Saparbaev Rajapboy Alisherovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqidagi e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Vaqt bo‘yicha kasr tartibli telegraf tenglamasi uchun to‘g‘ri va teskari masalalar” 01.01.02 – Differensial tenglamalar va matematik fizika (fizika-matematika fanlari). 
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: 
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: V.I.Romanovskiy nomidagi Matematika instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: V.I.Romanovskiy nomidagi Matematika instituti huzuridagi DSc.05/2025.27.12.FM.11.01.M raqamli Ilmiy kengash.
Ilmiy rahbar: Ashurov Ravshan Radjabovich, fizika-matematika fanlari doktori, professor.
Rasmiy opponentlar: Durdiev Durdimurod Qalandarovich, fizika-matematika fanlari doktori, professor; Karimov Erkinjon Tulkinovich, fizika-matematika fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Farg‘ona davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi kasr tartibli va ketma-ket kasr hosilali telegraf tenglamalari uchun boshlang‘ich-chegaraviy hamda nolokal chegaraviy masalalarni, shuningdek boshlang‘ich funksiyani tiklash va manba funksiyasini aniqlashga doir teskari masalalarning klassik echimlarini topishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi quyidagilardan iborat: 
ketma-ket Kaputo kasr hosilasi ishtirok etgan kasr tartibli telegraf tenglamasi uchun Koshi masalasining hamda Riman–Liuvill kasr hosilasi ishtirok etgan kasr tartibli telegraf tenglamasi uchun boshlang‘ich-chegaraviy masalaning klassik ma’noda yagona echimga ega ekanligi isbotlangan;
Kaputo kasr hosilasi ishtirok etgan kasr tartibli telegraf tenglamasining o‘ng tomonining fazoga bog‘liq qismini aniqlashga doir teskari masalaning klassik ma’noda yagona echimining mavjud ekanligi isbotlangan;
Kaputo kasr hosilasi ishtirok etgan kasr tartibli telegraf tenglamasining o‘ng tomonining vaqtga bog‘liq qismini aniqlashga doir teskari masalaning klassik ma’noda yagona echimining mavjud ekanligi isbotlangan;
nolokal chegaraviy shartlar ostida qaralgan kasr tartibli telegraf tenglamasi uchun chegaraviy funksiyani aniqlashga doir teskari masalaning yagona echimga ega ekanligi isbotlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Vaqt bo‘yicha kasr tartibli telegraf tenglamasi uchun to‘g‘ri va teskari masalalar bo‘yicha dissertatsiya ishida olingan natijalar asosida:
Kaputo va Riman–Liuvill kasr hosilalari qatnashgan vaqt bo‘yicha kasr tartibli telegraf tenglamalari uchun Koshi, boshlang‘ich-chegaraviy va nolokal chegaraviy masalalar echimlaridan 125031904191-2 raqamli «Kasr va taqsimlangan tartibli differensial operatorlarga ega tenglamalar va sistemalar uchun chegaraviy masalalar va ularning qo‘llanishlari» mavzusidagi xorijiy loyihada signal va to‘lqinlarning xotira xossalariga ega muhitlarda tarqalish jarayonlarini matematik modellashtirishda foydalanilgan (Rossiya Fanlar akademiyasining Kabardin–Balkariya ilmiy markazi huzuridagi Amaliy matematika va avtomatlashtirish instituti tomonidan 2026-yil 3-iyunda berilgan № 01-11/35-sonli ma’lumotnoma). Ushbu ilmiy natijalar yordamida signal va to‘lqinlarning xotira xossalariga ega muhitlarda tarqalish jarayonlarini tavsiflovchi kasr tartibli telegraf modellari qurilgan, bu esa mazkur jarayonlarning vaqt bo‘yicha evolyusiyasini tavsiflash hamda muhitning asosiy parametrlarini aniqlash imkonini bergan;
Kaputo kasr hosilali vaqt bo‘yicha kasr tartibli telegraf tenglamasining o‘ng tomonidagi fazoga bog‘liq va vaqtga bog‘liq noma’lum komponentalarni aniqlashga doir teskari masalalar echimlaridan 22-11-00064 raqamli “Geosferadagi dinamik jarayonlarni irsiyatni hisobga olgan holda modellashtirish” mavzusidagi xalqaro loyihada geosferalardagi jarayonlarning matematik modellarini tadqiq etishda foydalanilgan (Rossiya Fanlar akademiyasi Uzoq Sharq bo‘limining Kosmofizik tadqiqotlar va radioto‘lqinlarning tarqalishi instituti tomonidan 2026-yil 3-iyunda berilgan,  № 242-sonli ma’lumotnoma). Ushbu ilmiy natijalarning tatbiqi vaqt bo‘yicha kasr tartibli telegraf tenglamalari bilan tavsiflanuvchi matematik modellardagi noma’lum manba hadlarini aniqlash hamda irsiy xossalarga ega geosferalardagi dinamik jarayonlar va radioto‘lqinlarning tarqalish jarayonlarini tahlil qilish imkoni bergan.