Рахимзода Тохир Эркинининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар:
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Жигар эхинококкозини даволашда тери орқали пункцион-дренажлаш усулини техник аспектларини мукаммаллаштириш», 14.00.27 – Хирургия (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2021.1.PhD/Tib1757.
Илмий раҳбар: Хакимов Мурод Шавкатович, тиббиёт фанлари доктори (DSc), профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат тиббиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент давлат тиббиёт университети, DSc.06/2025.27.12.Tib.01.07.
Расмий оппонентлар: Цвиркун Виктор Викторович, тиббиёт фанлари доктори, профессор (Россия Федерацияси); Тешаев Октябр Рухуллаевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Андижон давлат тиббиёт институти.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: тери-жигар орқали пункцион-дренажлаш усулининг техник жиҳатларини такомиллаштириш орқали жигарнинг солитар эхинококк кисталари билан оғриган беморларни даволаш самарадорлиги ва хавфсизлигини ошириш.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
операция вақтидаги асоратлар ва эхинококкнинг тарқалиши хавфини камайтиришга қаратилган жигарнинг солитар эхинококк кисталарини даволаш учун босқичма-босқич перкутан пунцион-дренаж усули ишлаб чиқилган;
МСКТ маълумотларига асосланган операциядан олдинги пунцион доступни режалаштириш оптимал жарроҳлик траекториясини танлаш ва жигар қон томирлари ва ўт йўллари тузилмаларига зарар етказиш хавфини минималлаштириш имконини бериши исботланган;
киста таркибини ва хитин қаватининг парчаларини босқичма-босқич олиб ташлаш қолдиқ бўшлиқни тезроқ кичрайишига ва қайталаниш даражасини пасайтиришга ёрдам бериши исботланган;
жигар эхинококкини перкутан усуллар ёрдамида комплекс даволашда албендазол кимётерапиясининг роли аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши:
Жигар эхинококкози билан оғриган беморлар учун юқори технологияли кам инвазив амалиёт ва комплекс даволаш самарадорлигини яхшилаш бўйича олинган илмий натижалар:
биринчи илмий янгилик: операция вақтидаги асоратлар ва эхинококкнинг тарқалиши хавфини камайтиришга қаратилган жигарнинг солитар эхинококк кисталарини даволаш учун босқичма-босқич перкутан пунцион-дренаж усули ишлаб чиқилган. Тошкент шаҳар шошилинч тиббий ёрдам клиник касалхонаси (2025-йил 23-октабрдаги 87-сонли буйруқ) ва Тошкент вилояти Янгийўл тумани тиббиёт бирлашмасида (2025-йил 5-ноябрдаги 3115-10-146-ТБ/2025-сонли буйруқ) амалиётга жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: Босқичли катетер усулининг жорий этилиши беморларни даволаш хавфсизлигини оширди, анафилактик реакциялар, йирингли-септик асоратлар ва қайталаниш хавфини камайтирди. Бу мехнатга лайоқатсизлик вақтини қисқартиради, ногиронликни камайтиради ва беморларнинг ҳаёт сифатини яхшилайди. Иқтисодий самарадорлиги: Статистикага кўра, жигар эхинококкози билан оғриган беморларни қайта касалхонага ётқизиш ва жарроҳлик аралашувларини талаб қилади. Босқичли перкутан усулдан фойдаланиш стационар даволанишнинг ўртача давомийлигини 10-12 дан 7-8 касалхона кунига қисқартирди. Касалхона кунига 327 000 сўм сарфланганда, 20 бемор учун тежаш камида 26 160 000 сўмни ташкил қилади.
иккинчи илмий янгилик: МСКТ маълумотларига асосланган операциядан олдинги пунцион доступни режалаштириш оптимал жарроҳлик траекториясини танлаш ва жигар қон томирлари ва ўт йўллари тузилмаларига зарар етказиш хавфини минималлаштириш имконини бериши исботланган. Ушбу ёндашув Тошкент шаҳар клиник шошилинч тиббий ёрдам касалхонаси (2025-йил 23-октабрдаги 87-сонли буйруқ) ва Тошкент вилояти Янгийўл туман тиббиёт бирлашмасида (2025-йил 5-ноябрдаги 3115-10-146-ТБ/2025-сонли буйруқ) амалга оширилди. Ижтимоий самарадорлиги: пунцион доступни МСКТ моделлаштириш операция вақтидаги асоратлар сонини камайтирди, аниқлигини ва даволаш хавфсизлигини оширади. Иқтисодий самарадорлиги: асоратлар даражасининг пасайиши такрорий аралашувлар ва қўшимча диагностика муолажаларидан қочиш имконини беради. Қайта ётқизиш даражасининг 20 бемордан биттасига камайиши камида 18000000 сўм бюджетни тежашга олиб келади.
учинчи илмий янгилик: киста таркибини ва хитин қаватининг парчаларини босқичма-босқич олиб ташлаш қолдиқ бўшлиқни тезроқ кичрайишига ва қайталаниш даражасини пасайтиришга ёрдам бериши исботланган. Ушбу усул Тошкент ШКШТЁ касалхонаси (2025-йил 23-октабрдаги 87-сонли буйруқ) ва Тошкент вилояти Янгийўл ТТБ (2025-йил 5-ноябрдаги 3115-10-146-ТБ/2025-сонли буйруқ) амалга оширилган. Ижтимоий самарадорлиги: Ушбу усул қолдиқ бўшлиқнинг инфекцияланиш эҳтимолини ва кистанинг қайта ўсишини камайтиради, бу эса такрорий аралашувларга эҳтиёжни камайтиради ва узоқ муддатли даволаш натижаларини яхшилайди. Иқтисодий самарадорлиги: Жигар эхинококкозининг қайталанишининг олдини олиш ўртача қиймати 10000000 сўмдан ошадиган такрорий операцияларга эҳтиёжни йўқ қилади. 20 беморда қайта операцияларнинг олдини олиш тахминан 200000000 сўм тежалишига олиб келади.
тўртинчи илмий янгилик: жигар эхинококкини перкутан усуллар ёрдамида комплекс даволашда албендазол кимётерапиясининг роли аниқланган. Ушбу усул босқичма-босқич перкутан аралашув ва албендазол кимётерапиясини ўз ичига олади ва ундан фойдаланиш асоратлар узоқ муддатли натижаларни яхшилайди. Такомиллаштирилган усул Тошкент шаҳар клиник шошилинч тиббий ёрдам касалхонасида (2025-йил 23-октабрдаги 87-сонли буйруқ) ва Тошкент вилояти Янгийўл ТТБда (2025-йил 5-ноябрдаги 3115-10-146-ТБ/2025-сонли буйруқ) амалга оширилди. Ижтимоий самарадорлиги: Ушбу комплекс ёндашув қайталаниш даражасини пасайтиради, кузатув муддатларини қисқартиради ва беморларнинг ҳаёт сифатини яхшилайди. Иқтисодий самарадорлиги: Қайталаниш ва асоратлар пайдо бўлишини камайтириш такрорий касалхонага ётқизиш ва узоқ муддатли дори терапияси харажатларини камайтиради. 20 бемор учун тежаш камида 50 000 000 сўмни ташкил қилади.
