Бадалбоев Феруз Юсуфовичнинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Кибержиноятларга оид ишни судга қадар юритишда рақамли далиллардан фойдаланиш имкониятлари ва истиқболлари”, “12.00.16 – Киберхавфсизликни ҳуқуқий таъминлаш”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2026.1. PhD /Yu2336.
Илмий раҳбар: Матчанов Алимжан Атабаевич, юридик фанлар доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги Академияси.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги Академияси, DSc.31/05.04.2025.Yu.25.03.
Расмий оппонентлар: Хакимов Равшвн Тулкунович юридик фанлар доктори, досент, Муминов Беҳзод Абдуваҳобович юридик фанлар номзоди, доцент 
Этакчи ташкилот: Ўзбекситон Республикаси Жамоат хавфсизлиги унверситети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади – кибержиноятларга оид ишлар бўйича судга қадар юритув жараёнида рақамли далиллардан фойдаланишнинг мавжуд ташкилий-ҳуқуқий ва процессуал механизмларини комплекс таҳлил қилиш, уларнинг самарадорлигини баҳолаш ҳамда мазкур соҳадаги муаммоларни аниқлаш асосида ушбу фаолиятни такомиллаштиришга қаратилган илмий-назарий хулосалар, шунингдек амалий аҳамиятга эга таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
кучли таъсир қилувчи моддаларга руъжу қўйган шахслар сони кундан- Кибержиноятларга оид ишларни судга қадар юритишда рақамли далил тушунчасини мустақил далил тури сифатида эътироф этиш зарурлиги илмий жиҳатдан асослантирилиб, рақамли далиллар деганда жиноят иши учун аҳамиятга эга бўлган ҳолатлар ҳақидаги маълумотларни ўзида мужассам этган электрон маълумотлар, жумладан электрон шаклдаги файллар, аудио ва видеоёзувлар, Жаҳон ахборот тармоғи (Интернет)да сақланадиган маълумотлар ҳамда бошқа турдаги электрон маълумотлар тушунилиши лозимлиги асослаб берилган;
кибержиноятга оид ишни судга қадар юритишда рақамли далиллардан фойдаланишнинг инновацион технологиялари қўлланилиши асосида жиноят содир этилган ҳодиса жойни кўздан кечириш вақтида, шунингдек, техник воситаларда, телекоммуникация тармоқларида ёки глобал Интернет тармоғида олинган электрон маълумотлар ва бошқа рақамли ёзувлар далил сифатида қонуний қабул қилиш тартибини белгилашга оид таклифлар илмий жиҳатдан асослантирилган;
кибержиноятларга оид ишни судга қалар юритишда рақамли далиллар билан ишлаш алгоритми тушунчаси илмий жиҳатдан асослантирилиб, мазкур ёндашув “рақамли далил” тушунчасини аниқлашга хизмат қилувчи тизимли тушунчалар мажмуасини шакллантиришга, шунингдек, жиноятни тергов қилиш учун аҳамиятга эга бўлган рақамли (электрон) маълумотларни аниқлаш, олиб қўйиш ёки қонуний тарзда олиш факти процессуал жиҳатдан расмийлаштирилгандан сўнг ушбу атамани қўллашда аниқлик ва бирхилликни таъминлашга имкон яратди; 
дастлабки тергов жараёнида прокурор назорати доирасида рақамли далиллардан фойдаланишда жиноят-процессуал қонунчилик талабларига қатъий риоя этиш зарурлиги, шунингдек, уларни процессуал жиҳатдан тўғри расмийлаштириш ҳамда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар амалиётида ягона тарзда тушуниш ва қўллашни таъминлаш масалаларининг ҳуқуқий жиҳатдан асослантирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Илмий тадқиқот натижаларидан қуйидагиларда фойдаланилган:
кибержиноятларга оид ишни судга қадар юритишда рақамли далиллардан фойдаланиш имкониятларни такомиллаштириш бўйича олиб борилган тадқиқот натижаларига кўра:
