Эргашов Мақсуджон Музаффаровичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “SARS-CoV-2 билан боғлиқ пневмония истиқболини белгилашда С-реактив оқсил, прокальцитонин ва цитокинларнинг аҳамияти” 14.00.10 – Юқумли касалликлар (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2022.1.PhD/Tib2449.
Илмий раҳбар: Облоқулов Абдурашид Рахимович тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Абу Али ибн Сино номидаги Бухоро давлат тиббиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Абу Али ибн Сино номидаги Бухоро давлат тиббиёт институти, DSc.06/2025.27.12.Tib.05.01.
Расмий оппонентлар: Хикматуллаева Азиза Сайдуллаевна, тиббиёт фанлари доктори, доцент; Ярмухамедова Наргиза Анваровна тиббиёт фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Қозоғистон Республикаси Хожа Аҳмад Яссавий номидаги халқаро қозоқ-турк университети (Қозоғистон).
II. Тадқиқотнинг мақсади: SARS CoV-2 этиологияли COVID-19 касаллиги билан боғлиқ пневмониянинг истиқболини белгилашда С-реактив оқсил, прокальцитонин ва цитокинлар каби тизимли яллиғланиш биомаркерларнинг аҳамиятини ўрганиш орқали амалиётга жорий қилишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
SARS-CoV-2 инфекциясида таъм ва ҳид билишнинг бузилиши, конъюнктивит, ангиит, эритематоз ва эшакеми кўринишидаги тери ўзгаришлари ҳамда айрим ҳолларда пуфакчали тошмаларнинг кузатилиши COVID-19 нинг кўп тизимли касаллик эканлигини асослаб берди ва ушбу белгиларнинг эрта диагностик аҳамияти аниқланган;
прокальцитонин даражасининг ошиши COVID-19 пневмониясида иккиламчи бактериал инфекция қўшилганлигининг муҳим маркери эканлиги исботланган ва унинг кўрсаткичлари асосида антибактериал терапияни ўз вақтида танлаш, давомийлигини белгилаш ва даволашни индивидуаллаштириш имконияти асосланган;
илк бор тромбоцитлар сони, протромбин вақти, Д-димер ва фибриноген кўрсаткичларининг ўзгариши COVID-19 билан боғлиқ коагулопатиянинг эрта предикторлари эканлиги ҳамда уларнинг яллиғланиш биомаркерлари билан ўзаро прогрессив мусбат корреляцион боғлиқлик борлиги аниқланган; 
илк бор NLR, СРО, ПКТ, IL-6, IL-8 ва бошқа биомаркерларнинг клиник, иммунологик кўрсаткичлар ҳамда инструментал текширув хулосалари билан ўзаро динамик боғлиқлиги таҳлил қилиниб, COVID-19 пневмониясининг кечишини прогнозлаш ва бошқариш алгоритми ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
SARS-CoV-2 билан боғлиқ пневмония истиқболини белгилашда С-реактив оқсил, прокальцитонин ва цитокинларнинг аҳамияти бўйича олинган илмий натижалар асосида:
биринчи илмий янгилик: SARS-CoV-2 инфекциясида таъм ва ҳид билишнинг бузилиши, конъюнктивит, ангиит, эритематоз ва эшакеми кўринишидаги тери ўзгаришлари ҳамда айрим ҳолларда пуфакчали тошмаларнинг кузатилиши COVID-19 нинг кўп тизимли касаллик эканлигини асослаб берди ва ушбу белгиларнинг эрта диагностик аҳамияти аниқланганига оид тадқиқот натижалари Республика ихтисослаштирилган эпидемиология, микробиология, юқумли ва паразитар касалликлар илмий-амалий тиббиёт маркази Бухоро филиалида 2025 йил 3 декабрдаги 119-сонли ҳамда Навоий филиалида 2025 йил 22 декабрдаги 123-сонли буйруқлар асосида клиник амалиётга жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: COVID-19 нинг тизимли клиник белгиларига эътибор қаратилиши касалликни эрта ташхислаш, беморларни ўз вақтида саралаш ва асоратлар хавфини камайтириш имкониятини оширди. Иқтисодий самарадорлиги: касалликни эрта аниқлаш ва мақсадли клиник ёндашувларни қўллаш орқали ортиқча диагностик текширувлар ҳамда узоқ муддатли стационар даволаниш ҳолатлари қисқаришига эришилди. Хулоса: SARS-CoV-2 инфекциясида кузатиладиган неврологик, офтальмологик ва дерматологик ўзгаришларни комплекс баҳолаш COVID-19 нинг кўп тизимли кечишини эрта аниқлаш ва клиник назорат самарадорлигини оширишга хизмат қилди.
