Сапарбаев Саламат Жолдасбаевичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертация ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража берадиган фан тармогʼи номи): “Ўзбекистон Республикаси фуқароларининг тадбиркорлик фаолияти соҳасидаги ҳуқуқларини амалга ошириш ва ҳимоя қилишнинг маъмурий-ҳуқуқий жиҳатлари (Қорақалпоғистон Республикаси мисолида)”, 12.00.02 – “Конституциявий ҳуқуқ. Маъмурий ҳуқуқ. Молия ва божхона ҳуқуқи” ихтисослиги бўйича (юридик фанлар).
Илмий раҳбар: Кутибаева Елизавета Дуйсенбаевна, юридик фанлар доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бердақ номидаги Қорақалпоқ давлат университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Бердақ номидаги Қорақалпоқ Давлат университети PhD.03/2025.27.12.Yu.04.05.
Расмий оппонентлар: Беков Ихтиёр Рустамович - юридик фанлар доктори, профессор, Атаев Шокир Куранбаевич - юридик фанлари фалсафа доктори (PhD).
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Республикаси Жамоат хавфсизлиги университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Ўзбекистон Республикасида фуқароларнинг тадбиркорлик фаолияти соҳасидаги ҳуқуқларини амалга ошириш ва ҳимоя қилишнинг маъмурий-ҳуқуқий жиҳатларини такомиллаштириш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
тадбиркорлик субектлари қонунчиликка мувофиқ ҳар қандай фаолиятни амалга оширишга ва ўз фаолияти йўналишларини мустақил равишда танлашга ҳақли эканлиги асослантирилган;
тадбиркорлик субектлари товарлари, хизматлари, меҳнат ресурслари ва молиявий маблағларининг Ўзбекистон Республикаси ҳудудида эркин ҳаракатланиши, ушбу субектлар давлат рўйхатидан ўтган ҳудуддан қатъи назар, кафолатланиши, тадбиркорлик субектлари товарлари, хизматлари, меҳнат ресурслари ва молиявий маблағларининг ҳудудий принцип бўйича эркин ҳаракатланишини чеклашга, тўхтатиб туришга ва тақиқлашга йўл қўйилмаслиги асослаб берилган;
хусусий тадбиркорлик субектларининг манфаатларини ишончли ҳимоя қилиш, уларнинг жадал ривожланиши йўлидаги тўсиқ ва ғовларни бартараф этиш, тадбиркорлик тузилмалари фаолиятига тўсқинлик қилиш ҳамда ноқонуний аралашиш учун масъулиятни оширишга доир дастурий чора-тадбирлар амалга оширилишини таъминлаш Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раисининг биринчи ўринбосарининг асосий вазифаларидан бири сифатида белгиланиши лозимлиги асослаб берилган;
хусусий мулк ва тадбиркорларнинг ҳуқуқлари ҳамда манфаатларини ҳимоя қилиш кафолатларини кучайтириш, тадбиркорлик субектлари билан яқин ҳамкорликда ва амалий ахборот алмашинувини йўлга қўйган ҳолда, иқтисодиётни бошқаришнинг бозор услублари ва механизмларини кенг жорий этишга доир таклифлар ишлаб чиқиш Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раисининг биринчи ўринбосарининг асосий вазифаларидан бири сифатида белгиланиши лозимлиги асослаб берилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: Тадқиқот натижаларига кўра қуйидаги таклифлар ишлаб чиқилди ва жорий қилинди:
тадбиркорлик субектлари қонунчиликка мувофиқ ҳар қандай фаолиятни амалга оширишга ва ўз фаолияти йўналишларини мустақил равишда танлашга ҳақли эканлиги тўғрисидаги таклифдан Ўзбекистон Республикасининг 2024-йил 20-сентябрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-963–сон Қонуни 10-моддасини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасининг тадбиркорлик, рақобатни ривожлантириш ва саноат масалалари қўмитасининг 2026-йил 16-январдаги №04/7-08/106-сон далолатномаси). Мазкур таклиф тадбиркорлик субектларининг иқтисодий эркинлигини мустаҳкамлаш, уларнинг фаолият йўналишини мустақил танлаш ҳуқуқини қонуний кафолатлаш ва давлат аралашувини чеклашга хизмат қилган.