Тадқиқотчининг кўрсатувларни ҳодиса содир бўлган жойда текширишдан мақсад кўрсатувлари текширилаётган шахсга маълум бўлган, суриштирувчига, терговчига ва судга эса номаълум бўлган электрон маълумотлар топиш орқали кўрсатувларнинг тўғрилигини ёки нотўғрилигини аниқлашдан иборатлигини, рақамли далиллар билан боғлиқ кўрсатувларни ҳодиса содир бўлган жойда текшириш чоғида кўрсатувларнинг ишончлилигини масофадан туриб текшириш учун ахборот тизимларидан фойдаланилиши мумкинлигини жиноят-процессуал қонунчилигига жорий этиш ҳақидаги таклифларидан Ўзбекистон Республикасининг 2024-йил 21-ноябрдаги “Рақамли далиллар билан ишлаш тизимини такомиллаштиришга қаратилган Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги ЎРҚ-1003-сон Қонуни 
1-моддасининг 11-бандини шакллантиришда фойдаланилган, (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси Суд-ҳуқуқ масалалари ва коррупсияга қарши курашиш қўмитасининг 2025-йил 6-августдаги №04/5-10/2582-сон далолатномаси). Ушбу таклифларнинг жорий этилиши рақамли далиллар билан боғлиқ кўрсатувларни ҳодиса содир бўлган жойда текшириш чоғида кўрсатувларнинг ишончлилигини масофадан туриб текшириш учун ахборот тизимларидан фойдаланилиш имкониятлар доирасини кенгайтиришга хизмат қилган;
Тадқиқотчининг кибержиноятларга оид ишни судга қадар юритишда “рақамли далиллар” тушунчасини қонунчиликда мустаҳкамлаш лозимлиги ҳақидаги таклифларидан Ўзбекистон Республикасининг 2024-йил 21-ноябрдаги “Рақамли далиллар билан ишлаш тизимини такомиллаштиришга қаратилган айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги ЎРҚ–1003-сон Қонуни 1-моддасининг 30-бандини шакллантиришда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасининг Суд-ҳуқуқ масалалари ва коррупсияга қарши курашиш қўмитаси 2025-йил 6-августдаги №04/5-10/2582-сонли жорий этиш далолатномаси). Ушбу таклифларнинг жорий этилиши жиноят процессида “рақамли далиллар”нинг янги тури сифатида ҳуқуқий жиҳатдан исботланишни мустаҳкамланишига хизмат қилган;
Тадқиқотчининг кибержиноятларни тергов қилишда рақамли далиллар билан ишлашнинг процессуал тартибини белгилаш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг “Жиноят ишлари бўйича ашёвий далилларга оид қонунчиликни қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида” 2012-йил 13-декабрдаги 17-сонли қарорини “рақамли далиллар” тушунчаси билан тўлдириш ҳақидаги таклифларидан Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2024-йил 16-декабрдаги “Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми ва Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленуми айрим қарорларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги №39-сон қарори 25-бандини шакллантиришда фойдаланилди (Ўзбекистон Республикаси Олий судининг 2025-йил 5-августдаги №08/336-25-сон далолатномаси). Ушбу таклифларни жорий этилиши кибержиноятларни тергов қилишда далиллар қаторида рақамли далиллар турини киритиш орқали исбот қилиш ишни қонуний, асосланган ва адолатли ҳал қилиш учун аҳамиятга эга бўлган ҳолатлар тўғрисидаги ҳақиқатни аниқлашга хизмат қилган; Тадқиқотчининг кибержиноятларни тергов қилишда прокуратура органлари томонидан тергов ҳаракатларини амалга оширишда ашёвий далиллар билан бир қаторда рақамли 
ва ёзма далиллар тушунчаси ҳамда улар билан ишлашнинг процессуал тартибига оид таклифлар ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар амалиётида қўлланиш далолатномаси билан тасдиқланган (Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратурасининг 2025-йил 1-августдаги №27/2-176-25-сонли жорий этиш далолатномаси). Ушбу таклифларнинг жорий этилиши кибержиноятларга оид ишни судга қадар юритишда рақамли далилларни тўплаш ва мустаҳкамлашда прокуратура органлари томонидан рақамли далилларни процессуал расмийлаштиришда қонунийликка риоя этилишига ҳамда тергов амалиётида ягона тарзда тушунилишига хизмат қилган.