иккинчи илмий янгилик: прокальцитонин даражасининг ошиши COVID-19 пневмониясида иккиламчи бактериал инфекция қўшилганлигининг муҳим маркери эканлиги исботланган ва унинг кўрсаткичлари асосида антибактериал терапияни ўз вақтида танлаш, давомийлигини белгилаш ва даволашни индивидуаллаштириш имкониятини асослашга оид тадқиқот натижалари Республика ихтисослаштирилган эпидемиология, микробиология, юқумли ва паразитар касалликлар илмий-амалий тиббиёт маркази Бухоро филиалида 2025 йил 3 декабрдаги 119-сонли ҳамда Навоий филиалида 2025 йил 22 декабрдаги 123-сонли буйруқлар асосида амалиётга жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: прокальцитонин кўрсаткичлари асосида иккиламчи бактериал инфекцияни эрта аниқлаш имконияти кенгайиб, антибактериал терапияни мақсадли қўллаш самарадорлиги оширилди. Иқтисодий самарадорлиги: антибиотикларни асоссиз қўллаш ҳолатлари камайиши ва даволаш тактикасининг оптималлаштирилиши натижасида дори воситалари ҳамда стационар даволаш харажатларини қисқартириш имконияти яратилди. Хулоса: COVID-19 пневмониясида прокальцитонинни мониторинг қилиш иккиламчи бактериал инфекцияни ўз вақтида аниқлаш ва антибактериал терапияни рационал олиб боришда муҳим аҳамият касб этди.
учинчи илмий янгилик: илк бор тромбоцитлар сони, протромбин вақти, Д-димер ва фибриноген кўрсаткичларининг ўзгариши COVID-19 билан боғлиқ коагулопатиянинг эрта предикторлари эканлиги уларнинг яллиғланиш биомаркерлари билан прогрессив мусбат корреляцион боғлиқлигига ва шу билан бирга, коагулопатиясининг ДВС-синдромдан фарқ қилувчи хусусиятларини асослашга оид тадқиқот натижалари Республика ихтисослаштирилган эпидемиология, микробиология, юқумли ва паразитар касалликлар илмий-амалий тиббиёт маркази Бухоро филиалида 2025 йил 3 декабрдаги 119-сонли ҳамда Навоий филиалида 2025 йил 22 декабрдаги 123-сонли буйруқлар асосида клиник амалиётга жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: COVID-19 билан боғлиқ коагулопатияни эрта аниқлаш ва тромботик асоратлар хавфини баҳолаш имконияти кенгайди ҳамда оғир ҳолатларнинг олдини олиш самарадорлиги оширилди. Иқтисодий самарадорлиги: коагуляцион бузилишларни ўз вақтида аниқлаш орқали оғир асоратлар ва реанимация даволашига эҳтиёж камайиб, тиббий хизмат харажатларини тежаш имконияти яратилди. Хулоса: гемостаз ва коагулограмма кўрсаткичларини комплекс баҳолаш COVID-19 билан боғлиқ коагулопатияни эрта прогнозлаш ва уни ДВС-синдромдан фарқлашда муҳим диагностик аҳамиятга эга бўлди.
тўртинчи илмий янгилик: илк бор NLR, СРО, ПКТ, IL-6, IL-8 ва бошқа биомаркерларнинг клиник, иммунологик ҳамда инструментал кўрсаткичлар билан ўзаро динамик боғлиқлиги асосида COVID-19 пневмониясининг кечишини прогнозлаш ва бошқариш алгоритмига оид тадқиқот натижалари Республика ихтисослаштирилган эпидемиология, микробиология, юқумли ва паразитар касалликлар илмий-амалий тиббиёт маркази Бухоро филиалида 2025 йил 3 декабрдаги 119-сонли ҳамда Навоий филиалида 2025 йил 22 декабрдаги 123-сонли буйруқлар асосида клиник амалиётга жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: COVID-19 пневмониясининг кечишини эрта прогнозлаш ва беморларни хавф гуруҳлари бўйича саралаш имконияти яхшиланиб, асоратлар хавфини камайтириш самарадорлиги оширилди. Иқтисодий самарадорлиги: беморларнинг ҳолатини биомаркерлар асосида баҳолаш ва даволашни оптималлаштириш орқали стационар даволаш муддати қисқариб, тиббий ресурслардан самарали фойдаланиш имконияти ошди. Хулоса: биомаркерлар ва клиник кўрсаткичларнинг комплекс таҳлили COVID-19 пневмониясининг кечишини прогнозлаш ҳамда даволаш тактикасини индивидуаллаштиришда юқори амалий аҳамиятга эга эканлиги билан аҳамиятли бўлди.
Олинган натижалар юзасидан Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни Сақлаш вазирлиги ҳузуридаги илмий техник кенгашнинг 2026 - йил 3 февралдаги қарори асосида 02/33-сонли ягона хулоса олинган.