимоя ҳуқуқини таъминлашга оид таклифлари асослантирилган;
судьяни интизомий жавобгарликка тортиш асосларининг аниқ мезонларини белгилаш зарурлиги асослантирилган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тадқиқот иши бўйича олинган илмий натижалардан қуйидагиларда фойдаланилган:
судьяни муайян ишнинг муҳокамасидан четлаштиришга ёки унинг ваколатларини тўхтатиб туришга, бошқа лавозимга ўтказишга фақат қонунда белгиланган тартибда ва асосларга кўра йўл қўйилиши мумкинлиги ҳамда суд ҳокимиятининг қонун чиқарувчи ва ижро этувчи ҳокимиятдан, сиёсий партиялардан, фуқаролик жамиятининг бошқа институтларидан мустақил ҳолда иш юритиши лозимлиги тўғрисидаги таклифлари Ўзбекистон Республикасининг 2025 йил 9 июндаги “Янги таҳрирдаги Ўзбекистон Республикаси Конституцияси қабул қилинганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига судлар фаолиятининг ҳамда фуқаролар ҳуқуқ ва эркинликларининг кафолатларини кучайтиришга қаратилган ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида” ЎРҚ-1067-сон Қонунининг 3-моддаси 1 ва 4-бандларини ишлаб чиқишда фойдаланилган. (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси Коррупцияга қарши курашиш ва суд-ҳуқуқ масалалари қўмитасининг 2025 йил 7 ноябрь 04/5-08/4432-сонли далолатномаси). Ушбу таклиф “Судлар тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 1 ва 9-моддаларида ўз ифодасини топган бўлиб, одил судловга бўлган ҳуқуқни конституциявий даражада мустаҳкамлашга ҳамда суд ҳокимияти мустақиллигини халқаро стандартларга мос равишда кафолатлашга хизмат қилган;
суд ишларини замонавий ахборот технологиялари асосида тўлиқ электрон шаклда юритиш, тарафлар ва ишда иштирок этувчи бошқа шахсларга суд жараёнларида ишга доир барча материаллар билан электрон шаклда танишиш, сунъий интеллект ёрдамида суд мажлиси баённомалари реал вақт режимида матн шаклида тайёрланиши ҳамда суд ҳужжатлари лойиҳалари автоматик шакллантирилишига оид таклифлардан Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 21 августдаги “Судлар фаолиятига сунъий интеллект технологияларини жорий этиш орқали одил судловга эришиш даражасини ошириш ҳамда суд тизимининг моддий-техник таъминотини яхшилашга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПФ-140-сон Фармони II-боб 3-бандининг “а, и, г, з” бандларини ишлаб чиқишда фойдаланилган. (Ўзбекистон Республикаси Олий судининг 2025 йил 13 сентябрдаги 08/421-25-сонли далолатномаси). Ушбу таклиф судлар фаолияти самарадорлигини ошириш ҳамда шаффофлиги ва тезкорлигини таъминлашга қаратилган бўлиб, суд-ҳуқуқ ислоҳотларининг изчиллигини таъминлайди ва фуқароларнинг одил судловга бўлган ишончини оширишга хизмат қилган; 
судьяларнинг маҳаллий ҳокимият ва сиёсий таъсирлардан ҳоли бўлишини таъминлаш ҳамда фақат Конституция ва қонунларга бўйсуниши ва ҳокимиятлар бўлиниш принципини таъминлаш бўйича таклифларидан Ўзбекистон Республикасининг 2024 йил 14 августдаги “Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига суд ҳокимиятининг мустақиллиги кафолатларини мустаҳкамлашга, судлар фаолияти ҳақида жамоатчиликни хабардор қилишга ҳамда ягона суд амалиётини таъминлашга қаратилган ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида” ЎРҚ-943-сонли қонун лойиҳасини ишлаб чиқишда фойдаланилган. (Ўзбекистон Республикаси Судьялар олий кенгашининг 2025 йил 12 мартдаги 84-21-сонли далолатномаси). Ушбу таклиф суд ҳокимияти мустақиллигини мустаҳкамлашга, маҳаллий ҳокимият органларининг судлар фаолиятига таъсирини истисно этишга хизмат қилади ҳамда суд тизими мустақиллигини таъминлаш бўйича халқаро стандартларга мос равишда кафолатлашга хизмат қилган;
туманлараро, туман, шаҳар судлари раислари ва уларнинг ўринбосарлари лавозимларига номзодларни аниқ мезонларга кўра судьялар орасида очиқ танлов асосида танлаш тартибини ўрнатишга оид таклифдан Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 24 ноябрдаги “Судьялар ҳамжамияти органлари фаолиятининг самарадорлиги ва очиқлигини ошириш ҳамда суд мустақиллиги кафолатларини янада кучайтириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-227-сон Фармонининг 2-банди “б” кичик банди ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Судьялар олий кенгашининг 2025 йил 29 декардаги 685-25-сонли далолатномаси). Мазкур таклиф туманлараро, туман ва шаҳар судлари раислари ҳамда уларнинг ўринбосарлари лавозимларига тайинлашда номзодларни судьялар орасида аниқ профессионал мезонлар асосида очиқ танлов орқали саралашни назарда тутиб, раҳбар судья лавозимларини шакллантиришда холисликни таъминлашга хизмат қилган;
судьяларга нисбатан интизомий ишларни кўриб чиқишда ҳимоя ҳуқуқини таъминлашга оид таклифидан Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 24 ноябрдаги “Судьялар ҳамжамияти органлари фаолиятининг самарадорлиги ва очиқлигини ошириш ҳамда суд мустақиллиги кафолатларини янада кучайтириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-227-сон Фармонининг 14-банди “а” кичик бандини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Судьялар олий кенгашининг 2025 йил 29 декардаги 685-25-сонли далолатномаси). Мазкур таклиф судьяларга нисбатан интизомий ишларни кўриб чиқиш жараёнида ҳимоя ҳуқуқини таъминлашга қаратилган бўлиб, процессуал кафолатларни кучайтириш орқали судьялар мустақиллиги кафолатларини мустаҳкамлайшга хизмат қилган;
судьяни интизомий жавобгарлик асосларини аниқ мезонлар асосида белгилашга оид таклифидан Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 24 ноябрдаги “Судьялар ҳамжамияти органлари фаолиятининг самарадорлиги ва очиқлигини ошириш ҳамда суд мустақиллиги кафолатларини янада кучайтириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-227-сон Фармонининг 14-банди “г” кичик бандини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Судьялар олий кенгашининг 2025 йил 29 декардаги 685-25-сонли далолатномаси). Мазкур таклиф интизомий жавобгарлик асосларини аниқ ва олдиндан белгилаб қўйилган мезонлар асосида шакллантиришга қаратилган бўлиб, ихтиёрийлик ва субъектив ёндашувларни чеклайди, қарор қабул қилишда холисликни таъминлайди ҳамда судьялар мустақиллиги кафолатларини мустаҳкамлашга хизмат қилган.