тадбиркорлик субектлари товарлари, хизматлари, меҳнат ресурслари ва молиявий маблағларининг Ўзбекистон Республикаси ҳудудида эркин ҳаракатланиши, ушбу субектлар давлат рўйхатидан ўтган ҳудуддан қатъи назар, кафолатланади. Тадбиркорлик субектлари товарлари, хизматлари, меҳнат ресурслари ва молиявий маблағларининг ҳудудий принцип бўйича эркин ҳаракатланишини чеклашга, тўхтатиб туришга ва тақиқлашга йўл қўйилмайди таклифидан Ўзбекистон Республикасининг 2024-йил 29-августда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-950-сон Қонуни 2-моддасини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасининг тадбиркорлик, рақобатни ривожлантириш ва саноат масалалари қўмитасининг 2026-йил 16-январдаги №04/7-08/106-сон далолатномаси). Мазкур таклиф тадбиркорлик субектларининг товар, хизмат, меҳнат ва молиявий ресурсларини мамлакат ҳудудида эркин ҳаракатланишини ҳуқуқий жиҳатдан кафолатлаш ва иқтисодий фаолиятда ҳудудий чекловларни бартараф этишга хизмат қилган.
хусусий тадбиркорлик субектларининг манфаатларини ишончли ҳимоя қилиш, уларнинг жадал ривожланиши йўлидаги тўсиқ ва ғовларни бартараф этиш, тадбиркорлик тузилмалари фаолиятига тўсқинлик қилиш ҳамда ноқонуний аралашиш учун масъулиятни оширишга доир дастурий чора-тадбирлар амалга оширилишини таъминлаш Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раисининг биринчи ўринбосарининг асосий вазифаларидан бири сифатида белгиланиши лозимлиги тўғрисидаги таклифидан Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгашининг 2025-йил 16-июндаги 310-13-0-Қ/25 – сон қарори билан тасдиқланган “Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раисининг молия иқтисодиёт ва камбағалликни қисқартириш масалалари бўйича биринчи ўринбосари – Қорақалпоғистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг функсионал вазифалари тўғрисида”ги Низомининг 8-банди, в-кичик банди, 12-хатбошисин ишлаб чиқишда фойдаланилган (Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгашининг 2025-йил 11-сентябрдаги №05-09/16-09/746-сон маълумотномаси). Мазкур таклиф хусусий тадбиркорлик субектларининг манфаатларини ҳимоя қилиш ва уларнинг ривожланиши йўлидаги тўсиқларни бартараф этиш бўйича давлат бошқаруви масъулиятини кучайтириш ҳамда институционал механизмларни такомиллаштиришга хизмат қилган.
хусусий мулк ва тадбиркорларнинг ҳуқуқлари ҳамда манфаатларини ҳимоя қилиш кафолатларини кучайтириш, тадбиркорлик субектлари билан яқин ҳамкорликда ва амалий ахборот алмашинувини йўлга қўйган ҳолда, иқтисодиётни бошқаришнинг бозор услублари ва механизмларини кенг жорий этишга доир таклифлар ишлаб чиқиш Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раисининг биринчи ўринбосарининг асосий вазифаларидан бири сифатида белгиланиши лозимлиги тўғрисидаги таклифидан Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгашининг 2025-йил 16-июндаги 310-13-0-Қ/25 – сон қарори билан тасдиқланган “Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раисининг молия иқтисодиёт ва камбағалликни қисқартириш масалалари бўйича биринчи ўринбосари – Қорақалпоғистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг функсионал вазифалари тўғрисида”ги Низомининг 8-банди, в-кичик банди, 13-хатбошисин ишлаб чиқишда фойдаланилган (Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгашининг 2025-йил 11- сентябрдаги №05-09/16-09/746-сон маълумотномаси). Ушбу таклиф хусусий мулк ва тадбиркорлик субектларининг ҳуқуқ ва манфаатларини институционал ҳимоя механизмларини кучайтириш, давлат бошқаруви тизимида тадбиркорликни қўллаб-қувватлашнинг самарали институционал асосларини шакллантириш ҳамда бозор иқтисодиёти механизмларини амалиётга кенг жорий этиш жараёнларини илмий асосда такомиллаштиришга хизмат қилган.
Мазкур диссертация хулосалари асосида ишлаб чиқилган таклиф ва тавсиялар фуқароларнинг тадбиркорлик фаолияти соҳасидаги ҳуқуқларини амалга оширишни таъминлашга қаратилган бўлиб, тегишли тартибда қабул қилинган.